АдыгэхэмкIэ къуаджэр — тикушъапI, псэм ифэбапI. Ащ итарихъ лъапсэ куоу, икъоу пшIэныр акъылыгъ.

Къуаджэхэм афэгъэхьыгъэ тхылъхэр атхыгъэх тхакIохэу МэщбэшIэ Исхьакъ, Бахъукъо Ерэджыбэ, егъэшIэрэ лэжьакIоу, пэщэ IэнатIэмэ аIутыгъэу Бэрэтэрэ Аскэр, шIэныгъэлэжьышхоу Афэсыжь Тыркубый, тарихълэжьэу Запсэкъо Кимэ, журналистэу Шымыгъэхъу Мурат, нэ­мыкIхэми. Ахэм зэкIэми зэфэдэу адыгэ къуаджэм ифэшъошэ уасэ фашIыгъ.
Ары, узщапIугъэу, узщалэжьыгъэу, уиадыгэ къоджэжъ идэхэгъэ-дэгъугъэ ебгъэпшэн тхъагъо гори щымыIэу сэ­лъытэ. Арыщтын тицIыкIугъом, тызэ­лэгъу закIэу, пшъэшъэжъыйи, кIэлэцIыкIухэри тызэхэтэу, чылэгъунэу къытпэблагъэм тытхъэжьэу бэрэ тызкIыщыджэгущты­гъэр; етIанэ, уахътэ зытешIэкIэ, тызэрэкIожьын фаер тыгу къэкIыжьыгъэу, тызэреса­гъэу, «… тэ тиунэ дышъэ ун, шъо шъуиунэ чэмы лъакъу» тIомэ, тысэмэркъэоу ты­зэтеуIэзэ тызкIызэхэкIыжьыщтыгъэр. Уисабыигъо, уикIэлэцIыкIугъо, уикIэлэгъу зыщыкIогъэ чIыпIэм ебгъэпшэн къэгъотыгъуай. Автор зэфэшъхьафхэу адыгэ къуаджэхэм афэтхагъэхэу, тхыгъэхэр зиIэхэ пэпчъ «тхьауегъэпсэу!» иныр къалэжьыгъ.
Къуаджэхэм ятарихъ, къяшIэкIыгъэ хъишъэ-къэбархэр лъэшэу тифэныкъуагъэх. Джырэ мафэхэм ахэм къары­кIуагъэр зэзыгъашIэу, кIэзыугъуаеу, акъыл-шIэныгъэкIэ а зэкIэ зэзгъэзафэу, ахэмкIэ тхылъхэр къыдэзгъэкIыхэрэм уасэ афэтшIын фае. ТиIэм уасэ фэтшIы­рэп, тимыIэжь зыхъукIэ, тыгу теIэжьэу тэIэтхъо-лъатхъо. Тарихъыр тхыгъошIоп, угъоигъошIоп, ауми, угукIэ пшIоигъомэ, мы Iофыгъо иныр зэшIомыхынэу щытэп.
Икъуаджэу Еджэркъуае фэгумэкIэу фэтхэгъэ Запсэкъо Кимэ итхылъэу «История аула Егерухай» зыфиIорэр пстэуми анахь къахэсэгъэщы, сыда пIомэ, авторыр щыIэныгъэ гъогоу ащ къыкIугъэм ежь иамал къызэрихьэу гукIэ хэтыгъ, бэ зэгупшысагъэр. НэкIубгъо 220-м ехъурэ тхылъым амал къыуеты мы къуаджэм зыфэбгъэнэIосэнэу.
Къуаджэм пэкIэкIыгъэ пстэури зэкIэ адыгэхэм ятарихъ изы Iахьэу зэрэщытыр къыхигъэщызэ, еджэркъуаехэм якъэхъукIэ, мы лъэпкъым ехьылIэгъэ тарихъ къэкIуапIэхэм авторыр къащыуцугъ. Тхылъыр шъхьэ пчъагъэу зэтеутыгъ: еджэркъое лъэпкъым итарихъ, тарихъ къэкIуапIэхэм мы лъэпкъыр зэрахэтыр, къушъхьэчIэс ермэлхэмрэ (черкес-гайхэр) еджэркъуаехэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр, Кавказ заом илъэхъан еджэркъуаехэр, нэмыкIхэри.
Къуаджэм тхылъ фэптхыныр, унэм нэфынэр ридзэным пае, шъхьангъупчъэ хэплъхьаным сэ фэсэгъадэ. Арышъ, Запсэкъо Кимэ икъуаджэ ехьылIэгъэ тхылъым зэфэдэкIэ ащ щыпсэурэ цIыфхэр, лIакIохэр, унагъохэр, губзыгъэ­хэр, гъэсагъэхэр, IорышIэхэр, лэжьэкIо пэрытхэр, цIыфыгъэшхо зыхэлъхэу, гупыкIи амали зиIэ Мамырыкъо зэшхэу Руслъанрэ Аслъанрэ афэдэхэр зыщыIорышIэхэрэр, жъыр щагъэлъапIэу, кIэм фэсакъхэу гъогу зэрэтыращэрэр дэгъоу къыщиIотыкIыгъ.
Тхылъэу «История аула Егерухай» зыфиIорэм къоджэдэсхэм ялIэкъо тамыгъэхэр къыщытыгъэх. Непэрэ ныбжьыкIэхэм лъэпкъыгу яIэ хъунымкIэ а зэкIэм лъэшэу яшIуагъэ къэкIощт, «къо­джэ-къуаджэ нахьи, сикъуадж» аIощт, хэти фэлъэкIырэмкIэ тхылъым хахъо фишIын ылъэкIыщт.
Мы тхылъым къыдэхьагъэх IофшIэным иветеранхэм Хэгъэгу зэошхом щытхъур къыщызылэжьыгъэ къоджэдэс­хэм, къутырэу Соколовым ыкIи Еджэркъуае арыкIыгъэхэу а зэошхом хэлэжьагъэхэм, хэкIодагъэхэм ацIэхэр шъхьафэу тхылъым дэтых. ЛэжьэкIо чанэу мамыр щыIакIэм изэтегъэуцожьын зыпшъэ ифагъэхэми ягугъу къыщешIы.
АР-м иапэрэ Президентыгъэу Джарымэ Аслъан, нэмыкI еджэгъэ-гъэса­гъэхэм, врачхэм, псэолъэшIхэм, тха­кIо­хэм, журналистхэм, инженерхэм, спорт­сменхэм, къоджэ щыIакIэм изэтегъэ­псыхьанкIэ, хэгъэгум иэкономикэ хэ­хъоныгъэ ышIынымкIэ зиIахьышIу хэлъ заводэу «Мамрыкъор» зыгъэIорышIэрэ зэшхэу Мамырыкъо Руслъанрэ Аслъанрэ лъэпкъым ыпашъхьэ шIушIэгъэшхо зэрэщыряIэр тхылъым къыщыIуагъ.
Щэч хэлъэп, къуаджэ пэпчъ къырыкIуагъэр итэу тхылъ фэтхыгъэныр лъэшэу ищыкIагъ. АщкIэ еджэркъуаехэм янасып къыхьыгъ. ЗэдеIэжьхэу ыкIи зэрэлъы­тэхэу, щыIэкIэ гъогушхом дахэу рыкIонхэу, къуаджэм псауныгъэрэ насыпрэ дэлъынхэу, яшIу хэхъонэу, зиIэтынэу еджэркъуаехэм тафэлъаIо.
Мамырыкъо Нуриет.