ЦIыфхэм ящынэгъончъагъэ епхыгъэ Iофыгъом сыдигъокIи мэхьэнэ ин яI. Ахэм ренэу уалъыплъэмэ, щыIэныгъэри псауныгъэри къызэтебгъэнэжьынхэ плъэкIыщт. Ау угу къэкIы­жьын фае бырсыр чIыпIэу узэрыфагъэм елъытыгъэу зекIокIэ-шIыкIэ гъэнэфагъэхэр зепхьанхэ зэрэфаер.

Узэгуцэфэрэ пкъыгъо горэ къэбгъотымэ:
— ащ фэдэ къэмланхэр, Iалъмэкъхэр ыкIи джэгуалъэхэр, къэорэ пкъыгъохэр е нэмыкIхэр къэжъугъотыхэмэ, благъэу ­шъуямыкIуалI, полицием псын­кIэу шъуфытеу е ащ инарядэу шъуапэ къифэрэм къэбарыр ­къыфэшъуIуат;
— шъузэгуцэфэрэ пкъыгъор чIыпIэу къызщыжъугъотыгъэм ­икъэгъэгъунэн шъунаIэ тежъугъэт. Ащ пэблагъэу уекIуалIэ ­хъущтэп, пкъыгъохэм шъуанэмыс ыкIи шъумыгъэкощых;
— зыми пкъыгъохэр зэбгырих ­хъущтэп. Къэон зылъэкIыщтхэр зыуплъэкIухэрэр щынэгъончъэным ишапхъэхэр зышIэрэ хэу­шъхьафыкIыгъэ къулыкъухэр ары;
— чIыпIэу къэорэ пкъыгъохэр къызщыжъугъотыгъэм радио е мобильнэ зэпхыныгъэр ащыбгъэфедэ хъущтэп, сыда пIомэ ащ ыпкъ къикIэу пкъыгъохэр къэонхэ алъэкIыщт.
ШъуздэщыIэ чIыпIэм пкъыгъо горэ къыщыуагъэмэ:
— гузэжъогъум ухэтэу узечъэ хъущтэп, къэхъугъэ шъыпкъэр зэжъугъашIэ. Зэрар зэрахыгъэхэ ыкIи зэрэпсаоу къутэгъэ унэхэр ахэтынхэ ылъэкIыщт, ахэм цIыф­хэр ачIиубытэхэуи къы­хэкIы;
— машIом зыкъыштагъэмэ, электричествэм ыкIи псым ярыкIопIэ чIыпIэхэм анахьэу шъунаIэ атежъугъэт;
— ищыкIагъэмэ, тхылъэу шъуиIэхэр джыбэхэм арышъулъхьэх, ошIэ-дэмышIагъэ къызщыхъугъэ чIыпIэм шъукъыIукI;
— гъучI такъырхэм е нэмыкI ныкъокъутэ пкъыгъохэм шъуямыкIуалI ыкIи шъуямынэс;
— тхьамыкIагъо къызщыхъугъэ чIыпIэм машIор щышъумыгъэфед. Гъэстыныпхъэм ымэ къы­шъукIаомэ, ар щынэгъончъэу щытэпышъ, а чIыпIэм псынкIэу шъуIукI;
— Iугъом ыпкъ къикIэу жьы къэшъущэн шъумылъэкIырэмэ, псыкIэ гъэуцIыныгъэ нэIэплъэкIхэр жъугъэфедэх.
Зэхэкъутагъэхэм шъуачIиубытагъэмэ:
— мыщ фэдэ къызхэкIырэм лъэшэу жьы къэпщэн фае. Макъэ жъугъэIу е пкъыгъо горэхэм ­шъуатеу;
— куоу шъучIиубытагъэ хъумэ, гъучIым хэшIыкIыгъэ пкъыгъоу шъуIыгъхэр — Iэлъынэхэр, IункIыбзэхэр ыкIи нэмыкIхэр жъугъэзекIох ыкIи макъэ къапыжъугъэIукI. ГъучI пкъыгъохэм зэралъыхъухэрэ Iэмэ-псымэхэм чIыпIэу шъуздэщыIэр къагъэлъэгъон фае;
— сырнычкIэ, шъэф остыгъэкIэ машIо шъумышI, жьым шъу­фэсакъ;
— шъукощын хъумэ, цIыкIу-­цIыкIоу шъузекIу, икIэрыкIэу дэп­къыр къызэхэмыожьыным пае. Жьыр къакIомэ, ар къыздикIырэм шъунаIэ те­жъугъэт;
— пкъыгъо горэхэмкIэ шъуа­шъхьагъ ит кIашъор е дэпкъыр жъугъэпытэ икIэрыкIэу ахэр ­къемыохынхэм фэшI. Зыжъугъэ­рэхьати, IэпыIэгъум шъуеж;
— псы фалIэ шъолIэмэ, гъэуцIыныгъэу мыжъо цIыкIу горэ е ­нэ­IэплъэкI такъыр жэм да­-
шъу­лъхь, шъусакъ ыкIи пэкIэ жьы къашъущэ.
БзэджашIэхэм шъуаубытыгъэмэ:
— шъурэхьатыным шъупылъ, шъумыкуу, шъабэу шъугущыI. БзэджашIэхэр шъумыгъэ-­
гу­бжых;
— дысэу шъумыгущыI, шъугу афэплъэу гущыIэ Iаехэр шъумыгъэфедэх, ахэм къаIорэр жъу­гъэцакIэ;
— шъуизекIокIэ-шIыкIэхэмкIэ анаIэ къызтыряшъумыгъадз, ахэм шъуапэуцужьынэу ишъумыхъухь;
— шъуздэщыIэ чIыпIэм шъущыт. Нахь къэбарыбэ шъугу зэришъуубытэщтым шъунаIэ тежъугъэт, бзэджашIэхэр зэ­рэхъухэрэм ипчъагъэ, ятеплъэ зыфэдэр, зэрэгущыIэхэрэр ыкIи язекIокIэ-шIыкIэхэр зыщышъумы­гъэгъупшэх;
— шъугу изытет шъуфэсакъ. Шхын къабзэ щыIэмэ, щы­шъумыгъэзый, ащ кIуачIэ къы­шъуитыщт;
— шъхьаныгъупчъэхэм, пчъэхэм ыкIи ежь бзэджашIэхэм нахь апэчыжьэу шъууцу;
— бзэджашIэхэм якъэубытын епхыгъэ оперативнэ Iофтхьа­бзэр зырагъажьэрэм джэха­шъом шъутегъуалъхь, шъунэIу ежъугъэзых, Iэхэр шъхьэпхэтыкум тешъулъхьэх;
— шъугу пытэу ижъугъэлъ — шъо псаоу шъукъызэрэнэжьыщтым хэбзэухъумакIохэр ыуж итыщтых.
ЦIыфхэм уахэт зыхъукIэ узэрэзекIон фаер:
— бзэджашIэхэм ягухэлъхэр къа­дэхъунхэм пае нахьыбэрэмкIэ цIыфыбэ зыдэщыIэ чIыпIэхэр къыхахых. Ахэм къагъэорэ пкъыгъохэр загъэфедэкIэ нахь цIыфыбэ хэкIодэщт, бэмэ шъобж хьылъэхэр атещагъэхэ хъушт.
УзэрэзекIон фэе шIыкIэ нахь тэрэзхэр:
— цIыфхэр бэу къызэхэхьагъэ­хэу, шъуафырз хъумэ, IэхэмкIэ тIэкIу зэбгырыжъугъэзыкIых;
— цIыф лъагэхэм ыкIи зэIэкIэлъхэм апашъхьэ шъуимыт, Iалъ­мэкъ ин зыIыгъхэми шъуакIэ­лъырыкI;
— бырсыр къэхъумэ, шъурамыутынэу ыкIи шъулъакъо шъутетынэу зыжъугъэпыт;
— Iэхэр джыбэхэм арылъынхэу щытэп. ШъузекIо хъумэ, пытэу чIыгум шъутеуцу, лъэпэпцIыеу шъумыуцу;
— цIыфхэр пытэу зэхэуцуагъэхэ хъумэ ыкIи ащ ыпкъ къикIыкIэ шъуищыIэныгъэ зэрар къыра­хынэу шъощынэмэ, Iалъмэкъэу шъуIыгъыр чIэшъудз, зыгорэ ­шъуIэпызыгъэмэ ар къэшъу­штэ­жьынэу ыуж шъуимыхь;
— бырсырым ыпкъ къикIэу шъураутыгъэмэ, нахь псынкIэу шъу­къэтэджыжьын фае. Iэхэм ­шъуафэсакъ, ахэр зэпакIынхэ алъэкIыщт. Зыкъызышъуузэн­кIырэм, псынкIэу купым шъу­къыхэкI;
— шъукъэтэджынэу къыжъу­дэмыхъурэмэ, зышъуущэрыхь, шъхьэр ешъууфэх, IэхэмкIэ ­шъхьэпхэтыкур къэшъуухъум.
Зэфэхьысыжьхэр
Мы зигугъу къэтшIыгъэ Iофыгъохэм ядэгъэзыжьынкIэ цIыфхэм бэ ялъытыгъэр.
Мыщынэгъончъэ зекIокIэ-шIыкIэхэр къызхэшъумыгъафэх. Зэгорэм IэкIэжъу­гъэхьажьынэу Iалъмэкъхэр е зэкIоцIыщыхьэгъэ пкъыгъохэр шъумышIэрэ цIыфхэм къаIышъумых. Сабыйхэм
мафэ къэс шъуадэгущыI, мыщкIэ ашIэн фаер агурыжъугъаIу. ЯмынэIосэ цIыфхэм адэмыгущыIэнхэм шхынхэр ыкIи джэгуа­лъэхэр къаIамыхыным фэ­жъугъасэх.
Урамым къыщагъотыгъэ джэгуалъэр къагъэорэ пкъыгъоу къычIэкIын ылъэкIыщт, арышъ, а лъэныкъоми шъунаIэ тежъугъэт. КIэлэцIыкIухэр язакъоу урамым къытешъумыгъахьэх.