АР-м иминистрэхэм я Кабинет изэхэ­сыгъо Адыгеим и Правительствэ зычIэт унэм щыкIуагъ. Iофтхьабзэр зэрищагъ министрэхэм я Кабинет и Тхьаматэ игуадзэу ЛIыхэсэ Махьмуд.

Зэхэсыгъом иIофшIэн хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, хэбзэухъу­мэкIо, уплъэкIокIо-лъыплъэкIо ыкIи кIочIэ къулыкъухэм яIэшъхьэтетхэр, муниципалитетхэм япащэхэр.
КIэлэцIыкIухэм япIун-лъыплъэн Iоф­шIэныр республикэм зэрэщызэхэщагъэм, экономикэр IофышIэхэм зэращыкIэрэм, Адыгеим ипсэупIэхэм яинфраструктурэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным ыкIи нэ­мыкI­хэм япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.
АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым ижъоныгъуакIэ УФ-м и Правительствэ ыухэсыгъ Концепциеу зыныбжь имыкъу­гъэхэм анаIэ зэратырагъэтырэм ыкIи зэралъыплъэхэрэм афэгъэзэгъэ къулыкъухэм яIофшIэн нахьышIоу зэхэщэгъэным епхыгъэр. Ащ къыделъытэх кIэлэцIыкIу ибэхэм, ны-тыхэм анаIэ зытемытыжьхэм, зыпIунэу ахэр зыштагъэхэм IэпыIэгъу зэраратыщт лъэныкъохэр.
Адыгеим шъолъыр план щызэхагъэуцуагъ ыкIи щаухэсыгъ. Ащ къызэриIорэмкIэ, кIэлэцIыкIу 1077-мэ анаIэ атезгъэтыщтхэр агъэнэфагъэх, кIэлэцIыкIу 568-р унагъохэм апIунэу аштагъэх, 442-мэ яIахьылхэр алъыплъэщтых, 67-р социальнэ учреждениехэм ащаIыгъыщтых. 2026-рэ илъэсым ащ фэдэ кIэлэцIыкIухэм япIун-лъыплъэн платформэу «ГосТех» зыфиIорэмкIэ чэзыу-чэзыоу цифровизацие ашIыщт.
АР-м иминистрэхэм я Кабинет и Тхьаматэ игуадзэ анаIэ тыраригъэдзагъ 2030-рэ илъэсым нэс кIэлэцIыкIу ибэхэу унэ къызэратынэу чэзыум хэтыгъэхэм зэкIэми псэупIэ ягъэгъотыгъэнымкIэ пшъэрылъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къыгъэуцугъэм. Илъэсэу икIыгъэм уни 150-рэ а купым къыхиубытэрэ кIэлэцIыкIу­хэм аратыгъ, 2025-рэ илъэсым джыри ащ фэдиз аратыщт. Илъэс къэс а Iофым мылъкоу пэIуагъахьэрэр нахьыбэ мэхъу.
Республикэм иэкономикэ IофышIэхэм зэращыкIэрэр ыкIи а лъэныкъомкIэ гугъапIэу щыIэхэм афэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэ­нымкIэ къэралыгъо къулыкъум АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Галина Цыганковар. 2024-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Урысыем IофшIэнымкIэ и Министерствэ икIэщакIоу IофшIапIэхэр язытыхэрэм яеплъыкIэ зэрагъэшIэным пае Урысые Iофтхьабзэ зэхащэ. Мы илъэси 7 благъэхэм IофшIэным ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет, чIыпIакIэу къэхъун ылъэ­кIыщтхэм язэхэфынкIэ упчIэхэр аратыгъэх. 2032-рэ илъэсым IофышIэу ящыкIэгъэщтым нэбгырэ мин 9 фэдиз къы­хэхъощт. Зэхэубытагъэу къэпIон хъумэ, экономикэм нэбгырэ мини 170-рэ фэдиз щылэжьэщт. Квалификацие зиIэ IофышIэхэр процент 52,2-рэ хъущтых, гурыт звенэм къыхиубытэрэ Iофы­шIэхэр — процент 24,9-рэ, бакалаврэхэр — процент 16,9-рэ, магистратурэр къэзыухыгъэхэр проценти 6 зэрэхъущтхэр.
АР-м ипсэупIэхэм яинфраструктурэ хэхъоныгъэу ышIыщтым ипрограммэ къытегущыIагъ АР-м и ЛIышъхьэ и Гъэ­IорышIапIэу лъэпкъ проектхэм япхырыщын фэгъэзагъэм ипащэу Анна Лапчук.
Шъугу къэтэгъэкIыжьы: Урысые Федерацием истратегиеу 2030-рэ илъэсым нэс къызхиубытэрэм щызэхагъэуцогъэ спискэм псэупIэ 2160-рэ фэдиз хэхьэ. Ахэм ащыщэу 9-р Адыгеим ипсэупIэх: Мыекъуапэ, Адыгэкъалэ, Дахъор, Красногвардейскэр, Инэм, Джаджэр, Кощ­хьабл, Яблоновскэр, Хьакурынэхьабл — ахэм республикэм исым ипроцент 54-р (нэбгырэ мин 272-рэ) ащэпсэу.
Урысыем и Президент и Указэу хэхъоныгъэмкIэ лъэпкъ гухэлъхэм афэгъэхьыгъэм къызэрэщиIорэмкIэ, псэупIэхэм адэсхэм ящыIакIэ 2030-рэ илъэсым ехъулIэу процент 30-м нэсэу нахьышIу шIыгъэн фае, 2036-рэ илъэсым ехъулIэу — процент 60-м. Лъэпкъ проектэу «ЩыIэныгъэм пае инфраструктурэм» хагъэхьагъ лъэныкъоу «ЦIыф псэупIэхэм щыIакIэу яIэм изытет на­хьышIу шIыгъэныр» зыфиIорэр.
Ащ лъэныкъо 14 къыделъытэ: цIыфхэр зычIэсыщтхэ унэхэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэныр ыкIи унэхэмкIэ фондыр гъэ­кIэжьыгъэныр, псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэр нахь дэгъоу афызэшIохыгъэнхэр, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр зэкIэми аIэкIэгъэхьэгъэныр, Интернетым къытырэ амалхэр къызфагъэфедэнхэр, хэкIитэкъупIэхэу хэбзэнчъэу зэтыри­хьэхэрэм къакIегъэчыгъэныр, общественнэ транспортыр нахьыбэ шIыгъэныр, урамхэу ыкIи гъогухэу шапхъэхэм адиштэхэрэм ахэгъэхъогъэныр, гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм ыкIи спортым япхыгъэ псэуа­лъэхэр шапхъэхэм адиштэу шIыгъэнхэр.
2026-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу зэтегъэпсыхьэгъэ чIыпIэхэр нахьыбэ шIыгъэнхэм пае лъэныкъуакIэхэри агъэ­нафэх. ГущыIэм пае, «мастер-план» зыфиIорэр агъэфедэу рагъэжьэщт. А документым къыгъэнэфэщт чIыпIэхэм хэхъоныгъэу ашIын алъэкIыщыр зыфэдэр.
АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ
Тхьаркъохъо Сафыет.