Top.Mail.Ru

Хэхъоны­гъэм илъэныкъохэр

Image description
А. Гусев

Я 2-рэ республикэ форумэу «Сибизнес». Шъолъырым ыкIуачIэ хэзыгъахъорэр» зыцIэр Мыекъуапэ щыкIуагъ. Лъэпкъ проектэу «ШIуагъэ къэзытырэ экономикэр» зыфиIорэм диштэу предпринимательствэм IэпыIэгъу егъэгъотыгъэ­ным­кIэ Адыгэ Респуб­ликэм и Гупчэрэ Урысые организациеу «Опора России» и Адыгэ шъолъыр къутамэрэ ар зэхащагъ.

АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат форумым къыщызэIукIагъэхэм шIу­фэс къарихыгъ. Джащ фэдэу мы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м ипремьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу ЛIыхэсэ Махьмуд, шъолъыр Гупчэу «Сибизнес» ипащэу КIыкI Артур, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, муниципалитетхэм япащэхэр.
Бизнесым IэпыIэгъу зэрэфэхъухэрэ инфраструктурэм, креативнэ индустриехэм язегъэушъомбгъункIэ Iофэу ашIагъэр зэфахьысыжьынэу, предпринимательхэм IофшIэкIэ амалышIоу аIэкIэлъхэр зэрагъэшIэнэу Адыгеим ипредпринимательхэр, хэбзэ къулыкъухэр, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр форумым къыщызэрэугъо­игъагъэх. ЭкспортымкIэ зэрэзекIонхэ фаем, къихьащт илъэсым нахьыбэу къызыкIэупчIэщтхэ товархэм афэгъэхьыгъэу ащ предпринимательхэм къафиIотагъ. Республикэм товархэр къыщыдэзыгъэкIыхэрэм гъомылапхъэм, шъонхэм, лъэпкъ IэшIагъэхэм ащыщхэр къэгъэлъэгъоным къырахьылIэгъагъэх.

А. Гусев


Форумым хэлажьэхэрэм зафигъа­зэзэ, АР-м и ЛIышъхьэ республикэм иэкономикэ изыкъегъэIэтын яIахь зэрэхашIыхьэрэм фэшI бизнесменхэм зэрафэразэр къыIуагъ. Ар мыщ фэдэ пчъагъэхэм къаушыхьаты. Бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ яIахьэу респуб­ликэм пстэумкIи продукциеу къыщыдагъэкIырэм хэлъыр процент 30 фэдиз, бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ афэгъэзагъэр республикэм иэкономикэ щылажьэхэрэм азыныкъом къехъу. Хэгъэгум ишъолъырхэр зыпштэкIэ, инвестициеу гъэрекIо къахалъхьагъэмкIэ Лъэпкъ рейтингым Адыгеим я 16-рэ чIыпIэр щиубытыгъ. Мы илъэсым иапэрэ мэзи 9 сомэ миллиард 54-рэ хъурэ инвестициехэр республикэм къыхалъхьагъэх. Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ ар анахь гъэхъэгъэшхоу щыт. КъыдэгъэкIыжьыным ииндекс проценти 100,9-рэ, мэкъу-мэщым — проценти 102,4-рэ хъугъэ. Фэди 1,6-кIэ псэолъэшIыным зиушъомбгъугъ, зырыз шIыкIэ сатыум проценти 2,4-рэ хэхъуагъ. Мыгъэ сомэ миллиард 290,6-м ехъурэ продукцие республикэм къыщахьы­жьынэу къырадзэ.
«Адыгеим иэкономикэ зыкъеIэты, зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ешIы, зэкIэми тызэгъусэу зэдызэшIотхыгъэ Iофхэм ар къа­кIэкIуагъ. Хэгъэгум и Правительствэ иIэпыIэгъу IэубытыпIэ къызыфэтшIызэ, Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцурэ пшъэрылъхэр игъорыгъозэ тэ­гъэцакIэх. А пшъэрылъхэр зытегъэпсыхьагъэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары», къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
АР-м и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэм ыкIуачIэ зэлъы­тыгъэр ицIыфхэр ары. Амалэу яIэхэр, бизнес гухэлъхэр агъэфедэнхэмкIэ ищыкIэгъэ Iофтхьабзэхэр республикэм щызэрахьэх, предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ IэпыIэгъу языгъэгъо­тырэ инфраструктурэм зыщырагъэ­ушъомбгъу. Къэралыгъо микрофинанс, гарантийнэ организациехэри ащ хэхьэх. Предпринимательхэм яфэIо-фашIэхэр зы чIыпIэ щызыгъэцакIэрэр Гупчэу «Сибизнес» зыфиIорэр ары.
Бизнесым изегъэушъомбгъункIэ, инвестициехэр нахьыбэу къыхалъхьанхэмкIэ республикэм амалэу щызэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу АР-м и ЛIышъхьэ игъэ­кIотыгъэу къыIотагъ. ГущыIэм пае, АР-м хэхъоныгъэ зэрэрагъэшIыщт унэе программэм диштэу Адыгеим ипромышленность зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ Фондым сомэ миллион 520-рэ къи­хьагъ. Джырэ уахътэм диштэрэ Iэмэ- псымэхэр къызIэкIэгъэхьэгъэнхэм, пред­приятиехэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным апае промышленнэ предприятиехэм фэгъэкIотэныгъэ зыхэлъ чIыфэхэу аратыщтым а мылъкур пэIуагъэхьагъ. Сомэ миллион 300 фэдиз джыри ащ пэIуагъэ­хьан ямурад. Предпринимательхэм IэпыIэгъу языгъэгъотырэ республикэ Фондми сомэ миллион 365-рэ къыхалъхьагъ. Мы лъэ­ныкъом джыри сомэ миллиони 135-рэ пэIуагъэхьан агу хэлъ. ХэтэрыкIхэр фэбапIэхэм къащызыгъэ­кIыхэрэм, цумпэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр зылэжьыхэрэм мылъкоу агъэкIодыгъэр афэлъэгъужьыгъэным пае сомэ миллиони 100 хъурэ субсидиехэр аIэкIагъэ­хьагъэх. НэмыкI программэхэм ыкIи IэпыIэгъухэм япхырыщын лъагъэкIотэщт.
КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, промышленнэ паркэу «Инэмым» бизнесым нахь зырегъэушъомбгъу. Ащ шIуагъэ къызэритырэр тинэрылъэгъу. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыбюджет къэкIуапIэхэм къахэкIэу сомэ миллиарди 8 фэдиз хъурэ инвестициехэр резидентхэм ащ къыхалъхьагъ. Мыщ фэдэ промышленнэ шъолъырхэр Мыекъуапи, Тэхъутэмыкъое районми ащагъэпсынхэу рахъухьэ. ЗекIоным ылъэныкъокIи рес­публикэм амалышIухэр иIэх.
«Мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъохэм ащыщых творческэ индустриехэр. Ащ хэхьэх художественнэ IэшIагъэхэр, кинор, анимациер, архитектурэр, дизайныр, модэр, компьютернэ джэгукIэхэм якъы­хэхын. Креативнэ экономикэм шъолъырхэм нахь игъэкIотыгъэу зыщягъэушъомбгъугъэн фаеу Президентым непэ елъытэ. Адыгеим культурэ-тарихъ амалышхоу иIэхэр, зыдэщыIэ чIыпIэр зэрэIэрыфэгъур, гъэсэны­гъэмкIи, шIэныгъэмкIи респуб­ликэм гъэхъагъэу иIэхэр ащкIэ дэгъоу къызфигъэфедэнхэ ылъэ­кIыщт», къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
АР-м и ЛIышъхьэ джащ фэдэу псэупIэхэм язэтегъэпсыхьанкIэ екIолIэкIакIэу щыIэхэм къатегущыIагъ. Ахэм ятеплъэ зызэрихъожьырэм, лъэныкъо пстэури къыдалъытэзэ псэуалъэхэр зэрагъэпсырэм ар ахэолъагъо. Адыгеим ичIыпIэ зэтегъэпсыхьагъэхэм нахь къахэхъуагъ общественнэ чIыпIакIэхэм, чъыгхэр, къэгъагъэхэр, куандэхэр зыщагъэтIысхьэгъэ чIыпIэхэм заушъомбгъугъ; гъогухэр агъэпсых ыкIи агъэцэкIэжьых, тарихъ мэхьанэ зиIэ унэхэр зыпкъ рагъэуцожьых.
«Хэхъоныгъэ зыщытшIын тлъэ­кIыщт лъэныкъуабэ тиIэ хъугъэ. Ахэм яфэмэ-бжьымэ бизнесми къытырехьэ. Стратегие къызэрыкIу дгъэфедэрэр: хэхъоныгъэ зэдгъэшIын фаер шIуагъэ къы­тэу щыIэныгъэм зыкъыщызгъэлъэгъуагъэр ыкIи бизнесым ищыкIагъэр ары. Предпринимательхэм яшIошIхэр тэ зэтэ­гъашIэ ыкIи амалэу зетхьэхэрэм шIуагъэ къызэратырэр тинэ­рылъэгъу. ЩыкIагъэу шъуиIэхэм тарыгъуазэзэ, IэпыIэгъур тэгъэлъэшы», къыIуагъ КъумпIыл Мурат предпринимательхэм зафигъазэзэ.
Чанэу Iоф зэрашIагъэм пае АР-м и ЛIышъхьэ бизнесменхэм ащыщхэм рэзэныгъэ тхылъхэр аритыжьыгъэх, пшъэ­дэкIыжьышхо зэрахьырэр икъоу къызэрагурыIорэм, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм, Херсон хэкум ичIыпIэхэм IэпыIэгъу зэрафэхъу­гъэхэм афэшI пстэуми зэрафэразэр къыIуагъ.