Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ музыкальнэ купэу «КIапщ» зыфиIорэм хэтхэм зэман чыжьэмэ къахэкIыгъэ орэдыжъхэр зэрагъэфэжьыгъэу къаIо. Сценэм ахэр щагъэIунхэм фэшI орэдыжъ пэпчъ къэбарэу пылъыр хъарзынэщым къыхахыжьы, шIэныгъэлэжьхэм аугъоигъэ мэкъамэхэр агъэфедэхэзэ, псэ къапагъэкIэжьы, яIофшIагъэ лIэужыкIэм рагъашIэ.

«КIапщэр» Адыгеим ихьэкIагъ, ащ ипащэу Къожей Темыркъан гущыIэгъу тыфэхъугъ.
— Сыда «КIапщэм» икъежьапIэр? Купым ыцIэ сыда къызхэкIыгъэр?
— 2017-рэ илъэсым синыбджэгъоу ХьэхъупашIэ Астемир сигъусэу «КIапщэр» зэхэтщагъ. Купым ыцIэ сэмэр­къэу тIэкIу кIэлъэу фэтыусыгъ. Адыгэ лъэпкъым къинэу пэкIэкIыгъэр тиорэдхэмкIэ, типщыналъэхэмкIэ «дгъэхъужьыныр» тимурад.
— Купым хэтхэм ягугъу къытфэшI­ба. Музыкальнэ сэнэхьат зэкIэми яIа?
— Къожей Темыркъан, Хьэхъупашlэ Астемир, Битокъо Инал, Къэрдэн Тимур, Гугъотыжь Аскэр, Емышэ Линэ, Егъу­жьокъо Аминэ, Пщыбий Жаннэ, Еры­жьокъо Къаплъэн купыр къагъэпсы. Музыкальнэ шIэныгъэ зиIэр сэрырэ типщынаоу Къэрдэн Тимуррэ. Рос­тов-на-Дону дэт къэралыгъо консерваториеу С. В. Рахманиновым ыцIэкIэ щытым эстрадно-джазовэ вокалымкIэ икафедрэ къэсыухыгъ. Темыр искусствэмкIэ къэралыгъо институтэу Налщык дэтым Къэрдэн Тимур щеджагъ.
— Сыд фэдэ Iэмэ-псымэха купым ыгъэфедэхэрэр?
— Адыгэ пщынэр — лъэпкъым ыпсэу, ижабзэу щытыр — тэгъэфедэ. Ижъырэ орэдхэм яхьатыркIэ шыкIэпщынэр, Iэпэ­пщынэр, къамылыр, пхъэкIычыр, пхъэтIаркъор сценэм къытетхьажьыгъэх. Ижъырэ орэдыжъхэм электроннэ мэкъэ­мэ гъэшIэгъон акIэдгъэхьагъэу.
— «КIапщэм» ирепертуар хэхьэрэ орэдхэр сыд фэдэха? Альбом къыдэжъугъэкIыгъа, дунэе хъытыум нэ­кIубгъо щышъуиIа?
— Лъэпкъ шэн-хабзэхэр къизыIотыкIырэ орэдыжъхэр къэтэIох. Тэ тикуп цIэу фэтыусыгъэм къыхэкIэу кIапщэ, шъорэкI орэдхэр, пщынэлъэ мэкъамэхэр тирепертуар хэдгъэхьагъэх. Тыркуем ис адыгэхэм къытфаухъумэгъэ «Лъэпэры­шъор» типщыналъэ хэт. Хъарзынэщым къыхэтхыжьыгъэ орэдыжъхэм ягущыIэ­хэм тахэIэзыхьэжьырэп. Ащ нэмыкIэу, тэр-тэрэуи зэхэтэлъхьэ. Дунэе хъытыум нэкIубгъо щытиI, ащ титворчествэ, тигупшысакIэ, тидунэееплъыкIэ къыщытэгъэлъагъо.
— Адыгэ фольклорым къыхэкIыгъэ орэдхэр сыд фэдэха? Анахьэу кIэпщэ орэдхэм ягугъу къытфэшIба.
— Адыгэ орэдыжъхэм ягущыIалъэ бай дэд. Орэдыжъым имэхьанэкIэ къэп­шIэн плъэкIыщт ар зыусыгъэ цIыф лъэп­къым ищыIэкIэ-псэукIэ зыфэдагъэр, дин шIошъхъуныгъэу иIэр, зыгъэгумэкIырэр, зыкIэхъопсырэр. Адыгэхэм ижъыкIэ сымаджэр узым емыгупшысэным пае агъэчэфэу кIапщэ фашIыщтыгъ. КIэпщэ орэдхэр гъэпсыкIэ гъэнэфагъэ яIэу, зэкIэупкIагъэхэу щытых, япэубли, якIэухи зэпхыгъэх, къыщаIо ашIоигъори гъэ­нэфагъэ.
— Ижъырэ орэдхэм ахэт гущыIэхэр къыжъугурымыIохэу къыхэкIа?
— Ащ фэди къыхэкIы. Апэ орэды­жъым тыдэлажьэ, гущыIэу хэлъхэр зэпкъырэтэхы. Ащ къыдгурымыIорэ къыхэкIымэ, гущыIалъэхэм тащэлъыхъо, шIэныгъэлэжь­хэм, тинахьыжъхэм зафэтэгъазэ. Лъэшэу тырэгушхо шIэныгъэлэжьэу Унэрэкъо Раерэ купэу «Жъыум» ипащэу ГъукIэ Замудинрэ тиупIэжьэгъухэу зэрэщытхэм. Купэу «Мыст» икIэщакIоу Хъоджэе Иланд зэпхыныгъэ дытиI. Адыгэм икультурэ зэрэбаир лIэужыкIэм етэгъашIэ.
— БэмышIэу клип гъэшIэгъонэу «Шъорэкl орэд» зыфиIорэр къыдэжъу­гъэкIыгъ.
— Лъэпкъ зекIокIэ-шIыкIэхэр, шэн-хабзэхэр къизыIотыкIырэ ижъырэ орэд, «ШъорэкI орэдыр» тятэжъ пIашъэхэм ялъэхъан аусыгъэ орэд, щыIэныгъэм къыхэхыгъэу щыт. А уз Iаем ыцIэ къыра­мыIоным фэшI «зиусхьанкIэ» е «дышъэ шыукIэ» еджэщтыгъэх. Усэр хъугъэ-шIагъэхэм атехыгъ, тепчъэ фэдэу гъэпсыгъэ. Узыр зэкIэкIоным фэшI сымаджэм гъэшIо орэдыр къыфаIощтыгъ. Титарихъ нахьышIоу тшIэным, дгъэлъэпIэным афэшI лъэпкъ жэрыIо творчествэм гукIэ зыфэтэгъазэ. Зэман чыжьэмэ къапкъы­рыкIыгъэ орэдыжъыр ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэгъон зэрэхъугъэм гукъыдэчъ къытеты.
— Мыекъуапэ сыдэущтэу шъукъэ­кIонэу хъугъа?
— Адыгэ чIыгоу тигупсэм тигуапэу тыкъеблэгъагъ. АщкIэ адыгэм идунай фэгумэкIырэ Гогэн Нэрыс ыкIи Шъэуап­цIэкъо Аминэт тафэраз. Концертым цIыфыбэу къекIолIагъэм ишыхьат ахэм тызэрашIогъэшIэгъоныр.
— ШъуапэкIэ жъугъэнэфэрэ гухэлъ­хэр сыд фэдэха?
— Адыгэ лъэпкъым итарихъ къэтыухъумэным «КIапщэр» ыпэкIэ фэлэ­жьэщт. Гухэлъыбэ дгъэнэфагъэу щыт. Типщыналъэхэр адыгэ лъэпкъэу зием къыфэдгъэнэжьыщтых.

Лъэпшъыкъо Фатим.