Top.Mail.Ru

Тэу Замир: «Лъэпкъ Iофыгъо инхэм ащыщ»

Image description
А. Никанов

АдыгабзэкIэ Iоф зышIэщт журналист ныбжьыкIэхэр аужырэ илъэс 15-м сэнэхьатым къызэрэхэмыхьажьхэрэм игумэкI тызэлъиштагъэу «Адыгэ макъэм» игукъэкIыкIэ респуб­ликэм ирайон зэфэшъхьафхэм арыт еджапIэхэм кIэлэеджакIоу ачIэсхэм зэIукIэгъухэр афызэхатщэу, ахэм ащыщэу адыгабзэкIэ гъэзетым къыфэтхэщтхэр къахэдгъэщэу тыублэгъагъ. ­

Ащ фэдэ зэIукIэгъухэм къакIэлъыкIуа­гъэх Щынджые гурыт еджапIэу N 24-м икIэлэеджакIохэм ащыщхэр къытфатхэхэу зэрэрагъэжьагъэр. Ащ лъэшэу тигъэгу­шхуагъ.
Нэужым АР-м ижурналистхэм я Союз къырихыгъэ республикэ грантым ишIуа­гъэкIэ «Лъэпкъ журналистым иеджапI» зыфиIорэ проектым игъэцэкIакIомэ «Адыгэ макъэр» ахэхьагъ. Адыгабзэр анахь дэгъоу зышIэрэ кIэлэеджэкIо 24-у еджапIэхэр къэткIухьэхэзэ къыхэтшыпыкIыгъэхэм мэзитIум къехъурэ Iоф адэтшIагъ, журналист сэнэхьатым хэтща­гъэх. Егъэджэнхэр зэракIугъэхэр къэ-
зыу­шыхьатырэ тхылъхэр щылэ мазэм и 17-м ахэм аратыжьыгъэх. Уахътэу кIуагъэм ахэм КъТРК «Адыгеим», гъэзе­тэу «Адыгэ макъэм» шэмбэт къэс къэ­кIуагъэх. Егъэджэн десэхэм анэмыкIэу къашъхьапэщт зэIукIэгъу зэфэшъхьафхэр ныбжьыкIэхэм афызэхэтщэгъагъэх: скульпторэу Даур Аслъан ипщыпIэ, Iэпэ­Iасэхэм яунэу Боджэкъо Бэллэ ыгъэ­псыгъэм, КIэрэщэ Тембот илитературнэ музей, щэрыонымкIэ спорт комплексым рагъэблэгъагъэх, «Шыу Хасэм» ипащэу Тхьапшъэкъо Албэрт, Къэрэщэе-Черкес Республикэм илъэпкъ гъэзетэу «Черкес Хэкум» иредактор шъхьа­Iэу Абидэкъо Люсанэ зэIукIэгъухэр адыряIагъэх, журналист зекIозещэу Ан­цокъо Иринэ адыгабзэкIэ экскурсие Мыекъуапэ ащыфызэхищэгъагъ. Лъэпкъ журналистикэм ижанрэхэр зыфэдэхэм, ахэр зэрэзэтекIыхэрэм, журналистикэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм узэращылэ­жьэшъущтым ныбжьыкIэхэр ащыгъуазэ хъугъэх, техническэ Iэмэ-псымэхэм, анахьэу радиом ыкIи телевидением Iоф зэращадэпшIэн фаем лъыплъагъэх, адыга­бзэкIэ репортажхэр, зэдэгущы­Iэгъухэр тыратхагъэх, къэбар кIэкI- хэр, очеркхэр гъэзетым пае къатхыжьыгъэх.
Сэ сшъхьэкIэ гъэсакIохэм сахэтыгъ. Сэнэхьатым сызырылажьэрэр мыгъэ илъэс 30 хъугъэшъ, сэнэхьат кIэгъэгушIуным, гъэсэныгъэ мэхьанэ иIэу мыщ фэдэ Iофтхьэбзэ иным апэрэу сыхэлэжагъ. СшIогъэшIэгъонэу гъэсакIохэм ясатырэ сыхэуцуагъ. Ацумыжъ Адами, ГъукIэлI Сусани, ХьакIэмыз Сусани афэдэу шIэныгъэу сиIэмкIэ ныбжьыкIэ­хэм хьалэлэу садэгощагъ. Къиныгъо зэфэшъхьафхэм тарихьылIагъ, ныдэлъфыбзэкIэ тхэныр къызэхьы­лъэкIыхэрэр ахэм бэу къахэкIыгъ. Сэнэхьатыр аIэ­кIэплъхьаным ыпэкIэ гущыIэухыгъэ гъэ­псыкIэм, литературабзэм ишапхъэхэм ащыдгъэгъозэжьхэзэ, дгъэтэрэзыжьхэзэ Iоф адэтшIагъ. Тхэным фэщагъэу, ар псынкIэу къыздэ­хъухэрэм тагъэрэзагъ. Сыдэу щытми, къыдгурыIуагъэр зы — мыр зэпыбгъэу мыхъущт ыкIи тапэкIи лъыбгъэкIотэн фэе IофшIэн, нахь ныбжьыкIабэ ыкIи гъэсэкIуабэ Iофтхьабзэм хэщэгъэнхэ фае. Мыгъэ едгъэджагъэхэу зызыушэтыгъэхэми адэтшIыгъэ зэпхыныгъэр дгъэкIоды хъущтэп. А зэпстэур зэрэзэдгъэкIущтыр, Iоф зэрадэтшIэщтыр дгъэнэфэнэу тапэ илъ. ДжырэкIэ зэшIохыгъэ хъугъэ IофшIэным АР-м ижурналистхэм я Союз ипащэу ыкIи зигугъу тшIырэ проектым икIэщакIоу ТIэшъу Светланэ зэфэхьысыжь къыфишIыгъ.
ЗэкIэмэ анахь шъхьаIэр журналист сэнэхьатыр зэрэгъэшIэгъоныр ныбжьыкIэхэм нэрылъэгъу, нафэ зэрафэтшIыгъэр ары. Къин къызхэкIыгъэу слъытэрэр тхакIэрэ еджакIэрэ ядгъэшIэжьын фаеу зэрэ­хъурэр ары. Мыр гумэкIыгъо инэу къы­чIэщыгъ. А кIэлэцIыкIухэр етIани хэ­шыпыкIыгъэхэу, зэнэкъо­къухэм ыкIи олимпиадэхэм те­кIоныгъэ къащыдэзы­хырэу ары зэрэщытыгъэхэр. Ау къычIэщыгъэр — зым тхакIэ ышIэрэп, зыр тэрэзэу къеджэшъурэп. ЕджапIэм гу­мэкIэу чIэлъыр, адыгабзэкIэ егъэджэн десэу яIэ пчъа­гъэр зэримыкъурэр нэ­рылъэгъу. Лъэпкъ журналистым иеджапIэ ар къыщынэфагъ.
— Зыфэдэ мыхъурэ хъугъэ-шIагъэу сэлъытэ лъэпкъ журналистым иеджапIэ зэхэщагъэ зэрэхъугъэр,
изэфэхьысыжьхэмкIэ къыддэгощагъ проектым хэт гъэсакIоу ХьакIэмыз Сусанэ. Хьалэлэу тишIэныгъэ­хэмкIэ тадэгощагъ. Ащ тегъэразэ. Радиор зытиIэр къихьащт илъэсым илъэсишъэ хъущт. Зэгорэм ащ фэдэ шIыкIэхэр дгъэфедэщтыгъэх — районым щыIэ корреспондентхэр тиIэщты­гъэх. КъытфэкIогъэ ныбжьыкIэхэу дгъэсагъэхэм ащ фэдэ къэтын цIыкIу горэхэр къытфашIышъунэу къысщэхъу. НыбжьыкIэхэми ар ашIогъэшIэгъон хъущтэу къыс­шIошIы. Ежьхэр зыгъэгумэкIырэ ныбжьыкIэ Iофыгъо горэхэр, зыщыпсэухэрэ чIыпIэхэм къащыхъурэ хъу­гъэ-шIагъэхэр къытфагъэхьынхэ алъэкIыщт. ЕтIани, зы шэпхъэ пытэ сэ сшъхьэкIэ агурызгъэ­Iуагъ: журналист ухъу пшIои­гъомэ укIытэр IуогъэкIотышъ, Iэдэбыр, гупшысэр, акъылыр, гулъытэр «хэогъа­нэхэшъ», Iоф­шIэным уфежьэ. Непэ ны­дэлъфыбзэм нахь игъэкIотыгъэу тыдэлэжьэн фае. Джырэ ма­фэхэм журна­листикэм шIыкIэ зэфэшъхьафэу ыгъэфедэхэрэм адиштэу, адыгабзэр ахэм яд­гъэкIузэ тырылэжьэн фае. Ащ пае сэнэхьатым къыхэхьэрэ ныбжьыкIэхэм, щэч хэмылъэу, ныдэлъфыбзэр дэгъу дэдэу ашIэныр ищыкIагъ.
МэзитIум къехъурэ лъэпкъ журна­листым иеджапIэ тишъыпкъэу тыщы­лэжьагъ. Шэмбэт къэс гъогум теты­гъэхэмкIэ ар багъэ, ау шIэныгъэ икъу яптынымкIэ мэкIагъэ. Сыдэу щытми, апэрэ лъэбэкъу цIыкIухэр журналист сэнэхьатым щядгъэшIыгъэх. Фэдэ къы­хэмыкIыгъэу тарихъ мэхьанэ зиIэ ушэтыным тыхэлэжьагъ. КъэкIорэ илъэсми еджапIэм иIофшIэн лъигъэкIотэщт, ары Союзым ипащэу ТIэшъу Светланэ гухэлъэу иIэр. Ащ ишIуагъэу къэкIуагъэр, тигугъапIэмэ зыкъагъэшъып­къэжьыщтмэ тапэкIэ къэнэфэщт.