Культурэ хэхъоныгъэмкIэ Гупчэу «Ошъадэм» итворческэ купэу «Бэгъэуджым» ипащэу Шэуджэн Рустам «Адыгэ макъэм» ихьакIэщ къедгъэблэгъагъ. Ащ гъэхъагъэу ышIыгъэхэм апае «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист» зыфиIорэ щытхъуцIэр къыфагъэшъошагъ.

Адыгэкъалэ дэт музыкальнэ еджапIэм ыуж Шэуджэн Рустам АР-м искусствэхэмкIэ иколледжэу Тхьабысымэ Умар ыцIэ зыхьырэр къыухыгъ. ПщынэмкIэ икIэлэегъэджагъ Лъэцэрыкъо Кимэ. ИскусствэхэмкIэ Темыр-Кавказ къэралыгъо институтыр Налщык къыщиухыгъ. Ижъырэ орэдхэр лъэхъаным диштэу къэзыIорэ «Бэгъэуджым» егъэжьэпIэшIу ышIыным иIахьышIу хэлъ. Непи Шэуджэн Рустам пщынэо бэлахь, Iэпэпщынэми, сырынэми къарегъаIо, мэкъэмэусыным, аранжировкэм апылъ. Ащ зэригъэфэгъэ произведениехэр Москва, Темыр Кавказым, IэкIыбым ащэIух. Адыгэ Респуб­ликэм икультурэ къэзыгъэбаирэ творческэ купэу «Бэгъэуджыр» зыми фэмыдэу ыгъэпсыгъ. Адыгэ философиеу, гупшысакIэу, шэн-хабзэу орэдымрэ мэкъамэмрэ апхырыщыгъэр зыми хагъэкIуакIэрэп.
— ЦIэ лъапIэу къыпфагъэшъошагъэмкIэ сыпфэгушIо, Рус­там. Мы лъэгапIэм екIурэ гъогур сыд фэдагъа?
— Илъэс 20-м ехъурэ творческэ гъогум а цIэ лъапIэм сыкъыфищагъ. Сыд фэдэ къарыуи, гъэрети, уахъти хэзгъэ­кIодагъэми, лъэгапIэм сызэрэнэсыгъэм лъэшэу сырыраз. Сигопагъ сиIофшIагъэ уасэ къызэрэфашIыгъэр, силIакъо къызэрэсымыгъэукIытэжьыгъэм сырэгушхо. ЦIэ лъапIэр «Ошъадэм» къыздилэжьыгъэу сэлъытэ, анахьэу ащ ипащэу, АР-м изаслуженнэ артисткэу Едыдж Викторие.
— Искусствэм укъызэрэфэкIуагъэм игугъу къытфэшIыба.
— Нэбгырэ пэпчъ сэнаущыгъэ горэ хэлъэу къэхъу. Сэ сицIыкIугъом къыщыублагъэу пщынэм имэкъамэ сыгу къе­IукIы. Илъэси 7 сыныбжьэу сянэ музыкальнэ еджапIэм сычIигъэхьагъ. Искусствэм игъогу сызэрэтырищагъэмкIэ лъэшэу сянэ сыфэраз. СикIэлэегъэджагъэу Лъэцэрыкъо Кимэ искусствэм идунай хьалэмэт къысфызэIуихыгъ. Ис­кусствэмкIэ Темыр-Кавказ къэралыгъо институтэу Налщык дэтым искусствэм ишэпхъэ шъхьаф сыкъыфищагъ.
— Ансамблэу «Бэгъэуджым» сыда икъежьапIэр?
— «Бэгъэуджыр» 2013-рэ илъэсым зэхащагъ, илъэс ыныбжьэу сэ сыкъырагъэблэгъагъ. Ансамблэхэу «Ащэмэзыр», «Синдикэр» «Бэгъэуджыр» зэхэт­хэу «Ошъадэр» къагъэпсы. КъэшъокIо ыкIи орэдыIо купитIум тэ тиоркестрэ адежъыу.
— Ижъырэ мэкъамэхэм сыд фэдэ мэхьана яптырэр?
— Ижъырэ адыгэ орэдхэр культурэ кIэн шъыпкъэх, лъэпкъым итарихъ нахь куоу зэгъэшIэгъэным иамалышIух. Адыгэхэм тарихъ гъогоу къакIугъэр нэгум къыкIагъэуцо. Мэкъамэхэу лъэпкъым ыпсэ зыхэгъэщагъэхэр непэ «Бэгъэ­уджым» къырегъаIох. Лъэпкъ Iэмэ-псымэхэм, пэсэрэ орэдыжъхэм непэрэ щыIэныгъэм чIыпIэ щагъотыжьынымкIэ тикуп Iофышхо ешIэ.
— Репертуарым щыщхэм ягугъу къытфэшIба.
— Фольклорым къыхэтхырэ ижъырэ орэдхэр, фэшъхьафхэри тиансамблэ къырегъаIох. Илъэс 12-м программэ зыкI тшIыгъэ. «Бэгъэуджыр» «Синди­кэм» икъашъохэм аде­жъыу. Лъэпкъ культурэм идэхагъэ шэпхъэшIухэм адиштэу къашъохэмкIэ къырегъэлъэгъукIы. «Ащэ­мэзым» нарт орэдхэм къащегъэжьагъэу орэдыбэ къыхедзэ. Ахэмэ яорэд мэкъамэхэр дахэх, гур къаIэты. Пэсэрэ орэдхэм ятIонэрэ щыIэныгъэ яттызэ, гъашIэм хэмыкIокIэнхэу тэгъэпсых. Непэрэ уахътэм диштэнхэу тахэIэзыхьажьыми, ижъырэ лъапсэр къэтэгъэнэжьы. ГущыIэм пае, «Абдза­хэмэ яорэд» лъэпкъым къырыкIуагъэм фэгъэхьыгъэ шъыпкъ. Адыгэ лIыгъэм иорэдэу ар сэлъытэ. Тарихъыр хэти ышIэн фай. Культурэм ишIуагъэкIэ лъэп­къым итарихъ ухъумагъэ хъущт, шэн-хабзэхэр лъыкIотэщтых. Нэгъой Заур къыIорэ орэдэу «Хьажъымрэ къожъым­рэ» щыIэныгъэм къыхэхыгъ. Мы орэдыжъхэр тизэман къэзыгъэсыгъэхэ лIыжъ губзыгъэхэм, джэгуакIохэм, орэдусхэм къаIощтыгъэхэр шIэныгъэлэжьхэм, фольклористхэм зэрагъэфэжьыгъэхэу щыIэныгъэм къыхэхьажьыгъэх. Ахэр тэ сце­нэм къытетхьажьыгъэх.
— Купым хэтхэм ягугъу къытфэшIба.
— Шэуджэн Лилианэ сэ сишъхьэгъус, ар пщынау, ЛIыбзыу Шан ыкIи Лъэцэрыкъо Даринэ шыкIэпщынаох, ГъукIэлI Дианэ орэдыIу, шыкIэпщынэм къыре­гъаIо, Ашибэкъо Самирэ — свирелым, АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Нэгъой Заур къамылым, шыкIэпщынэм афэгъэзагъ, орэдыIу. Купым имузыкантхэм зым зыр къыригъэкъужьызэ зы унагъо фэдэу тызэдэлажьэ.
— Упщынау, умэкъэмэус, оуиеу сыд фэдэ мэкъамэха купым къыригъаIохэрэр? Орэд мэ­къамэр зэгъэфэ- гъуаеба?
— Мэкъэмэусэу зыслъытэжьырэп, ау ренэу ащ сыдэлажьэ. Мэкъэмэусым ежь ынапэ къыгъотын, имэкъэмэ гъэпсыкIэ къыхихын фае. Орэд мэкъамэм лъэпкъыбзэ иIэу тыди щызэхэсэхы. «Ошъа­дэм» ирепертуар зэрэщытэу сыдэлэ­жьагъ. Непэрэ мафэмкIэ кIэ горэм сылъэхъу.
— Гум къиIукIырэ мэкъамэмрэ пщынэм къебгъаIорэмрэ зэтефэха?
— СыгушIо хъумэ, «Зыгъэлъатэр» къесэгъаIо. Сыгу мышIоу, сычэфын­чъэмэ, гъыбзэхэр сипщыналъэх (мэщхы Рустам).
— Уиунагъо игугъу къытфэшIба. Уисэнэхьатрэ унагъомрэ уиуахътэ сыдэущтэу атебгуа­щэра?
— Непэ сызнэсыгъэ лъэгапIэм зиIа­хьышхо хэлъыр сянэрэ сятэрэ, ахэр сипкъэух. Налщык сыщеджэзэ сишъхьэгъусэу Батырыкъо Лилианэ нэIуасэ сыфэхъугъ, непэ сабыитIу зэдэтэпIу. КIэлэ нахьыжъэу Чэрим илъэс 14 ыныбжь, нахьыкIэ Радмир мэзитIу ыныбжь. Чэримэ спортым пылъ, бэнакIо. Пщынэо сэнэхьатым едгъэгушIун тлъэкIырэп. Тыщэгугъы нахьыкIэр пщынао хъунэу. ПщынэуитIу унагъом зэдисмэ къинын сшIошIыгъ, ау зыкIи иягъэ къытэкIыгъэп. Пщынэм тызэрипхыгъ, илъэс 15 хъу­гъэу зы щыIэныгъэ гъогу тырэкIо.
— Уитворческэ лъэоянэ удэкIоеным хэта зиIахьышIу хэлъыр?
— АР-м изаслуженнэ артисткэу, Чэчэн Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, «Ошъадэм» ипащэу Едыдж Викторие ситворчествэ зыкъызэIуихыным иIахьышIу хэлъ. Мы бзылъфыгъэм ыпшъэ дафэрэм фэдиз хъулъфыгъэ пчъагъэм афызэшIокIырэп. Викторие цыхьэ къысфешIы, гукъэкIэу сиIэм шъхьафитэу сыдэлажьэ. «Ошъа­дэм» ирепертуар сыхэIэзыхьащтми, кIэ горэ хэзгъэхъощтми къыздырегъаштэ, амалыкIэхэм тызэгъусэу талъэхъу. Ар зымыуасэ щыIэп.
— УапэкIэ бгъэнэфэрэ гухэлъхэр сыд фэдэха?
— ШыкIэпщынэм икъегъэIуакIэ сыфеджэн сыгу хэлъ. «Ошъадэм» щызгъэ­лэжьэрэ студием изегъэушъомбгъун сыдэлэжьэщт.
— Уигухэлъхэр Тхьэм къыбдегъэхъух.
Лъэпшъыкъо Фатим.