Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлэжьэрэ дзэкIолIмэ яIахьылхэм зичэзыу зэIукIэгъоу адыриIагъэхэм ащыщ къыщиIогъагъ: «ТидзэкIолIмэ тыл дэгъу яIэным пае тапэкIи тфэлъэкIырэр зэкIэ тшIэщт!»

… Загъорэ ахъщэ Iоф хэмылъэу, гум пыкIэу ыкIи гум къызэриIоу шIу тшIэным тыфаблэ. Ащ фэдэ гупшысэхэр зиIэхэу, а шапхъэм итэу псэухэрэм гуфакIохэкIэ яджэх.
Тэхъутэмыкъое районым гуфэкIо командэ пчъагъэ щэлажьэ. Ахэм ащыщ район гупчэм щызэхащагъэу, илъэситIум къехъугъэу зишIуагъэ къэзыгъакIорэр. А купыр зэхащэнэу зэрэхъугъэр, Iофэу ыгъэцэкIагъэхэр тапэкIэ гуфакIомэ япащэу Кушъэкъо Юлие къыIотэгъагъ:
«Серафим Саровскэм ичылысэу поселкэу Инэм дэтым дзэкIолIмэ апае зыкъызэраухъумэрэ хъытыухэр бзылъфыгъэмэ щызэхаблэщтыгъэх. Сэри ахэм садэIэпыIэщтыгъ. Зыгъэпсэфыгъо мафэхэм чылысым епхыгъэу бэдзэрхэр зэхащэх, Iэпэщысэхэр, IэшIу-IушIухэр, тхьацухэкIхэр, нэмыкI гъомылапхъэхэр щащэх, ау анахь Iофыгъо шъхьаIэу ащ щагъэцакIэрэр — ащ къекIуалIэхэрэм ахэтых гуфэкIо IофшIэным пае зиахъщэ къэзытыхэрэр. СинэIосэ бзылъфыгъэу Хъущт Аминэт ащыгъум къысиIогъагъ шъхьафэу гуфэкIо куп Тэхъутэмыкъуае щызэхасщэмэ нахь тэрэзэу. Джары сыгу къэзыгъэкIыгъэр къоджэ гуфэкIо купым изэхэщэн. Тызщызэхэхьащт унэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэх Тэхъутэмыкъое къоджэ псэупIэм ипащэу Нэужьырэкъо Алыйрэ «Водоканалым» ипащэу Хьадыпэшъо Алыйрэ.
Унэу къытатыгъэр тыукъэбзыжьыгъэ, IофшIэным фытедгъэпсыхьагъ, ау тэр-тэрэу Iоф тшIэным джыри тыфэхьазырыгъэп, ахъщи, Iэмэ-псыми тиIагъэхэп. Джащ пае Серафим Саровскэм ичылыс игуфэкIо движение икъутамэу зядгъэтхи, 2023-рэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ и 20-м типчъэхэр къызэIутхыгъэх.
Хъытыухэм яблэнкIэ Iофыр тыублагъэ, Хьадыпэшъо Алый ишIуагъэ къытигъэ­кIыгъ, тищыкIэгъэщт Iэмэ-псымэхэри, дгъэфедэщт материалхэри къытфаригъэ­щагъэх.
Чылэм щыщ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэхэу НапцIэкъо Суандэ, Татьяна Николенкэр, Руфия Фархутдиновар ыкIи Мэзыужьэкъо Кристинэ сиIэпыIэгъугъэх. Хъытыухэм адакIоу шэф остыгъэмэ яикIэни тыублагъэ, тикIалэхэри IофшIэным къыхэдгъэлэжьагъэх. Нэужым тикупэу «Хъытыур фронтым пай — Тэхъу­тэмыкъуай» зыфиIорэ цIэ зыфэтшIыгъэм икъэбар чыжьэу Iугъэ, нахьыжъхэри къытхэхьагъэх, тиIоф нахь лъыкIотагъ.
Хъытыур зыхашIыкIырэр Iудэнэ Iу­жъоу капрон лъапсэ зиIэу гъэпсыгъэр ары. Хъытыур икIыхьагъэкIи ишъомбгъуагъэкIи шэпхъэ гъэнэфагъэм тетэу тэгъэхьазыры. Iуданэрэ кIапсэрэ дгъэфедэзэ хъытыур тэблэ. Ащ къыкIэлъыкIоу спанбондым къыдэкIырэ лентэхэр хъытыум хэ­тэпхъэжьых, а хэблагъэ лентэмэ акIы­IукIэ джыри бгъуитIумкIэ лентэ кIакохэр апытэшIэжьых, ахэм «галстуккIэ» яджэх. Нахь хъытыу инхэри тшIыхэу мэхъу, ащ фэдэ лъэIу къызыкIокIэ, ар техникэ иныр чIэгъэбылъыхьэгъэным фытегъэпсыхьагъ. Хъытыухэр дзэкIолIмэ ящыкIэгъэ зэпытых, сыд фэдиз бгъэхьазырыгъэми, икъурэп.
Непэрэ мафэм ехъу­лIэу тэ тикупкIэ хъытыу 470-рэ тшIыгъэ ыкIи фронтым ттIупщыгъэ. Бэ­мышIэу дронмэ апэшIуе­кIорэ Iухъомэ яхъын ты­фежьагъ. Ар плъэгъун­кIэ хьылъэу гъэпсыгъэ Iухъоу щыт, чъыгмэ апашIэзэ зэпакъудыи. Ащ дроным икъутамэхэр хэущырыхьанхэ ыкIи инэнхэ ылъэкIыщт. Ти­дзэкIолIхэм а Iухъохэр ухъумэкIо тедзэу яIэх. Ар тэшIышъумэ апэ теп­лъыгъ, къызыддэ­хъум, ишIын зедгъэушъом­бгъугъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу ащ фэдэ Iухъо 14 фронтым ядгъэщагъ. Тицыхьэ телъ тшIэрэ Iофым ишIуагъэ къызэ­рэкIорэм, тиIухъохэмрэ хъытыухэмрэ щыIэныгъэ пчъагъэ къызэрагъэнэ­жьыгъэм.
ЧIыгу дэтIыкIыгъэм щагъэфедэрэ шэф остыгъэхэр тэгъэхьазырых. Ахэр парафинэу П-2-м хэтэгъахъох. Парафиныр тэр-тэрэу къэтщэфыщтыгъ, ащ фэдэ шэф остыгъэр сыхьати 6-м ехъурэ маблэ. Цэфым хэшIыкIыгъэ банкэхэм лъапсэхэр ахэтэбзыкIых, остыгъэхэр атетэгъэуцох. Сэснэй шишкэхэр ыкIи остыгъэе чъыгхэм ащыщ пхъапхъэхэри остыгъэмэ ахэтэлъхьэх, дзэкIолIмэ къызэраIорэмкIэ, ахэм мэIэшIу къапехы.
Адыгеим игуфэкIо купхэм я Координационнэ гупчэ мы илъэсым тэри тыхэхьагъ, ащыщ тыхъугъ. Джы партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ материалхэр, хъытыур зыхашIыкIырэ капрон Iудэнэ Iужъухэр, парафиныр ыпкIэ хэмылъэу бэу къытIэкIегъахьэ.
Сымэджэ хьылъэу бэрэ щылъыхэрэм апае «гъушъэ зыгъэпскIынкIэ» заджэ­хэрэр афэтэгъэхьазыры. Геотекстилым тхъурбэр тыралъхьэ, етIанэ зэгъогогъо агъэфедэрэ IэплъэкIыр игъусэу жьыр зыпхырымыкIырэ Iалъмэкъым ралъхьэ. Заукъэбзыныр Iэрыфэгъу афэхъуным пае ащ псы гъоткIо заулэ нагъэсымэ икъущт.
Районым щыпсэурэмэ ащыщыбэм гъомылапхъэу дзэкIолIмэ афядгъэщэщтхэр тызщылэжьэрэ унэм къыращалIэх: псыр, тутынхэр, IэшIу-IушIухэр, щыгъын фабэхэр, нэмыкIыби».
Анахь гуфэкIо чанхэр къыхэзгъэщыных: Кушъэкъо Юлие Андрей ыпхъур — пащэ, Хьагъур Хъариет, Мышъэ Саният, Цуякъо Сар, Чэлэбый Зуриет, Натхъо Мир, Сусанна Бельскаяр, Пэхъу Сулиет, Татьяна Николенкэр, Светлана Световидовар, Ахэджэго Зулим, Елена Биндебер, Накъо Суанд.

— ШIэхэу илъэситIу хъущт мыхэм сакъызыхэхьагъэр, — къеIуатэ анахь гуфэкIо чанхэм ащыщэу, илъэс 66-рэ зыныбжь Хьагъур Хъариет. — ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием IэпыIэгъу фэхъурэ куп тикъуаджэ зэрэщызэхэхьагъэр зызэхэсэхым, ахэр къэзгъотыгъэх. Тидзэ­кIолIмэ тишIуагъэ ядгъэкIыным пае мафэ къэс сыхьат заулэрэ Iоф тэшIэ. Ащ фэшъхьафэу сипенсие щыщ Iахьи аугъоирэ IэпыIэгъум хэсэлъхьэ, ары тикомандэ хэтхэр зэкIэ зэрэпсэухэ­рэр.
Поселкэу Прикубанскэм щыщ Фролкин Виктор Александр ыкъор тибзылъфыгъэ­хэм къадэлажьэ, бэмышIэу хьаку цIыкIу 1000 ежь ыIэшъхьитIукIэ ышIыгъэхэу къафищагъ. А хьаку цIыкIухэр къыздепхьакIышъущтых, дзэкIолIхэмкIэ Iэрыфэгъу дэдэ хъугъэх.
Тирайон щыщхэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэр загъэпсэфынэу пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ къызатIупщыхэрэм къытIокIэх, афядгъэщэгъэ Iэпы­Iэгъухэр къазэрашъхьэпагъэхэр къыт­фаIуатэ, рэзэныгъэ гущыIэхэр къыт­пагъохых.
2025-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ Адыгеим игуфэкIо купхэм я Гупчэ (Адыгеим ащ фэдэу 47-рэ ит) ипащэу АфэшIэгъо Рэмэзан тадэжь къеблэгъэгъагъ. Ащ ылъэгъугъ IофшIэнышхоу тибзылъфыгъэмэ агъэцакIэрэр, къытфэрэзагъ ыкIи тапэкIэ материалэу тищыкIагъэхэр къытфаригъэщэнхэу тигъэ­гугъагъ.
Тирайон загъэпсыгъэр илъэси 100 зыщыхъурэм ехъулIэу район администрацием тыкъыхигъэщыгъ, сомэ мини 100 шIухьафтынэу къытитыгъ. А ахъщэмкIэ тищыкIэгъэ материалхэр зэкIэ тщэфыгъэх, IофшIэныр къэдгъэуцугъэп, тидзэкIолIмэ тафэлэжьагъ.
ГуфакIомэ я Дунэе мафэ ехъулIэу 2024-рэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ и 5-м УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Леонов Олег Юрий ыкъом рэзэныгъэ тхылъхэр нэбгырэ пэпчъ къытфигъэ­хьыгъ.
2025-рэ илъэсым ибэдзэогъу мазэ и 21-м купым ипащэу Кушъэкъо Юлие медалэу «ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием ишIуагъэ зэрэригъэкIырэм пае» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ.
Тэхъутэмыкъое районым ибзылъфыгъэхэм я Союз итхьаматэу Шыупэщэ Къадырхъан игукъэкIыкIэ, зарафэразэхэр къагъэлъагъоу, мы илъэсым имэкъуогъу мазэ тэхъутэмыкъое гуфэкIо купхэр Мыекъопэ районым щыIэ псыкъефэхэу Рыфабгъо ащэгъагъэх, зарагъэгъэпсэфыгъ.
«ГуфэкIо купым ныбжьышхо зиIэхэр хэтых, джащ фэд, унагъомэ арысхэу, ягупсэмэ яфэIо-фашIэхэр агъэцакIэхэу, IофшIапIэми аIутхэу, джыри мыщ щылэжьэнхэу уахътэ хэзыгъо­тэжьырэ тибзылъфыгъэмэ шъхьэкIэфэныгъэшхо афэтэшIы, — къеIуатэ Тэхъутэмы­къое еджэпIэ музеим ипащэу Хъущт Мирэ Джэхьфарэ ыпхъум, — IофшIэнышхоу зэшIуахырэм, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием щыIэ тидзэ­кIолIхэм яшIуагъэ зэрарагъэкIырэм, тихэгъэгу зэрэфэшъып­къэхэм апае тхьаегъэпсэух!»
ГуфэкIо купым хэтмэ уяплъымэ, цIыфышIухэр джыри тиудунае зэрэтетхэм, ашъхьэ ифедэ ымыгъэгумэкIхэу, агу пыкIэу, агукIэ разэхэу гуфэкIо IофшIэныр зэрагъэцакIэрэм тегъэгушIо, гушхуагъэ къытхалъхьэ. ШъхьэкIафэ къышъуфэтэшIы, тхьашъуегъэпсэу!
Мы ситхыгъэу тигуфакIомэ афэгъэ­хьыгъэм еджэрэмэ ащыщхэм анаIэ къытырадзэнышъ, шIур зышIэрэмэ япчъа­гъэ хагъэхъонэу сэгугъэ.
АкIэгъу Разиет.
Тэхъутэмыкъуай.