Хэгъэгум иухъумакIо и Илъэсэу дгъэкIотэжьырэм хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлэжьагъэхэм, хэкIодагъэхэм, зыдэщыIэр амышIэхэрэм яунагъохэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур арагъэгъотынымкIэ шъолъыр фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфиIорэм иIофшIэн зэрифэшъуашэу ыгъэцэкIагъ. Ащ ипащэу ПIатIыкъо Аслъан пшъэ­рылъхэр зэрэзэшIуахыгъэм къытедгъэгущыIагъ.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, къэралыгъо фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфи­Iорэм ишъолъыр къутамэ ипчъэхэр 2023-рэ илъэсым мэкъуогъум и 1-м Мыекъуа­пэ къыщызэIуихыгъэх. А уахътэм ар зэрящыкIагъэр ыкIи мэхьанэу иIэр щы­Iэныгъэм къыщигъэшъыпкъэжьын ылъэ­кIыгъ, гумэкIыгъо зэфэшъхьафхэм япхыгъэу ащ нэбгырэ 4200-м ехъумэ зыкъы­фагъэзагъ, ахэм Iофыгъо 14100-м шIокIэу къырахьылIагъ. Ащ щыщэу процент 95-р афызэшIуахыгъ. 2025-рэ илъэсым нэбгырэ 1516-м ехъумэ зыкъыфагъэзагъ, Iофыгъо 6000-м ехъоу къырахьылIагъэм ипроцент 95-р афызэшIуахыгъ.
— ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлэжьагъэхэм, иветеранхэу сэкъатныгъэ зиIэхэм яфэIо-фашIэхэр афэгъэцэкIэгъэн­хэмкIэ фондыр шэпхъэшIухэм адиштэу, ищыкIэгъэ амалхэмкIэ зэтегъэпсыхьагъ. Зыкъытфэзгъэзэгъэ нэбгырэ пэпчъ екIо­лIэкIэ гъэнэфагъэ фытиIэу Iоф дэтшIагъ, зэрифэшъуашэу ищыкIэгъэ IэпыIэгъур едгъэгъотыгъ. Ащ фэгъэзагъэх социальнэ координатор 35-рэ. Iэрыфэгъу щыIакIэ яIэным фэшI юридическэу яIофыгъохэр зэрэлъыдгъэкIуатэхэрэм къыщегъэжьагъэу якультурнэ зыгъэпсэфыгъо уахътэ изэхэщэн нэсыжьэу ахэр лъэплъэх. Ти­лIыхъужъхэм ыкIи ахэм яунагъохэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным исистемэ фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфиIорэр пэрыт организацие зэрэщыхъугъэр тицыхьэ телъэу зэIофшIэгъухэм къэтIон тлъэкIыщт. Зэхэубытэгъэ IэпыIэгъу ядгъэгъотынымкIэ типрограммэхэм ыкIи фэIо-фашIэу дгъэцакIэхэрэм зызэ­рядгъэушъомбгъущтым зэпымыоу ахэтэгъахъо, — хигъэунэфыкIыгъ ПIатIыкъо Аслъан.
Къэралыгъо фондым иIофшIэн «зы шъхьангъупчъэ» шIыкIэм тетэу зэхэщагъ, ветеран пэпчъ иIофыгъо пчъагъэ а зы чIыпIэм къыщыфызэшIуахы. Фондым ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэнхэмкIэ шъо­лъыр къулыкъухэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм ыкIи общественнэ организациехэм зэзэгъэныгъэ 70-м ехъу адишIыгъ.
Джащ фэдэу IофшIэныр къэзгъэ­псын­кIагъэхэм ащыщ икIыгъэ илъэсым шэкIогъум къыщегъэжьагъэу Уф-м зыкъэу­хъумэжьынымкIэ и Министерствэ и Дзэ-социальнэ гупчэ икъутамэ иIофшIэн шъолъыр фондым зэрэщыригъэжьагъэм. Гупчэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр хэушъхьа­фыкIыгъэ дзэ операцием мы уахътэм хэлажьэхэрэм яфитыныгъэхэр къэухъу­мэгъэнхэр ыкIи социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр ары.
Фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» гъэпсыгъэнымкIэ УФ-м и Президентэу Владимир Путиным ышIыгъэ унашъом джыри хэгъэхъожьын фишIыгъ. Хэушъхьа­фыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэу зыдэхъугъэр амышIэу кIодыгъэхэм яунагъохэм Iоф адэшIэгъэным ар фытегъэ­псы­хьагъ. Ахэм алъыхъунхэмкIэ ягупсэхэм ДНК-материалхэр арагъэтых, ищыкIэгъэ тхьапэхэр атхых ыкIи ахэр шъо­лъыр дзэ-следственнэ отделым IэкIа­гъахьэх.
«Зэо зэфэшъхьафхэм яветеран» зыфиIорэр къаратынымкIэ нэбгыри 104-мэ ятхылъхэр шъолъыр фондым икъутамэ ыгъэхьазырхи, УФ-м зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ и Комиссие фигъэхьыгъэх. Ахэм захэплъэхэм ыуж, ЧВК «Вагнер» зыфиIорэм икъулыкъушIэ 67-мэ яудостоверениехэр фондым щаратыжьыгъэх. Адрэхэм джыри ахэплъэх.
Фондыр хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием иветеранхэм ыкIи ахэм яунагъо­хэм арысхэм яегъэджэн, IофшIэн ягъэгъотыгъэным ыуж ит. А купым хэхьэрэ нэбгырэ 37-рэ университетэу «Синергия» зыфиIорэм чIагъэхьагъэх, программэу «Фермерым иеджапIэ» нэбгыри 8-мэ къаухыгъ, егъэджэн платформэу «Нетологиям» мы уахътэ ветерани 10 щеджэ.
ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ Гупчэмрэ фондым икъутамэрэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу зэдэлажьэх. Дзэ операцием хэлэжьагъэхэм ыкIи ахэм яунагъо­хэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ ермэлыкъи 9 афызэхащагъ, ахэм нэбгыри 170-рэ фэдиз къякIолIагъ.
Грант программэу «Агромотиватор» зыфиIорэмкIэ ветеранитIумэ яунэе Iоф зырагъэушъомбгъун алъэкIыгъ.
Программэу «ЛIыхъужъхэм яуахътэ» гъэцэкIэгъэным къыдыхэлъытагъэу пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу дзэ операцием иветеран 41-мэ тестирование фондым икъутамэ ащыфызэхащагъ. Ащ лъыпы­дзагъэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат игукъэкIкIэ проектэу «Адыгеим и ЛIыхъужъхэр» республикэм щыпхыращы. Фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфиIорэр къэбар зэхэфынымкIэ мыщ чанэу хэлэжьэ. Сэнэхьат ухьазырынымкIэ про­граммэм хэт ветеран 18-мэ мы уахътэм еджэныр лъагъэкIуатэ.
ДзэкъулыкъушIэхэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэзэ, сэкъатныгъэ хэзыхыгъэхэм алъэныкъокIэ IофшIэн гъэнэфагъэ фондым зэрехьэ. А купым хэхьэрэ ветерани 124-мэ шъолъыр фондыр алъэплъэ, ащ дакIоу ящыкIэгъэ медицинэ уплъэкIунхэр афызэхещэ, япсэупIэхэр афызэтырагъэпсыхьэ. Социальнэу щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэмкIэ сэкъатныгъэ зиIэ нэбгырэ 17-мэ япсэупIэхэр ауплъэкIугъэх, ахэм афэгъэхьыгъэу ищыкIэгъэ унашъо аштэнымкIэ ятхылъхэр гупчэ аппаратым агъэхьыгъэх ыкIи къадырагъэштагъ. Зипсауныгъэ амалхэр зэщыкъогъэ нэбгыри 10-мэ япсэупIэхэр афызэтырагъэпсыхьагъах, 5-мэ джыри IофшIэнхэр ащэкIох. Ветеранхэм япсауныгъэ зыщагъэпытэщт федеральнэ, шъолъыр медицинэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ гупчэхэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр игъэкIотыгъэу социальнэ координаторхэм къафаIуатэ. 2023 — 2025-рэ илъэсхэм ветеран ыкIи ахэм яунагъо­мэ арыс нэбгыри 153-рэ зыгъэпсэфыпIэхэм агъэкIуагъэх.

2024-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ къыщегъэжьагъэу дзэ операцием хэлэжьагъэхэм Iэрыфэгъоу диспансеризациер арагъэкIоу аублагъ. А уахътэм къыкIоцI ветеран 343-мэ япсауныгъэ ауплъэкIугъ.
АР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм цэхэр афаIуагъэуцонхэмкIэ ыпкIэ зыхэмылъ программакIэм игъэцэкIэн Адыгеим щырагъэжьагъ. Цэ протез афашIыныр, афагъэцэкIэжьыныр е афызэблахъуныр мыщ къыхеубытэ ыкIи ар зэтыгъо Iэпы­Iэгъоу щытыщт. Адыгэ республикэ клиническэ стоматологическэ IэзапIэм фэIо-фашIэр афегъэцакIэ. Мы уахътэм ехъулIэу пэублэ уплъэкIунхэр ветеран 80-мэ акIугъ, нэбгырэ 29-мэ цэхэр афаIуагъэуцуагъ.
ЦIыфхэм япатриотическэ пIуныгъэ, спортым, тарихъ шIэжьым афэгъэхьыгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафыбэ фондым ишъолъыр къутамэ иIофышIэхэм рагъэ­кIокIыгъ. Ветеранхэм якупэу агъэпсы­гъэм нэбгырэ 80 фэдиз хэхьэ. Ахэр чанэу зыхэлэжьэгъэхэ Iофтхьэбзэ 260-м ехъу гъэсэныгъэм иучреждениехэм ащырагъэ­гъэкIокIыгъ. Патриотическэ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэм кIэлэеджэкIо ыкIи студент мин 18-м ехъу къызэлъырагъэубытыгъ.
Фондым икъутамэ проект зээшъхьаф­хэр ытIупщыгъэх: «ЛIыхъужъэу къэхъухэ­рэп», «ЛIэужхэм язэпхыныгъ», «Наследники победителей», «Хэгъэгум къулыкъу фэсэхьы» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри.
ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэкIодагъэхэм яшIэжь гъэлъэпIэгъэным фэшI шъолъыр фондым ипчъэхэр къызы­щызэIуихыгъэм къыщегъэжьагъэу Iоф­тхьэбзэ 75-рэ ригъэкIокIыгъ. Зыпсэ зыгъэтIылъыгъэ УФ-м и ЛIыхъужъмэ ацIэхэр еджэпIи 3-мэ ахьы, ахэм ацIэкIэ урамитфымэ яджагъэх. Унэхэм ядэпкъхэм мыжъобгъу 14, шIэжь тамыгъэу 31-рэ, гъэсэныгъэм иучреждениехэм ЛIыхъу­жъым ипартэ 29-рэ къащызэIуахыгъ.
ШIуагъэ къытэу шъолъыр фондым иIофшIэн зэхэщэгъэным фэшI цIыфхэми, къулыкъухэми Iоф зэрадашIэщт шIыкIэр джащ тетэу къыхахыгъэу зэдэлажьэх. Зэрифэшъуашэу, шапхъэхэм адиштэу нэбгырэ пэпчъ илъэIу зэрагъэцэкIэщтым фондэу «Хэгъэгум иухъумакIохэр» зыфи­Iорэм иIофышIэхэр ыуж итых, тапэкIи ар лъагъэкIотэщт.
Iэшъынэ Сусан.