ЗэлъашIэрэ тарихъ шIэныгъэлэжьэу, краеведэу, усакIоу, тхакIоу И.В. Бормотовыр гум щызэпэкIэкIырэ гупшысабэм сыдигъуи псэкIэ япхыгъ. ЦIыф гъэшIэгъоным иусэ сборникэу «Гиперборея — родина моя» зыфиIорэр бэмышIэу къыдэкIыгъ. Ар игуапэу шIухьафтын ежь авторым къысфишIыгъ. Тхылъым усэ 70-м ехъу къыдэхьагъ.

КъытэшIэкIыгъэ чIыопсым фэгъэхьыгъэхэр — «Ощхыр унашъхьэм щэхъушIэ», «ПчыкIэ-уаер уцугъэ», «Хы Iушъом дэжь», «Гъэмафэм иаужырэ маф», «Ошъуапщэхэр огум щызэрэугъоих», «Мэкъуогъу», нэмыкIхэри тидунэе нэфынэ нэм къыкIэзгъэуцох. УсакIом игъашIэ къини, тхъагъуи, зауи, пыджи макIэп щызэхишIагъэр, а зэкIэм яхьылIэгъэ гупшысэ кIапсэр ыгъэчэрэгъуныр ащ ишэн ыкIи къыдэхъу. «Псыхъоу Кама» илъэшыгъэ, тайгар, мэзхэр, хъуатэхэр, къэкIырэ гъомылапхъэхэр ыкIи шэкIон- пцэжъыеешэныр — зэкIэ ичIыпIалъэу къызщыхъугъэм зэризыбзэр, ыбзи ихабзи зыкIи щымыгъупшэу, ыгужъуакIэ зэрэщигъашIохэрэр усэм къыщыIуагъ. ЯтIонэрэ унэ фэхъугъэ Адыгеим икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ идэхагъэ, ащ хэпшIыкIэу зызэриштагъэр усакIом къе­Iуатэ. ЧIыопсым охътэ лые зэримыIэр — кIымафи, гъатхи, гъэмафи, бжыхьи ахэбдзын гори ахэмытэу зэрэшIагъохэр ащыкIэгъэтхъыгъ мы усэхэм: «Чэрэз чъыгыр», «Хыуай», «Гъатхэ», «Сиреным ымэ IэшIу», «ПкIэшъэтакъу», «Бжыхьэ кIас» зыфиIохэрэм.

А зэкIэм усакIор ашIокIышъ, заом имэхъэджэгъэ ин цIыфыр ыщытIэу, псэ миныр зэрэхэкIуадэрэр, ишъхьафитныгъэ, идунэе тынч зыгъэкIодыхэмэ зышIоигъо техэкIо нэе-псыехэр зэрэмэхъа­джэхэр, ау зэфагъэр зыхэлъыр бзэджагъэм, хьилагъэм сыдигъуи зэратекIорэр тхылъыкIэм къыдэхьэгъэ зэо-усэхэм — «Заом ишIэжь», «Катюша», «Къушъхьэ­хэр щэIэфэхэкIэ…», нэмыкIхэм къа­щыриIотыкIыгъ.
УсакIор фэгупшысэ цIыфлъэпкъым: уцIыфыныр — нэпэ къабзэ уиIэныр, ар уухъумэныр арэу зэрэщытыр кIегъэтхъы. Усэхэу «Орэд», «Мама» («Сян»), «Тинахьыжъхэр», «Нэфшъагъу» зыфиIохэрэр гупшысэ гъэшIэгъонхэмкIэ тхылъым къыщытыгъэх. УиблэкIыгъэ зыфэдэр пшIэн зэрэфаер, ащ уапэкIэ узэригъаплъэрэр усэ сатырхэм къащыIуагъ.
Лъэпкъхэм языкIыныгъэ ипытагъэ мамырныгъэр зэриузэнкIэу, зэриIэтырэр сборникым дэт усэхэу «Мы дунаир нахь кIэракIэ шIыгъэн фае», «Тэ лъэпкъэу тызыщыщыр», «Нахьыжъхэр» зыфиIо­хэрэм ащыкIэгъэтхъыгъ.
ГъашIэр куоу изылъэгъукIырэ Иван Бормотовым изэхэшIэ-гумэкIхэр непи, гухэкIми, анахьэу заохэр мы чIым мокIэ-мыкIэ зэращыхъушIэхэрэр ыгу къеоу къеIо. Щэч хэлъэп, заохэр чIыгум тегъэкIодыкIыгъэнхэ фае. Ащ пае цIыф къызэрыкIохэр зэкъотхэу ащ пэшIуекIонхэр, жъалымыгъэр гъэкIодыгъэныр Iофышхоу елъытэ. Хэгъэгу зэошхом ихьазаб гуимыкIыжькIэ заохэр зэрэнэлатхэр кIегъэтхъы. Iофым хэти егугъузэ, цIыфхэм агухэр шIум фэщэжьыгъэнхэр, хьилэгъэ-нэпэнчъагъэр чIым тегъэкIодыкIыгъэу, къэбзагъэм, хыягъэм, шIу­гъэм тафэкIон зэрэфаер къыIозэ, мамырныгъэм а зэкIэ ылъапсэу ыкIи ыпкъэу елъытэ.
ИщыкIагъэ хъумэ, Хэгъэгум, цIыф­лъэпкъым апаемэ, ежь авторыр ыкIи нэмыкI цIыф цыхьэшIэгъу лъэшыбэр зэрэзышъхьамысыжьыщтхэр, Хэгъэгур зэраухъумэщтхэр И.В. Бормотовым иусэ сатыр зафэхэм, лъэшхэм ащыкIэгъэ­тхъыгъ. Мы тхылъым зэрифэшъуашэу лIэужыкIэр фэгъэнэIосэгъэныр, яеп­лъы­кIэхэр зэгъэшIэгъэнхэр, патриот шэнышIухэр ахэлъхьэгъэнхэр лъэшэу ищы­кIагъ. ТхылъыкIэу «Гиперборея — родина моя» зыфиIоу И. Бормото- вым ытхыгъэм лъэпэ мафэ ыдзынэу фэтэIо.