Творческэ студиехэр, егъэджэн курсхэр, спорт Iофтхьабзэхэр ыкIи нэмыкI амалыбэхэр зыныбжь хэкIотагъэхэм агъотын алъэкIы программэу «ГъэшIэ кIыхьэр ыкIи чаныр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу республикэм щызэрахьэрэ Iофтхьабзэхэм ыкIи ахэм ахэлажьэхэрэм япчъагъэ ахэхъо. Мы программэр Кощхьэблэ районым зэрэщагъэцакIэрэр «Адыгэ макъэм» зэригъэлъэгъугъ, цIыфхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ Зэхэубытэгъэ гупчэу ащ щыIэм иотделение ипащэу Мэлэхъо Сэлмэн гущыIэгъу тыфэхъугъ.

Зыныбжь хэкIотагъэхэм, сэкъатныгъэ зиIэхэм ящыIэныгъэ нахьышIу ыкIи ягъашIэ нахь кIыхьэ шIыгъэнхэм апае псауныгъэр зыгъэпытэрэ, социальнэ, творческэ амалхэр агъэфедэх. Проектхэм зарагъэушъомбгъузэ, культурэм, зекIоным, спортым фащэх, унэм иубытагъэу имысынхэм фэшI цIыфхэм ахащэх.
Шъугу къэдгъэкIыжьын, проектэу зигугъу къэтшIырэр 2025 — 2030-рэ илъэс­хэм ателъытагъ, зыфытегъэпсыхьагъэхэр зыныбжь илъэс 65-м шIокIыгъэхэр ары. Президентэу Владимир Путиным къызэригъэнэфагъэмкIэ, непэ Урысыем щыпсэухэрэм гурытымкIэ илъэс 73-рэ фэдиз къагъашIэмэ, ар 2030-рэ илъэсым ехъулIэу илъэс 78-м нэгъэсыгъэн, нэужым 80-м къышIокIыгъэн фае.
— Тигупчэ отделении 6, унэ-интернатитIоу Натырбые дэтхэр къыхеубытэх. ПстэумкIи отделениихмэ япащэхэр ыкIи социальнэ IофышIэ 82-мэ Iоф щашIэ. Ахэм нэбгырэ 740-мэ яфэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх. Кощхьэблэ районыр ины, псэупIэ пчъагъэ къыхеубытэ. Арышъ, илъэс 65-м шIокIыгъэу щыпсэурэри макIэп. Программэу «ГъэшIэ кIыхьэр ыкIи чаныр» зыфиIорэм шъхьафэу игугъу къэтшIымэ, 2025-рэ илъэсым гупчэм зэхищэгъэ Iофтхьабзэхэм нэбгырэ 350-м ехъу къахэлэжьагъ.
Къыхэгъэщыгъэн фае, а пчъагъэм щыщэу нэбгыри 147-р социальнэ фэIо-фашIэ зэдгъэгъотыхэрэм ащыщхэп. Ащ къикIырэр мы программэр агу зэрэрихьырэр, зызэриушъомбгъурэр ары, — хигъэунэфыкIыгъ Мэлэхъо Сэлмэн.
ЗэкIэ отделениехэм «Клуб интересов» зыфиIохэрэр ащызэхэщагъэхэу лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф ашIэ. Зыр — адыгэ шэн-хэбзэ зэхэтыкIэхэм, адрэр — пщэрыхьаным, нэмыкIыр — дэным, хъэным, шашкэ, шахмат ешIэным япхыгъэхэу Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэр зэхащэх.
Нэжъ-Iужъхэм яуахътэ шIуагъэ хэ­лъэу, шъхьэзэкъоныгъэм зэлъимыштэхэу агъэ­кIоным фэшI Iофтхьабзэу районым щырекIокIыхэрэм зэрахэлажьэхэрэм нэмыкIэу тичIыопс идэхагъэ нэIуасэ фашIых, чIыпIэ зэфэшъхьафхэр къарагъэплъыхьэх. Джащ фэдэу Азишскэ гъочIэгъым, псыфабэхэм, театрэм, музейхэм, адыгэ къуаем, хьалыжъом яфестивальхэм ащэх, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр афызэхащэх. Ныбжь зиIэхэм гъэшIэ кIыхьэр чанхэу рахыным пае проектым ипроцент 80-р спортым фэгъэхьыгъ.
— Физическэ культурэмкIэ инструкторхэм зэзэгъыныгъэ адытиIэу график гъэнэфагъэм тетэу программэм къыхэ­лажьэхэрэм Iоф адашIэ. ЯщыкIэгъэ спорт Iэмэ-псымэхэр зэкIэ щыIэх. Ащ нэмыкIэу социальнэ мэхьанэ зиIэ унэу Натырбые дэтым фэтэритIу къафыхэзгъэкIи, зэтедгъэпсыхьагъ. Ащ тренажер зэфэшъхьаф­хэр, спорт Iэмэ-псымэхэр чIэдгъэуцуагъэх, пщэрыхьапIэр, IэпэIэсэныгъэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэр зыщырагъэкIокIыщтхэ унэр афэдгъэхьазырыгъ. Мыщ чIэс­хэм ащыщхэр якIасэу чъыгхэм ягъэ­тIысхьан ягуапэу пылъых. Ахэр къы­сэ­лъэIухи, чъыг ыкIи къэгъэгъэ зэфэшъхьафэу къафэсщэфыгъэхэр агъэтIысхьагъэх, дэгъоу алъэплъэх. Нэжъ-Iужъхэр ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэр зыщаIыгъхэ унэ-интернатэу Натырбые дэтым чIэсхэми ямафэ шIуагъэ къыхьэу агъэкIоным, япсауныгъэ агъэпытэным, ягъашIэ нахь кIыхьэ хъуным фэшI ящыкIэгъэ спорт ыкIи нэмыкI пкъыгъохэр афычIэдгъэуцуа­гъэх, — къыIуагъ Зэхэубытэгъэ гупчэу Кощхьэблэ районым щыIэм ипащэ.
Шъолъыр программэм ипхырыщынкIэ цIыфхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ Зэхэубытэгъэ гупчэм район администрацием, культурэмкIэ ГъэIорышIапIэм, тхылъеджапIэхэм, ФОК-м, район гупчэ сымэджэщым зэдэ­лэжьэныгъэ адыриI.
Программэу «ГъэшIэ кIыхьэр ыкIи чаныр» зыфиIорэм Кощхьэблэ районымкIэ анахьыжъэу ыкIи чанэу хэлажьэхэрэм ащыщэу Цицино Майсурадзе гущыIэгъу тыфэхъугъ.
— Сигуапэ шIуагъэ зыпылъ программэм сыхэлэжьэн амал зэрэсиIэр. Илъэ­сибл хъугъэу районми, республикэми шахматхэмкIэ ащызэхащэрэ зэнэкъокъу­хэм сахэлажьэ. Ащ нэмыкIэу шашкэ, нард, сыд фэдэрэ Iэнэ джэгукIи сызэмышIэшъурэ щыIэп. Грузием сыщыпсэу зэхъум сянэ-сятэхэм бэмэ сафагъэсагъ, еджапIэм сызычIэсми спортым лъэшэу сыфэщэгъагъ. Непэ къызнэсыгъэм къушъ­хьэдэкIоеным, чъэным сапылъ, пчэдыжь къэс зарядкэ сэшIы. Непэ сэ илъэс 77-рэ сыныбжь, силэгъухэм янахьыбэм бэщхэр аIыгъэу мэзекIох. А зэпстэуми сипсауныгъэ апсыхьэу, къызэтырагъанэу сэлъытэ, — хигъэунэфыкIыгъ Цицино.
Iэшъынэ Сусан.