Адыгэ къэралыгъо университетым и Научнэ тхылъеджапIэ зэлъашIэрэ пщынаоу, адыгэ орэдыр къизгъэзгъэжъы­кIыгъэу Мыхьамыджэнэ Хъарисэ искусствэр зикIасэхэм агу къыщагъэкIыжьыгъ.

Орэдыр, адыгэ пщынэ мэкъэ жъынчыр — кIочIэшIух. Ахэр хэтрэ цIыфкIи псэпыгъэкIэжьых. Орэд макъэм гур еIэты ыкIи ещэфы, пщынэ жъынчым тамэ къыбгуегъакIэ, пчэгум урещэ. Хэтрэ цIыф лъэпкъкIи орэдым, лъэпкъ Iэмэ-псымэхэм мэхьанэшхо яI.
Мыхьамыджэнэ Хъарисэ Шэуджэн районым ит къуаджэу Хьатыгъужъыкъуае къыщыхъугъ, илъэпкъы­кIэ къэндзалми умышIэнэу, адыгэгу иIагъ. Илъэс 13 кIалэм ыныбжьыгъ пщынэуакIэ зэригъашIэмэ шIоигъоу пщынэм зытеIабэм, имуради Тхьэм къыфи­шIагъ, илъэси 2-кIэ ипщынэ макъэ къэнэфагъ. КIэлэкIэ дэдагъэми, адыгэ къэшъо орэдыжъхэр екIоу, занкIэу, гур ащэфэу, пщынэм Хъарисэ къыригъэпшIыкIутIукIыщтыгъэх. «ЗэфакIор», «Ислъамыер», «Зыгъэлъатэр», «Удж хъураер» къыригъаIощтыгъэх, ипщынэ мэкъэ жъынч ныбжьи къэмышъуагъэри пчэгум къырищэщтыгъ.
Хъарисэ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм изэхэщэн зыпшъэ ифагъэр къэндзалхэм яобществэу «Дуслыкыр» ары. МэфэкI зэхахьэм хэлэжьагъэх адыгэ искусствэм ихьасэ щылэжьэрэ шIэныгъэлэжьхэр, егъэджакIохэр, студентхэр, пщынэо цIэрыIом ыкъоу Аслъан. Ащ къы­зэриIуагъэмкIэ, ятэу Хъарисэ пщынэм къыригъаIощтыгъэр адыгэ орэдхэр ары, ежь зыщыщ лъэпкъыбзэр ышIэщтыгъэп, адыгабзэкIэ гущыIэщтыгъ, гупшысэ­щтыгъ, ипщынэкIэ щэIэфэкIэ ыгъэжъынчыгъэр адыгэ къэшъо орэдхэр ары. IэпэIасэм пщынэр къыдалъфыгъэм фэдагъ, ыгуи ыпси ащ факIоу зэрэщытыр мыгъуащэу, ипщынэ макъэ, бзыу тамэу, зиIэтыщтыгъ.
Мы лIым ыгъэджэгурэ хъярыр мафэ хъоу алъытэщтыгъ, ар ашIэу, джэгур зышIыхэрэми ар къырагъэб­лагъэщтыгъ. Шъырытэу, зэкIэупкIагъэу, пытэгъэ-теубытагъэ хэлъэу, адыгэ лъэпкъ мэкъамэхэр ипщынэ къыригъаIощтыгъэх.
ЦIыфхэм яхъяр зыIэтыщтыгъэ Мыхьамыджэнэ Хъа­рисэ ифэшъуашэу, къылэжьыгъэу мэфэкI зэхахьэр фызэхащагъ. Непэ ащ иорэдхэр зытетхэгъэ пластинкэхэр, магнитофон лентэхэр тиныбжьыкIэхэм агъэфедэхэу, ахэм акIэдэIукIыхэмэ, лъэшэу яшIуагъэ къякIыщт. УзкIырыплъынэу щыIэр бгъэфедэшъун фае. Адыгэ пщынэр, пхъэкIычыр, адыгэ пщынэо дэгъур зэкIэрыпчын умылъэкIынэу пытэу зэпхыгъэх. Мы гупшысэр кIигъэтхъэу, искусствовед-музыкантэу, Адыгэ къэралыгъо университетым музыкэмкIэ ифакультет ипрофессорэу А.Н. Соколовам шIэныгъэ IофшIагъэхэр зэшIуихыгъэх; ежь ышъхьэкIи адыгэ музыкальнэ искусствэр, адыгэ джэгур, Адыгеим зэфэдэкIэ исыгъэ пщынэо цIэрыIохэу ­­— Аулъэ Олэгъэй, Шагудж Махьмудэ, Хьажъунэкъо Пагом, Темзэкъо Алый ыкIи ахэм агупчэ итыгъэу Мыхьамыджэнэ Хъарисэ яшIушIэгъэ ин лIэшIэгъухэм зэрахэмыкIокIэщтыр ышIошъ мэхъу.
Ары. Пщынэо IэпэIасэу Хъ. Мыхьамыджанэр адыгэхэм агу ныбжьырэу къинагъ.
Мамырыкъо
Нуриет.