Народнэ депутатхэм я Адыгэ хэку Совет игъэцэ­кIэкIо комитет 1961-рэ илъэсым, щылэ мазэм и 23-м ышIыгъэ унашъом те­тэу хэкум игъэцэкIэкIо комитет игъэIорышIапIэ планэу щызэхагъэуцуагъэм тегъэпсыхьагъэу лъэпкъ творчествэмкIэ Адыгэ хэку Унэ къызэIуахыгъ.

Ащ Iоф щызышIэнэу щытыгъэр нэбгыритф: пащэр, художественнэ самодея­тельностымкIэ методистыр, хорымрэ музыкальнэ купхэмрэ яметодист, бухгалтерыр ыкIи секретарь-машинисткэр.
Лъэпкъ творчествэм и Унэ иапэрэ пащэу агъэнэфэгъагъэр А. И. Мартыновар ары. Илъэс зэфэшъхьафхэм Гупчэм пэщэныгъэ дызэрахьагъ Шыу Щэбан, Шъхьаплъэкъо ГъучIыпсэ, ЛIыхъукIэ Ан­заур, Хъут Юсыф, Нэгъуцу Аслъан, Беданэкъо Нэфсэт, Кукэнэ Мурат, Къулэ Амэрбый.
2017-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ Республикэм Лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ пэщэныгъэ дызезыхьэрэр УФ-м икинематографист ГъэшIуагъэу, АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Бадый Къэплъан.
Гупчэм иуцун иIахьышхо хашIыхьагъ Адыгеим культурэмкIэ ыкIи искусствэмкIэ ицIыф цIэрыIохэм: искусствоведениемкIэ кандидатэу, АР-м ыкIи Пшызэ шъолъыр искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Шыу Щэбан, РСФСР-м искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, Урысыем ыкIи АР-м янароднэ артистэу, АР-м икъэралыгъо шIухьафтын илауреатэу Тхьабысымэ Умар, УФ-м изаслуженнэ артистэу, АР-м инароднэ артистэу, хореографэу Бэшкэкъо Мэс­хьуд, Лъэпкъ театрэм иактерэу, УФ-м ыкIи КъБР-м язаслуженнэ, АР-м инароднэ артистэу, драматургэу Мурэтэ Чэпай, тхакIоу ыкIи усакIоу Къуекъо Налбый, композитор цIэрыIоу Сихъу Рэмэзан, АР-м изаслуженнэ IофышIэу Натхъо Джанхъот.
Творческэ купхэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын ыкIи зэшIуахын фэегъэ Iофыгъохэр: хэ­кумкIэ зэнэкъокъухэр, мэфэкIхэр, фес­тивальхэр, семинархэр зэхащэнхэр, яIэпэIэсэныгъэ ыкIи ясэнаущыгъэ хэгъэ­хъогъэнымкIэ курсхэр, художественнэ самодеятельностым икружокхэм пэщэныгъэ адызезыхьэхэрэм апае егъэджэнхэр зэхэщэгъэнхэр. Лъэпкъ фольклорым икъэугъоин ыкIи творческэ купхэм якъэ­гъэлъэгъонхэм ахэр ахэгъэхьэ­гъэнхэр.
1971-рэ илъэсым шышъхьэIум лъэпкъ творчествэмкIэ Адыгэ хэку Унэм щызэхащэгъагъ культурэм пэщэныгъэ дызехьэгъэнымкIэ методическэ кабинетыр. Ащ иIофшIэнкIэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтын фэягъэр методическэ материалхэр ыгъэхьазырынхэр, клубхэм ыкIи нэмыкI учреждение анахь дэгъу-хэм яIофшIакIэ зэлъягъэшIэгъэныр. Ахэм Iоф ащызышIэщтхэм тэрэзэу адэлэжьэгъэныр. ЦIыфхэр жъугъэу зыхэлэжьэхэрэ Iофтхьабзэхэр зэрахьанхэр.
1979-рэ илъэсым шэкIогъум и 30-м народнэ депутатхэм я Адыгэ хэку Совет унашъоу ышIыгъэм тетэу, лъэпкъ творчествэмкIэ Адыгэ хэку Унэмрэ культурэм пэщэныгъэ дызехьэгъэнымкIэ методическэ кабинетымрэ зэхагъэхьажьхи, лъэпкъ творчествэмкIэ адыгэ научнэ-методическэ Гупчэ ашIыжьыгъ. РСФСР-м культурэмкIэ и Министерствэ ащ щылэ­жьэщтхэр ыухэсыгъэх.
Художественнэ творчествэм хэхъоныгъэ нахь зишIыгъэр, зыкъызызэIуихыгъэр я 80 — 90-рэ илъэсхэр ары. Творческэ купхэм къагъэлъагъохэрэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр лIыхъужъныгъэр, IофшIэнымкIи хэгъэгум уфэшъыпкъэн зэрэфаемкIи цIыфхэм гъэхъагъэу яIэхэр зэлъягъэшIэгъэнхэр ары. Гупчэм иIофышIэхэм яшIуагъэкIэ творческэ коллектив ыкIи орэдыIо-къэшъокIо гъэшIэгъоныбэ къыхагъэщын алъэкIыгъ. Непэ къызнэсыгъэми ахэм ащыщхэм Iоф ашIэ.
1992-рэ илъэсым АР-м культурэмкIэ и Министерствэ иунашъокIэ лъэпкъ твор­­чествэмкIэ научнэ-методическэ Гупчэр зэбгырагъэкIыжьыгъагъ ыкIи ащ ычIыпIэ Адыгэ республикэ Гупчэ зэхащэгъагъ. 1993-рэ илъэсым АР-м иминис­трэхэм я Кабинет ышIыгъэ унашъом тетэу Лъэпкъ культурэмкIэ Адыгэ рес­пуб­ликэ Гупчэр Адыгэ Республикэм ­лъэпкъ культурэмрэ искусствэмрэкIэ и Гупчэу ашIыжьыгъагъ. 1995-рэ илъэсым АР-м Лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ хъугъэ.
А илъэсхэм къакIоцI ежь гъэпсыкIэзэхэтыкIэу иIэми зэхъокIыныгъэхэр фэ­хъугъэх. Непэ нэбгырэ 27-мэ ащ Iоф щашIэ, отделищ иI.
Москва политикэмкIэ ыкIи шъолъыр зэпхыныгъэхэмкIэ и Департамент идипломхэр мызэу, мытIоу Гупчэм къа­ратыгъэх. АР-м культурэмкIэ и Минис­терствэ и Щытхъу ыкIи и Рэзэныгъэ тхылъхэр, УФ-м культурэмкIэ и Минис­терствэ, лъэпкъ творчествэмкIэ къэ­ралыгъо Унэу В. Д. Поленовым ыцIэ зыхьырэм яшIухьафтынхэр къыфагъэшъошагъэх. Ащ IорIотэ-этнографическэ проектэу Урысыем ишъолъырхэм ащигъэцакIэрэм Адыгеири къыхиубытагъ. Адыгэ дышъэидэным, шыкIэпщынэм, адыгэ Iашэм яшIыкIэхэр, лъэпкъым ищыIэныгъэрэ итарихърэ ахэр зэрэхэуцуагъэхэр, къэбарэу апылъхэр, технологиеу агъэфедэхэрэр къаIотагъэх, непэрэ мафэм ахэр лъызыгъэкIотэрэ IэпэIасэхэм, модельерхэм, тыжьынашIэхэм, гъукIэ Iазэхэм, шыкIэпщынашIэхэм, шыкIэпщынаохэм аIукIагъэх ыкIи адэлэжьагъэх.
Лъэпкъ культурэмкIэ Гупэм щытхъуцIабэ зиIэхэр щэлажьэх. ГущыIэм пае, АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIи 3-мэ, АР-м изаслуженнэ артисти 2-мэ, «УФ-м икинематографист Гъэ­шIуагъ» зыфиIорэр зы нэбгырэ къафагъэшъошагъ.
Фестивальхэу «Лъапсэхэм къафэгъэ­зэжьыгъэныр — зыужьыжьыным игъогу», «Адыгеим ижъогъожъыехэр», «Адыгэ пшъашъ», зичIыгужъ къэзыгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм апае «Адыгэ джэгухэр», нэмыкIхэри зэхащэх.
АР-м лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ Iофтхьэбзабэ зэшIуехы. Лъэпкъ Iэпэщы­сэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ ыкIи хэхъо­ныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр къыхегъэщых, ахэм IэпыIэгъу ареты, зыгъэгумэкIырэ IофыгъохэмкIи адеIэ. IэшIагъэхэм якъэ­гъэлъэгъон-ермэлыкъхэр республикэм имызакъоу, Урысыем ичIыпIэхэми ащызэхещэх. АР-м культурэмкIэ и Минис­терствэ Гупчэр зызэхащагъэр илъэс 65-рэ зэрэхъурэм фэшI ащ иIофышIэхэм афэгушIозэ, IэпэIэсэныгъэ ин ахэлъэу, япшъэдэкIыжь зэхашIыкIэу, гуеты­ныгъэ фыряIэу лэжьэнхэу афэлъаIох.
Лъэпкъ культурэм и Гупчэ ипащэу Бадый Къэплъан иIофшIэгъухэм­ къа­­фэгушIуагъ.
— Лъэпкъ культурэм и Гупчэ ­зызэхащагъэр илъэс 65-рэ хъугъэ. Адыгэхэм якультурэ кIэн, яшэн-хабзэхэм якъэухъумэн яшъыпкъэу фэлэжьэгъэ ветеранхэмрэ ти­IофшIэгъухэмрэ сафэгушIо! ­Лъэпкъ культурэм хэхъоныгъэ ышIыным Гупчэр фэлажьэ. Адыгэ­хэмкIэ тикультурэ бай цIыфмэ ядгъэшIэщт.
Лъэпкъ культурэм и Гупчэ ипащэ игуадзэу Анцокъо Фатимэ Гупчэм иIофшIэн къытегущыIагъ.
— Илъэс пчъагъэхэм Гупчэм егъэ­джэнхэм ащыублагъэу шIэныгъэ-­практическэ конференциехэм анэсэу Iофтхьэбзэ зэмылIэужыгъохэр зэхещэх. Аужырэ илъэсхэм тиIоф­шIэн мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэр къыхэхъуагъ: лъэпкъ культурэм ибаиныгъэ хэхьэрэ псэуалъэхэр гъэунэфыгъэнхэр, ахэм апы­лъыщт тхылъхэр гъэхьазыры­гъэнхэр ыкIи цIыфхэм ахэр зэ­лъягъэшIэгъэнхэр. 2025-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу урысые проектэу «Фольклорнэ-этнографическэ зекIохэр» зыфиIорэм чанэу тыхэлажьэ. Лъэпкъ культурэм ибаиныгъэу шыкIэпщынэм, дышъэидагъэм, адыгэ шъуашэм якъызэтегъэнэн тыдэлажьэ. Лъэныкъо 11-мэ афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр къызэрыхьэрэ шъолъыр сайтэу НЭД «Лъэпкъ культурэм ибаиныгъ» зыфиIорэр дгъэпсыгъэ. Ахэм ащыщэу лъэны­къоу «КъохьапIэм щыпсэурэ адыгэ­хэм яджэгухэр» ыкIи «ШыкIэпщынэр» Федеральнэ реестрэм хэ­хьагъэх. ПIуаблэм икъызэтегъэнэн фэгъэхьыгъэ проектыр 2023-рэ илъэсым щыублагъэу пхырытэщы. АР-м инароднэ сурэтышIэу пIо­блэшI IэпэIасэу ГъукIэ Замудин иегъэ­джэн сыхьатхэр зэхэтщагъэх, пIоблэшI 19-мэ десэхэр акIугъ, джыри нэбгырэ 12-мэ дипломхэр къаратыжьыщтых, 13-мэ дышъэ­идэнымкIэ IэпэIэсэныгъэ зэрагъэгъо­тыгъ. Ащ тыкъыщымыуцоу джыри тапэкIэ проектыкIэхэр щыIэны­гъэм щыпхырытщыщтых. Лъэпкъ культурэм ибаиныгъэ «икIыщ» ­шъыпкъэу Гупчэр лэжьэщт, — къы­Iуагъ Анцокъо Фатимэ.
Лъэпшъыкъо Фатим.