Урысыем и Президентэу Владимир Путиным тыгъуасэ УФ-м и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо зэрищагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ. Къэралыгъом иэкономикэ щылэжьэщт­хэм ягъэхьазырын епхыгъэ Iофыгъом зэхэсыгъом щытегущы­Iагъэх.

Къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс къарихи, 2026-р Урысыем илъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэсэу зэрагъэнэфагъэм ехьылIэгъэ Указым зэрэкIэтхагъэр Владимир Путиным къы­Iуагъ. Джащ фэдэу къэралыгъом ипащэ Урысыем и Къэралыгъо Совет зызэ­хащагъэр илъэс 25-рэ зэрэхъурэмкIэ зэкIэми къафэгушIуагъ, ар зыхэплъэ­рэ Iофыгъохэм хэгъэгумкIи, цIыфхэмкIи мэхьанэшхо зэряIэр хигъэунэфыкIыгъ. Ахэм зэу ащыщ экономикэм Iоф щызышIэщтхэр гъэхьазырыгъэнхэр. Владимир Путиным къы­зэрэхигъэщыгъэмкIэ, ахэм ягъэ­хьазырын технологие пэрытхэр агъэфедэхэзэ, пэрытныгъэ зэраIыгъыщтым епхыгъэ пшъэрылъхэм язэшIохынкIэ мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщ.

«Кадрэ Iофыгъохэр непэкIэ анахь шъхьаIэх, тихэгъэгу ихэхъо­ныгъэкIэ апшъэрэ мэхьанэ яI. Лъэпкъ проект 19-мэ ягъэцэкIэн мыгъэ фежьагъэх. Ахэм ащыщэу 8-р технологие пэрытхэр къызфигъэфедэхэзэ, Урысыем пэрытныгъэ зэриIыгъыщтым тегъэ­псыхьагъэх. Лъэпкъ проектхэр зэкIэ зыфэкIожьыхэрэр хэгъэгум зыпкъ итэу хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр, ащ исуверенитет гъэпытэгъэныр ары. Тихэгъэгу ис цIыфхэм азыныкъо нахьыбэр, ныбжьыкIэхэр, ныбжь зэфэшъхьаф зиIэхэр а Iофышхом къыхэлажьэх. Ахэр Iофым зэрэфытегъэ­псыхьа­гъэхэм, шIэныгъэу, зэчыеу яIэм ялъы­тыгъэщт пшъэ­рылъэу дгъэнэфагъэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтхэр», — хигъэунэфыкIыгъ Владимир Путиным.
IофышIэу зыфэныкъохэм ябагъэ къи­дзэгъэн, IэрышI акъылым итехнологиехэм зягъэушъомбгъугъэн, гъэсэныгъэр ащ диштэу гъэпсыгъэн, сэнэхьат гъэсэныгъэ тедзэ нэмыкI шIыкIэм тетэу ягъэгъотыгъэн зэрэфаем, IофышIэхэм, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием иветеранхэри ахэм зэрахэтхэу, яамалхэм ахэгъэхъогъэнымкIэ IофшIэн къязытыхэрэм мэхьанэу яIэм зэхэсыгъом анаIэ щатырарагъэдзагъ.
Зэхэсыгъом икIэуххэм къатегущыIэзэ, АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ Iофы­шIэхэм ягъэхьазырын мэхьанэшхо зэриIэр. Ащ ифэмэ-бжьымэ экономикэм ихэхъоныгъэ, технологиякIэхэм ягъэфедэн, хэгъэгум технологичическэ суверенитет иIэным зэратехьэрэр. IофышIэхэм зэкIэри ялъытыгъэу зэраIорэр непи анахь шъхьаIэу къэнэжьы.
«Сэнэхьат зэфэшъхьафхэм зэрафырагъаджэрэ шIыкIэм зегъэ­ушъомбгъугъэным мэхьанэшхо етэты. Ащ пае республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм зэдэлэжьэныгъэу адытиIэм зетэ­гъэушъомбгъу, лъэпкъ проектхэмрэ федеральнэ программэхэмрэ тэгъэцакIэх, IофшIэн къязытын зылъэкIыщтхэм чанэу тадэлажьэ. НыбжьыкIэ сэна­ущхэм IэпыIэгъу афэхъурэ инфраструктурэм изэхэщэнкIэ, IэпэIэсэныгъэ зыхэлъ IофышIэхэм ягъэ­хьазырынкIэ лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ екIолIакIэхэр къэтэгъотых. НыбжьыкIэ специалистхэм IэпыIэгъу зэрарагъэгъотыщт системэ зыкIэу зэпыу зимыIэщтыр дгъэпсыным тыпылъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэс къэс республикэм IофшIапIэу ящыкIагъэхэр къыщырадзэх, инвестиционнэ проектхэр, АР-м социальнэ экономикэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалхэр къыдалъытэх. Лъэпкъ проектэу «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ федеральнэ проектэу «Профессионалитетым» диштэу IэпэIэсэныгъэ зыхэлъ IофышIэхэр зэрэрагъэджэщт системэр шъолъырым щызэхащэ. Республикэм иэкономикэкIэ анахь лъэныкъо шъхьа­Iэхэм – къыдэгъэкIыжьыным, мэкъу-мэщым, зекIоным, нэмыкIхэм анаIэ щытырагъэты. Колледжхэм япрограммэхэр IофшIэн къязытыщтхэм ягъусэхэу зэдагъэхьазырыгъэх.
ТехнологиякIэхэм ягъэфедэн программэхэм къащыдэлъытэгъэн зэрэфаер УФ-м и Президент хигъэунэфыкIыгъ, сэнэхьат гъэсэныгъэ тедзэ зэрарагъэгъотырэ шIыкIэр нэмыкIэу зэхэщэгъэн зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ.
Мыщ фэдэ пшъэрылъхэр шIуагъэ къытэу гъэцэкIэгъэнхэм пае Адыгэ Рес­публикэм сэнэхьат гъэсэныгъэмкIэ гупчэ Мыекъопэ индустриальнэ технику­мым къыщызэIуахыгъ. ЯщыIэныгъэ гъогу зэрапхыщт сэнэхьатым икъыхэ­хынкIэ республикэм испециалистхэр кIэлэеджа­кIохэм адэгущыIэх, нахь ящыкIэгъэ сэнэхьатхэм, гъэсэныгъэ языгъэгъотырэ организациехэм афэгъэ­хьыгъэу къафаIуатэ. Проектэу «Билет в будущее» зыфиIорэм тетэу яIофшIэн зэхащэ. Илъэси 7-м къыкIоцI кIэлэ­еджэкIо мин 18 фэдиз ащ хэлэжьагъ. Сэнэхьатхэм афэгъэхьыгъэу нахьыбэ ашIэнэу ыкIи тэрэзэу хэдэнхэу ащ амал арегъэгъоты. КIэлэцIыкIу технопаркхэми, «Полярисыми», «IТ-клубхэми», гъэ­сэныгъэ тедзэ языгъэгъотырэ нэмыкI гупчэхэми джащ фэдэ пшъэрылъхэр агъэцакIэх. Ащ нэмыкIэу Адыгеир илъэс къэс сэнэхьат IэпэIэсэныгъэмкIэ чемпи­онатэу «Профессионалхэр» зыфи­Iорэм хэлажьэ. ШIэныгъэмрэ техни­кэмрэ ныбжьыкIэхэр нахь апыщэгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ ныбжьыкIэ проектхэм IэпыIэгъу афэ­хъух.
Республикэм иэкономикэ илъэныкъо шъхьаIэхэм мэкъу-мэщыр зэращыщым епхыгъэу мыщ ищыкIэгъэ IофышIэхэм ягъэхьазырынкIэ шIыкIэ-амалыкIакIэхэр къызфагъэфедэх. Федеральнэ проектэу «Мэкъумэщ-къыдэгъэкIыжьын хъызмэтым ищыкIэгъэ IофышIэхэм якъэгъотын» зыфиIорэм диштэу Адыгеим иеджапIэхэм агроклассхэр ащызэхащэх. Мыгъэ ащ фэдэ класси 8 щыIэ хъугъэ. Программэу «Фермерым иеджапIэр» Мые­къопэ къэ­ралыгъо технологическэ университетым щагъэцакIэ.
Республикэм зекIохэр нахьыбэу къи­хьэхэ, зекIоным епхыгъэ фэIо-фашIэхэм нахь къакIэупчIэхэ зэрэхъугъэм япхыгъэу ащ тегъэпсыхьэгъэ IофышIэхэм нахь афэныкъохэ хъугъэ. Адыгеим иуни­верситетхэмрэ итехникумхэмрэ ахэр къащагъэхьазырых. Федеральнэ проектэу «Профессионалитетым» ишIуагъэкIэ зекIоным Iоф щызышIэщтхэм ягъэхьазырынкIэ инфраструктурэр нахь агъэлъэшыгъ – 2023-рэ илъэсым гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэм икластерыкIэу «Образовательный центр индустрии туризма и сферы услуг Республики Адыгея» зыфиIорэр Адыгэ къэралыгъо университетым къыщызэIуахыгъ.
Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ IэзапIэхэр зыфыщыкIэрэ IофышIэ пчъагъэр къегъэ­Iыхыгъэным епхыгъэ пшъэрылъыр лъэныкъо пстэури къыдалъытэзэ, Адыгеим щызэшIуахы. 2024-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэмкIэ имедицинэ кластерэу «ПрофиМед» зыфиIорэр Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щызэхащагъ.
Федеральнэ программэу «ЛIыхъужъхэм яуахът» зыфиIоу УФ-м и Президент кIэщакIо зыфэхъугъэм диштэу сэнэхьат гъэсэныгъэмкIэ республикэ программэу «Адыгеим илIыхъужъхэр» зыцIэм игъэцэкIэн шъолъырым мэхьанэшхо щыраты. Ащ пшъэрылъэу иIэр хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием иветеранхэу фронтым лIыхъужъныгъэ щызезыхьагъэхэр, къэралыгъо, муниципальнэ гъэIорышIэнымкIэ къулыкъухэм дэгъоу закъыщызыгъэ­лъэгъуагъэхэр программэм къыхэгъэлэжьэгъэнхэр ары. Зэнэкъокъоу «Урысыем ипащэхэр» зыфиIорэм зэрэхэлэжьагъэхэр ахэм ащыщыбэхэмкIэ социальнэ лифт дэгъу хугъэ. Мыгъэ нэбгырэ зырызэу щымытэу, купэу зэхэтхэу ащ хэлэжьэщтхэм ялъэIу тхылъхэр къа­тых.
«Шъолъырхэм IофышIэхэмкIэ амалэу яIэхэм зыкъягъэIэтыгъэнымкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр Президентым къафишIыгъэх, хэгъэгум гъэсэныгъэу щарагъэгъотырэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ, IофышIэхэмкIэ IэпэчIэгъанэ яIэнымкIэ амалэу щыIэхэр къыхигъэщыгъэх. Къэралыгъом ипащэ къыгъэнэфэгъэ лъэныкъо пстэуми тарыгъозэщт. Сэнэхьат заулэмэ мэхьанэу яIэм, лъэныкъо заулэмэ ащыла­жьэхэрэм яIэпэIэсэныгъэ зы­къягъэIэтыгъэнымкIэ Адыгеим опытэу щыряIэм хэдгъэхъощт. Лъэпкъ проектыкIэхэу «IофышIэхэр», «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ» зыфиIохэрэм адиштэу IофшIэным зедгъэу­шъомбгъущт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ
ЛIышэ Саныет.