УФ-м и Президент игукъэкIыкIэ икIыгъэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м атIупщыгъэ лъэпкъ про­ектэу «Унагъор» Адыгеим чанэу щыпхыращыгъ ыкIи джы къихьагъэми ар лъагъэкIуатэ. Республикэм цIыфышъхьэ пчъагъэм щыхэгъэхъогъэным фэIорышIэрэ социальнэ IэпыIэгъоу ыкIи ахъщэ тынэу щыIэхэр зыфэдэхэр «Адыгэ макъэм» зэригъэшIагъ.

Кэбарыр къедгъэIотагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ сабыйхэм, бзылъфы­гъэхэм ыкIи унагъом яIофхэмкIэ иотдел ипащэу Саида Стрикачевам.
Проектым имурадыр — унагъом иинститут IэпыIэгъу фэхъугъэныр, шэн-зэхэтыкIэхэр гъэпытэгъэнхэр ыкIи унагъохэм ясоциальнэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэр.
ТигущыIэгъу къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIы­гъэ­ным фэIорышIэрэ Iофтхьэбзитф ти­шъо­лъыр щыпхыращы. Ахэм апэIухьэрэ мылъкур федеральнэ проектэу «Уна­гъом» къыдыхэлъытэгъэ проектэу «Сабыибэ зэрыс унагъор» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ бюджетитIум къагъэпсы ыкIи ахэм къахиубытэрэ Iофтхьэбзи 2-р — псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ ми­нистерствэм, 3-р — IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ Министерст­вэм агъэцакIэх.
— Адыгеим сабыибэ зэрыс унэгъо 9604-рэ щэпсэу ыкIи ахэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу. ЦIыфышъхьэ пчъагъэм республикэм щыхэгъэхъогъэным иIофыгъо Адыгеим и ЛIышъхьэу, «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат ынаIэ зытыригъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ ыкIи ащ зэрэхи­гъэунэфыкIыгъэмкIэ, лъэпкъ проектэу «Унагъор» ащкIэ амалышIу, — къыIуагъ Саида Стрикачевам.
Псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ министерствэм зэрихьэрэ Iофтхьабзэхэм ащыщ сабый къызэрэхъущтым унагъохэр фэгъэхьазырыгъэнхэмкIэ бзылъ­фыгъэхэм зыщалъыплъэхэрэ IэзапIэхэм къулы­къухэр ащыгъэпсыгъэнхэр. Ахэм бзылъфыгъэ зэпкъаджэхэр щыIэныгъэм зэ­ригъэуцорэ чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыщыгъэнхэмкIэ IэпыIэгъу щафэхъух. ИкIыгъэ илъэсым бзылъфыгъэ 2590-мэ медикэ-социальнэ IэпыIэгъу арагъэгъотыгъ.
Адыгеим къихъухьэрэ сабыйхэм япчъа­гъэ нахьыбэ хъуным фэIорышIэ ЭКО-р. Мы шIыкIэр нахь къызфэзгъэфедэхэрэр «сабый хэмыкIыныгъэм» ыгъэгумэкIырэ бзылъфыгъэхэр ары. ШIокI зимыIэ медицинэ страхованием иполискIэ шIоигъоныгъэ зиIэ бзылъ­фыгъэхэм ЭКО-р ашIыныр джы нахь Iэрыфэгъу хъугъэ.
Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI ыпкIэ хэ­мылъэу къэралыгъом ЭКО-р афишIыщтыгъэми, ащ зыфагъэхьазырыным пае уплъэкIунхэми мылъкушхо апэIухьэ­щтыгъ. Лъэпкъ проектэу «Унагъор» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу, 2025-рэ илъэсым щегъэжьагъэу медицинэ страхованием иполискIэ ЭКО-м бзылъфыгъэхэр фа­гъэхьазырынхэ амал щыIэ хъугъэ. Ащ ишIуагъэкIэ икIыгъэ илъэсым нэбгырэ 310-рэ ауплъэкIугъ.
Социальнэ IэпыIэгъур
— Сабыибэ зэрыс унагъохэм ягугъу къэтшIымэ, мыхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ Адыгеим амалыбэ щызэра­хьэ: псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ атынымкIэ компенсациер, кIэлэцIыкIухэм апае ыпкIэ зыхэмылъ Iэзэгъу уцхэр, кIэлэеджакIохэр ыкIи сэнэхьат зыщызэрагъэгъотырэ еджапIэхэм ачIэс студентхэр ыпкIэ хэмылъэу общественнэ транспортым рызекIонхэр, ящэнэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызфэхъугъэхэм республикэ бюджетым къикIэу зэтыгъо ахъщэ тыныр, ыпкIэ хэмылъэу чIыгу Iахь къаратыным иамал (унэгъо ныбжьыкIэм), илъэс еджэгъум къыкIоцI зэфэхьысыжьэу ашIырэм елъы­тыгъэу «дэгъоу» ыкIи «дэгъу дэдэу» гурыт гъэсэныгъэ программэхэмкIэ ыпкIэ хэлъэу еджэхэрэм атырэм ипроцент 30-р афызэкIэгъэкIожьыгъэныр, — хигъэунэфыкIыгъ Саида Стрика­чевам.
Джащ фэдэу тигущыIэгъу къызэриIуа­гъэмкIэ, Iоныгъом и 1-м ехъулIэу гурыт еджапIэхэм ащеджэхэрэм еджэкIо ыкIи спорт шъуашэхэр къыращэфынэу илъэс къэс ахъщэ араты. ИкIыгъэ илъэсым ащ фэдэ IэпыIэгъур кIэлэцIыкIу 17800-м ехъумэ аIукIагъ.
Зэтыгъо ахъщэ тынхэр
Гъот макIэ зиIэ унагъохэу кIэлэцIыкIухэр зэрысхэм ыпкIэ хэмылъэу анахь ящыкIэгъэ пкъыгъохэр къазыщаратыщт къулыкъоу «Пункт проката» зыфиIорэм иIофшIэн республикэм ирайон пэпчъ щиублагъ.
2025-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу зэтыгъо ахъщэ тынэу сомэ мини 100 хъурэр сабый ежэрэ бзылъфыгъэу мафэрэ еджэхэрэм афагъэнэфагъ. Мэфи 180-рэ нахь мымакIэу зызэпкъаджэр республикэм имедицинэ организацие иучет хэуцуагъэм ыкIи а пIалъэм мэзих нахьыбэ темышIагъэмэ, ахъщэ IэпыIэгъур тефэ. Ны хъущт нэбгырэ 32-мэ мы амалыр къызфагъэ­федагъ.
2025-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу джыри зы IэпыIэгъукIэ ны ныбжьыкIэхэм афагъэнэфагъ. Зыныбжь илъэс 26-рэ мыхъугъэ бзылъфыгъэм апэрэ е ятIонэрэ сабый къы­зыфэ­хъукIэ, ар Адыгеим зыщыпсэурэ чIыпIэм и ЗАГС щатхыгъэмэ, зэтыгъоу сомэ мин 25-рэ раты. 2025-м къы­щыублагъэу Iэпы­Iэгъур унэгъо 596-мэ аIукIагъ.
Тызыхэт илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщегъэжьагъэу ящэнэрэ ыкIи ащ къы­кIэлъыкIорэ сабыйхэм апае ны мылъкоу республикэм къащыратырэм фэдитIукIэ хагъэхъуагъ ыкIи ар сомэ мини 100 хъугъэ. ИкIыгъэ илъэсым унэгъо 616-мэ а IэпыIэгъур къызфагъэфедагъ.
2025-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 1-м щыублагъэу сабыибэ зиIэ унэгъо ныбжьыкIэхэм зэтыгъо ахъщэ тынэу сомэ мин 300 араты. Зыныбжь илъэс 35-м нэмысыгъэ ны-тыхэу ящэнэрэ е ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызфэхъу­хэрэм ар афатIупщы. Сабыеу мыгъэ жъоныгъуакIэм и 1-м щыублагъэу Адыге­им къыщыхъугъэхэр ыкIи ЗАГС-м ща­тхыгъэхэр ары ахъщэ IэпыIэгъум къыхиубытэхэрэр. А пIалъэм къыщегъэжьагъэу тыгъэгъазэм и 31-м нэс унэгъо 426-мэ ар аратыгъ.
«Унэгъо ипотекэр»
Сабыибэ зэрыс унагъохэм арагъэ­гъотырэ IэпыIэгъухэм джыри зы къахэ­хъуагъ. «Унэгъо ипотекэ» зыгъэпсыгъэ­хэм сомэ 1 000 000 къафатIупщы. Сомэ мин 450-р — федеральнэ, сомэ мин 550-р — республикэ бюджетхэм къарыкIыщт. Программэм иоператорыр Iахьзэ­хэлъ обществэу «ДОМ.РФ». Мы къэралыгъо IэпыIэгъур унэгъо 84-мэ аIукIагъ.
Мыщ фэгъэхьыгъэ игъэкIотыгъэ къэба­рыр «спроси.дом.рф» зыфиIорэм ижъугъотэщт, джащ фэдэу линие плъырым иномерэу 8 (800) 755-55-55-м шъутеон, АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ исайт къызфэжъугъэфедэн шъулъэкIыщт.
Iэшъынэ Сусан.