«СылэжьэкIо къызэрыкIу, тын лъапIэ ныбжьи сежагъэп»
«УФ-м мэкъумэщ хъызмэтымкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ щытхъуцIэр къыфагъэшъо-
шагъэу джырэблагъэ къызэратыжьыгъэхэм ащыщ Александр Данилиныр. Ар Джэджэ районым имэкъумэщ зэхахьэу «Восход» зыцIэм имеханизатор.
— Сэ сылэжьэкIо къызэрыкIу, губгъом нахь чыжьэ сыкIорэп, арышъ, ащ фэдэ тын лъапIэ ныбжьи сежагъэп, — къыIуагъ Александр гущыIэгъу тызыфэхъум. — Ау сырэгушхо, ащ фэдэу сиIофшIэн осэ ин къызэрэфашIыгъэр сигуап, сипащэу сызгъэлъэгъуагъэм «тхьауегъэпсэу» есэIо. ЩытхъуцIэм сэркIэ мэхьанэшхо иI, пшъэдэкIыжьыр джыри нахьыбэ ащ къешIы.
Александр хъызмэтшIапIэу зыщылажьэрэм иконторэ тыщыIукIагъ. Джыдэдэм губгъо IофшIэн зыпари зэрямыIэр нафэ, ау ащ пае къэмынэу гупсэфэу щысырэп, иунэгъо Iоф ыгъэтIылъэу, къыдэкIэу итрактор изытет зэригъэлъэгъоу, хэIэзыхьэу бэрэ къыхэкIы.
Мэкъумэщ хъызмэтым илъэс 40-м ехъу ащ ритыгъ. Станицэу Джаджэм къыщыхъугъ, щапIугъ. 1985-м гурыт еджапIэр къызеухым, зыпарэми ишIэныгъэ щылъимыгъэкIуатэу ащыгъум щыIэгъэ колхозэу «Урысыем» хэхьэгъагъ. Дзэ къулыкъум ыуж ащ къыгъэзэжьыгъагъ.
1990-рэ илъэсхэм хэгъэгум зэхъокIыныгъэу къихъухьагъэхэм адакIоу колхозхэри зызэхэзыжьхэм, «Возрождение» зыцIэ хъызмэтшIапIэм хэхьажьыгъ. Джы зыхэт «Восходыр» загъэпсым, ащ зигъэзэ-
жьыгъэу илъэс 21-м ехъугъэу щэлажьэ.
Илъэсыбэхэм гъэтхэ-бжыхьэ уахътэм тракторым тесэу чIыгум дэлажьэщтыгъ, лэжьыгъэр хилъхьэщтыгъ, гъэмафэм комбайным зигъазэти Iуихыжьыщтыгъ. Джы къызэриIуагъэмкIэ, комбайныр ныбжьыкIэхэм афигъэзэжьыгъ, тракторым Iоф решIэ.
— Сянэ-сятэхэу къагъэшIагъэм инахьыбэм мэкъумэщ хъызмэтым щылэжьагъэхэр щысэтехыпIэ сфэхъугъэх, — ыIуагъ Александр. — Сятэ сыдигъокIи пэрытныгъэр ыIыгъэу лэжьагъэ, ыцIэ шIукIэ раригъэIуагъ. СицIыкIугъом къыщыублагъэу ар сынэгу кIэтыгъ, сыригъусэуи бэрэ къыхэкIыгъ. Тракторыр зэрэгъэпсыгъэми, комбайныр зэрэзэхэтыри синэIуасэхэу сыкъэтэджыгъ. Арышъ, еджэпIэ ужым зыздэзгъэзэщтыр теубытагъэ хэлъэу сшIэзэ сыкъычIэкIыгъагъ.
Илъэс тIокIитIу хъугъэу имафэхэр зэкIэри зэфэдэх пIоми хэгъэхъуагъэ хъущтэп. Джырэ фэдэ кIымэфэ уахътэм зыгъэпсэфыгъо тIэкIу къекIу, адрэ къанэрэм ащ фэдэ къыхэкIыжьырэп. Мы лъэныкъом щылэжьэрэ пстэуми афэдэу, пчэдыжьым жьэу иIофшIэн регъажьэ. Сыхьатыр блы мыхъузэ техникэм къекIуалIэ, ар егъэхьазыры, гъэстыныпхъэр регъахъо, етIанэ шъофым ехьэ. Мэзахэ мыхъоу ащ къикIыжьырэп. Ащ фэдиз илъэс пчъагъэм зы пчэдыжь закъуи гужъуагъэу IофшIэ кIуагъэу е джыри нэфынэу шъофым къикIыжьыгъэу къышIэжьырэп.
— Арэущтэу тянэ-тятэхэм тагъэсагъ. Пшъэрылъэу къыпфагъэуцурэр хэзыгъэ имыIэу бгъэцэкIэныр, игъом зищыкIагъэм, IофшIапIэм изакъоп, уекIолIэныр шIокI зимыIэу зэрэщытыр, чIыгум цIыфыр зэригъашхэрэр, лэжьыгъэ къэбгъэкIыныр зэрэпшъэдэкIыжьышхор, нэмыкIыбэхэр тицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу къыдгурагъаIозэ тыкъэтэджыгъ. Арышъ, ащ тышIокIын тлъэкIыщтэп, — ыIуагъ ащ.
Александр къызэриIуагъэмкIэ, пцэжъыеешэныр икIас, ау ащ пае уахътэу къызхигъэкIышъурэр мэкIэ дэд. Ощххэр къызэкIэлъыкIуагъэхэу, губгъо IофшIэнхэр къызэтеуцохэмэ, тIэкIурэ псым Iусэу къыхэкIы.
Арэу щытми, мэкъумэщ хъызмэтым зыкъызэрэхигъэнагъэм, къалэм щыпсэунэу зэрэмыкIуагъэм, иеджэн зэрэлъимыгъэкIотагъэм рыкIэгъожьэу къыхэкIыгъэп. ИщыIэныгъэ икIэрыкIэу ригъэжьэжьынэу амал къыратыгъэми, нэмыкI гъогу къыхимыхыщтгъагъэу еIо.
НасыпышIоу зелъытэжьы. Унагъо иI. Ишъхьэгъусэу Евгение нэжъ-Iужъхэр зыщаIыгъхэм Iут. Зы пшъашъэ зэдапIугъ. Викторие медсестра, район сымэджэщым щэлажьэ.
— Мамырныгъэ ташъхьагъ итынэу, тичIыгухэм лэжьыгъэ бэгъуагъэ къытат зэпытынэу, пхъорэлъф цIыкIухэр къэслъэгъужьынхэу, ахэр къысэрыгушхонхэу ары ныIэп
сызкIэхъопсырэр, — ыIуагъ Александр.
ХЪУТ Нэфсэт.