Тэу Замир: «Лъэпкъ Iофыгъо инхэм ащыщ»
АдыгабзэкIэ Iоф зышIэщт журналист ныбжьыкIэхэр аужырэ илъэс 15-м сэнэхьатым къызэрэхэмыхьажьхэрэм игумэкI тызэлъиштагъэу «Адыгэ макъэм» игукъэкIыкIэ республикэм ирайон зэфэшъхьафхэм арыт еджапIэхэм кIэлэеджакIоу ачIэсхэм зэIукIэгъухэр афызэхатщэу, ахэм ащыщэу адыгабзэкIэ гъэзетым къыфэтхэщтхэр къахэдгъэщэу тыублэгъагъ.
Ащ фэдэ зэIукIэгъухэм къакIэлъыкIуагъэх Щынджые гурыт еджапIэу N 24-м икIэлэеджакIохэм ащыщхэр къытфатхэхэу зэрэрагъэжьагъэр. Ащ лъэшэу тигъэгушхуагъ.
Нэужым АР-м ижурналистхэм я Союз къырихыгъэ республикэ грантым ишIуагъэкIэ «Лъэпкъ журналистым иеджапI» зыфиIорэ проектым игъэцэкIакIомэ «Адыгэ макъэр» ахэхьагъ. Адыгабзэр анахь дэгъоу зышIэрэ кIэлэеджэкIо 24-у еджапIэхэр къэткIухьэхэзэ къыхэтшыпыкIыгъэхэм мэзитIум къехъурэ Iоф адэтшIагъ, журналист сэнэхьатым хэтщагъэх. Егъэджэнхэр зэракIугъэхэр къэ-
зыушыхьатырэ тхылъхэр щылэ мазэм и 17-м ахэм аратыжьыгъэх. Уахътэу кIуагъэм ахэм КъТРК «Адыгеим», гъэзетэу «Адыгэ макъэм» шэмбэт къэс къэкIуагъэх. Егъэджэн десэхэм анэмыкIэу къашъхьапэщт зэIукIэгъу зэфэшъхьафхэр ныбжьыкIэхэм афызэхэтщэгъагъэх: скульпторэу Даур Аслъан ипщыпIэ, IэпэIасэхэм яунэу Боджэкъо Бэллэ ыгъэпсыгъэм, КIэрэщэ Тембот илитературнэ музей, щэрыонымкIэ спорт комплексым рагъэблэгъагъэх, «Шыу Хасэм» ипащэу Тхьапшъэкъо Албэрт, Къэрэщэе-Черкес Республикэм илъэпкъ гъэзетэу «Черкес Хэкум» иредактор шъхьаIэу Абидэкъо Люсанэ зэIукIэгъухэр адыряIагъэх, журналист зекIозещэу Анцокъо Иринэ адыгабзэкIэ экскурсие Мыекъуапэ ащыфызэхищэгъагъ. Лъэпкъ журналистикэм ижанрэхэр зыфэдэхэм, ахэр зэрэзэтекIыхэрэм, журналистикэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм узэращылэжьэшъущтым ныбжьыкIэхэр ащыгъуазэ хъугъэх, техническэ Iэмэ-псымэхэм, анахьэу радиом ыкIи телевидением Iоф зэращадэпшIэн фаем лъыплъагъэх, адыгабзэкIэ репортажхэр, зэдэгущыIэгъухэр тыратхагъэх, къэбар кIэкI- хэр, очеркхэр гъэзетым пае къатхыжьыгъэх.
Сэ сшъхьэкIэ гъэсакIохэм сахэтыгъ. Сэнэхьатым сызырылажьэрэр мыгъэ илъэс 30 хъугъэшъ, сэнэхьат кIэгъэгушIуным, гъэсэныгъэ мэхьанэ иIэу мыщ фэдэ Iофтхьэбзэ иным апэрэу сыхэлэжагъ. СшIогъэшIэгъонэу гъэсакIохэм ясатырэ сыхэуцуагъ. Ацумыжъ Адами, ГъукIэлI Сусани, ХьакIэмыз Сусани афэдэу шIэныгъэу сиIэмкIэ ныбжьыкIэхэм хьалэлэу садэгощагъ. Къиныгъо зэфэшъхьафхэм тарихьылIагъ, ныдэлъфыбзэкIэ тхэныр къызэхьылъэкIыхэрэр ахэм бэу къахэкIыгъ. Сэнэхьатыр аIэкIэплъхьаным ыпэкIэ гущыIэухыгъэ гъэпсыкIэм, литературабзэм ишапхъэхэм ащыдгъэгъозэжьхэзэ, дгъэтэрэзыжьхэзэ Iоф адэтшIагъ. Тхэным фэщагъэу, ар псынкIэу къыздэхъухэрэм тагъэрэзагъ. Сыдэу щытми, къыдгурыIуагъэр зы — мыр зэпыбгъэу мыхъущт ыкIи тапэкIи лъыбгъэкIотэн фэе IофшIэн, нахь ныбжьыкIабэ ыкIи гъэсэкIуабэ Iофтхьабзэм хэщэгъэнхэ фае. Мыгъэ едгъэджагъэхэу зызыушэтыгъэхэми адэтшIыгъэ зэпхыныгъэр дгъэкIоды хъущтэп. А зэпстэур зэрэзэдгъэкIущтыр, Iоф зэрадэтшIэщтыр дгъэнэфэнэу тапэ илъ. ДжырэкIэ зэшIохыгъэ хъугъэ IофшIэным АР-м ижурналистхэм я Союз ипащэу ыкIи зигугъу тшIырэ проектым икIэщакIоу ТIэшъу Светланэ зэфэхьысыжь къыфишIыгъ.
— ЗэкIэмэ анахь шъхьаIэр журналист сэнэхьатыр зэрэгъэшIэгъоныр ныбжьыкIэхэм нэрылъэгъу, нафэ зэрафэтшIыгъэр ары. Къин къызхэкIыгъэу слъытэрэр тхакIэрэ еджакIэрэ ядгъэшIэжьын фаеу зэрэхъурэр ары. Мыр гумэкIыгъо инэу къычIэщыгъ. А кIэлэцIыкIухэр етIани хэшыпыкIыгъэхэу, зэнэкъокъухэм ыкIи олимпиадэхэм текIоныгъэ къащыдэзыхырэу ары зэрэщытыгъэхэр. Ау къычIэщыгъэр — зым тхакIэ ышIэрэп, зыр тэрэзэу къеджэшъурэп. ЕджапIэм гумэкIэу чIэлъыр, адыгабзэкIэ егъэджэн десэу яIэ пчъагъэр зэримыкъурэр нэрылъэгъу. Лъэпкъ журналистым иеджапIэ ар къыщынэфагъ.
— Зыфэдэ мыхъурэ хъугъэ-шIагъэу сэлъытэ лъэпкъ журналистым иеджапIэ зэхэщагъэ зэрэхъугъэр, — изэфэхьысыжьхэмкIэ къыддэгощагъ проектым хэт гъэсакIоу ХьакIэмыз Сусанэ. — Хьалэлэу тишIэныгъэхэмкIэ тадэгощагъ. Ащ тегъэразэ. Радиор зытиIэр къихьащт илъэсым илъэсишъэ хъущт. Зэгорэм ащ фэдэ шIыкIэхэр дгъэфедэщтыгъэх — районым щыIэ корреспондентхэр тиIэщтыгъэх. КъытфэкIогъэ ныбжьыкIэхэу дгъэсагъэхэм ащ фэдэ къэтын цIыкIу горэхэр къытфашIышъунэу къысщэхъу. НыбжьыкIэхэми ар ашIогъэшIэгъон хъущтэу къысшIошIы. Ежьхэр зыгъэгумэкIырэ ныбжьыкIэ Iофыгъо горэхэр, зыщыпсэухэрэ чIыпIэхэм къащыхъурэ хъугъэ-шIагъэхэр къытфагъэхьынхэ алъэкIыщт. ЕтIани, зы шэпхъэ пытэ сэ сшъхьэкIэ агурызгъэIуагъ: журналист ухъу пшIоигъомэ укIытэр IуогъэкIотышъ, Iэдэбыр, гупшысэр, акъылыр, гулъытэр «хэогъанэхэшъ», IофшIэным уфежьэ. Непэ ныдэлъфыбзэм нахь игъэкIотыгъэу тыдэлэжьэн фае. Джырэ мафэхэм журналистикэм шIыкIэ зэфэшъхьафэу ыгъэфедэхэрэм адиштэу, адыгабзэр ахэм ядгъэкIузэ тырылэжьэн фае. Ащ пае сэнэхьатым къыхэхьэрэ ныбжьыкIэхэм, щэч хэмылъэу, ныдэлъфыбзэр дэгъу дэдэу ашIэныр ищыкIагъ.
МэзитIум къехъурэ лъэпкъ журналистым иеджапIэ тишъыпкъэу тыщылэжьагъ. Шэмбэт къэс гъогум тетыгъэхэмкIэ ар багъэ, ау шIэныгъэ икъу яптынымкIэ мэкIагъэ. Сыдэу щытми, апэрэ лъэбэкъу цIыкIухэр журналист сэнэхьатым щядгъэшIыгъэх. Фэдэ къыхэмыкIыгъэу тарихъ мэхьанэ зиIэ ушэтыным тыхэлэжьагъ. КъэкIорэ илъэсми еджапIэм иIофшIэн лъигъэкIотэщт, ары Союзым ипащэу ТIэшъу Светланэ гухэлъэу иIэр. Ащ ишIуагъэу къэкIуагъэр, тигугъапIэмэ зыкъагъэшъыпкъэжьыщтмэ тапэкIэ къэнэфэщт.