Культурэм и Унэу Джамбэчые дэтыр загъэцэкIэжьы нэуж щыIэныгъакIэ ыгъотыжьыгъэу игъэкIотыгъэу мэлажьэ. Аужырэ уахътэм мы лъэныкъомкIэ зэхъокIыныгъэ инхэр Адыгеим щырекIокIых. Адыгеим и ЛIышъхьэу, политическэ партиеу «Единэ Россием» АдыгеимкIэ ишъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат пчъагъэрэ къыкIигъэтхъыгъ культурэм и Унэу агъэцэкIэжьыхэрэр, ашIыхэрэр къоджэ псэупIэхэм ягукъытео макъэу хъунхэ зэрэфаехэр. Джамбэчые культу­рэм и Унэу дэтым ищысэкIэ ар къагъэшъыпкъэжьэу пIон плъэкIыщт. Аныбжь емылъытыгъэу, къоджэдэсхэр мыщ щызэхащэрэ Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлажьэх. Ар нэрылъэгъу фэхъугъ «Адыгэ макъэм».

Культурэм и Унэу Джамбэчые дэтыр къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIоу 2021-рэ илъэсым телъытагъэмкIэ игъэ­кIотыгъэу агъэцэкIэжьыгъ. Сомэ миллион 20,2-м ехъу тефагъ. Партиеу «Единэ Россием» ипроектэу «Местный дом культуры» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу ящыкIэгъэ техникэр, псэуалъэхэр, сце­нэм щагъэфедэщт щыгъынхэр къащэ­фыгъэх. Унэм ышъхьэ, ишъхьангъупчъэ­хэр ыкIи пчъэхэр, фабэр къезыщэлIэщт Iэмэ-псымэхэри зэбла­хъугъэх. Джащ фэдэу концертхэм атегъэпсыхьагъэу макъэмрэ нэфынэмрэ къэзытырэ пкъы­гъохэр къащэфыгъэх. Культурэм и Унэ къыпэIулъ чIыпIэр зэ­тырагъэпсыхьагъ.

Культурэм и Унэ иIофышIэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэр зэхэщэгъэнхэр, творческэ ыкIи клуб объединениехэм яIофшIэн аужырэ шапхъэхэм атет шIыкIэхэр ащыгъэфедэгъэнхэр ары. Ащ ипащэу Аида Порицкаям къызэрэтфиIотагъэмкIэ, куль­турэм и Унэ щылажьэ­хэрэм пшъэ­рылъ шъхьаIэу яIэр ныбжьыкIэхэмрэ нахьыжъхэмрэ яуахътэ шIуагъэ къытэу мыщ щагъэкIон амал ягъэгъоты­гъэныр ары. Лъэпкъым итарихъ икъэу­хъумэн, шэн-хабзэхэм якъызэтегъэнэн дэлажьэх. Творческэ гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъэкIуатэх. НыбжьыкIэ­хэр творческэ зэнэкъокъухэм, Iофтхьэ­бзэ зэфэшъхьафхэм чанэу ахэлажьэх. Агу рихьэу, фэчэфхэу кIэлэцIыкIухэр мы унэм къе­кIуалIэх. Ахэм зэнэкъокъу зэфэшъхьаф­хэм текIоныгъэ къащыда­хыгъ, федеральнэ уцугъохэм пчъагъэрэ анэсыгъэх. КIэлэцIыкIухэм тикъэралыгъо­шхо щы­псэурэ цIыф лъэпкъхэм якультурэ шIу алъэгъуным, алъытэным фагъасэх.
— Культурэм и унэ къызытфагъэкIэ­жьыгъэм ыуж, цIыфхэм ныбжьэу яIэм емылъытыгъэу, нахь къакIохэ хъугъэх. Творческэ амалэу тиIэхэм зызэрядгъэу­шъомбгъущтым тыдэлажьэ, нэбгырэ пэпчъ ишIоигъоныгъэ гъэцэкIагъэ зэрэ­хъущтым тынаIэ тетэгъэты. КъыткIэхъу­хьэрэ ныбжьыкIэхэм, музыкэм, эстра­дэм, къашъом ыкIи нэмыкIхэм япхыгъэ IэпэIэсэныгъэ зыхэлъхэм анахь лъэшэу тапылъ.
Тиучреж­дение цIыф кIуапIэ хъужьыгъэ. Адыгеир зэрыгушхорэ къэралыгъо ансамблэу «Налмэсым», лъэпкъ ан­самблэу «Ислъа­мыем» культурэм и Унэ концертхэр къыщаты. Ар къоджэдэсхэмкIэ гушIо­гъошху. КIэлэцIыкIухэр ягуапэу тиунэ къекIуалIэх. Непэ культурэм и Унэ кру­жоки 5 щэлажьэ. Ахэр инхэми цIыкIу­хэми атегъэпсыхьагъэх: орэд къаIо, къэшъох, къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэр агъэуцух. ПстэумкIи нэбгырэ 54-рэ ахэм къызэлъаубыты. Ащ нэмыкIэу аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэхэр зыщыд­гъэфедэрэ творческэ ыкIи клуб зэхахьэу 7-мэ яIофшIэн нэбгырэ 86-рэ хэлажьэ. Джамбэчые икультурнэ щыIэныгъэ ахэр ылъапсэх, сыд фэдэрэ Iофтхьабзи чанэу хэлажьэх, — къытфиIотагъ Аида Порицкаям.
Iофэу зэшIуахыщтыр илъэсымкIэ зэра­гъэнэфагъэм диштэу Iофтхьэбзэ зэфэ­шъ­хьафхэр зэхащэх. Гурыт еджапIэм чанэу дэлажьэх. КъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэн­хэм мэхьанэшхо раты. Хэгъэгу зэошхом фэгъэхьыгъэу «ЛIыхъужъныгъэм идесэхэр» зэхащэх. Илъэсэу блэкIыгъэм район ыкIи республикэ зэнэкъокъухэм, фестивальхэм чанэу ахэлэжьагъэх, чIыпIэ хэхыгъэхэр къахьыгъэх. Хэгъэгум иухъумакIо и Илъэсэу кIуагъэм Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэ къызыщыдахыгъэм ия 80-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын епхыгъэ Iофтхьа­бзэхэр бэу зэхащагъ. Джы, Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэс, Iофтхьабзэу зэхащэщтхэрр ащ фагъэхьыщтых.
— Къуаджэм ибаиныгъэ шъхьаIэу ыкIи анахьэу тызэрыгушхорэр лъэпкъ зэфэшъхьафэу щыпсэухэрэм зэгурыIоныгъэ, зыкIыныгъэ азыфагу илъэу зэрэзэдэпсэухэрэр ары. Республикэм ис лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яшэн-хабзэхэр къэухъумэгъэнхэми тыдэлажьэзэ, ­лъэпкъ культурэхэм ямафэхэр зэхэтэщэх.
Творческэ куп зэфэшъхьафхэр мыщ щэлажьэх. Адыгэ лъэпкъ къашъохэмкIэ кIэлэцIыкIу куп зэхищагъ Бысыдж За­ре­мэ. Драматическэ кружокым Шъэожъ Мариет фэгъэзагъ. Лъэшэу тызэрыгу­шхорэ «народнэ» цIэр къыфа­гъэшъошагъ драматическэ купэу «Сэтэнаем». Ащ къыкIэлъыкIощт лIэужыкIэр зыщагъэсэрэ купэу «Адыифыр». Творческэ ыкIи клуб зэхахьэм хэт «Адыгэ хьакIэщым» ныбжьыкIэхэри нахьыжъхэри хэлажьэх. «Хозяюшка» зыфиIорэ зэхахьэм пшъэшъэ ныбжьыкIэхэм унагъом изехьакIэ ыкIи пщэрыхьакIэм зыщафагъасэ, — къытфиIотагъ культурэм и Унэ ипащэ. — Культурэм и Унэ ятIонэрэ унэ сфэ­хъугъ, цIыфэу къекIуалIэхэрэм сыпсэунэу кIуачIэ къысаты. Непэ культурэм мэхьанэшхо къэралыгъоми, тиреспублики щараты. Iофтхьабзэу дгъэнафэхэрэр адыгэ лъэпкъым икультурэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фытегъэпсыхьагъэх. Лъэпкъым ыпсэр — ыбз, ылъапсэр — ишэн-хабз. КъыткIэхъухьэрэ лIэужыкIэм Адыгэ чIыгум щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ ышIэн ыкIи ыгъэлъэпIэн фае.
Мы зэпстэуми ателъытагъ непэ къэралыгъом щыпхыращырэ лъэпкъ проект­хэмрэ къэралыгъо программэхэмрэ. Ахэр Адыгеим проценти 100-у щагъэца­кIэх ыкIи къакIэкIорэ IофышIухэр нэры­лъэгъух.
Лъэпшъыкъо Фатим.