Къызыхъугъэр илъэс 70-рэ зэрэхъурэр непэ хегъэунэфыкIы АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Адыгэкъалэ иветеранхэм я Совет итхьаматэу Хъодэ Адам.

Ащ игъашIэ иIахьышIу культурэм фигъэхьыгъ. Илъэс 40-рэ, 1980 — 2019-рэ илъэсхэм, Адыгэкъалэ кульутурэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Iоф ышIагъ. А лъэхъаныр охътэшIоу джы къызнэсы­гъэм къэлэдэсхэм агу къэкIыжьы. Зыфэгъэзэгъагъэм хэшIыкIэу фыриIэм ишIуагъэ­кIэ лэжьакIохэмкIи, пшъэрылъэу яIэмкIи, Хъодэ Адам IофшIэныр пытэу зэтыригъэуцон ылъэкIыгъ. Творческэ лъыхъонэу ренэу зыхэтыгъэм ихьатыркIэ джырэ шапхъэхэм адиштэу культурэм илэжьапIэхэр ыгъэпсыгъэх. Мыпшъыжьэу сэнаущыгъэ зыхэлъхэм алъыхъущтыгъ, къыхигъэщыщтыгъэх, лъэпкъ культурэм икъэухъумэнрэ изегъэужьынрэ дэлэ­жьагъ, IофшIэкIо ныбжьыкIэхэр гъэхьазырыгъэнхэм гъунэ лъифыщтыгъ.
— Сэнаущыгъэу цIыфым хэлъыр хэзылъэгъорэ творческэ цIыфэу ар сыдигъуи щытыгъ. Культурэм зыщылэжьэгъэ илъэсхэм мы лъэны­къом IофышIэ 40-м нахьыбэ фыригъэджагъ, лIэужыкIэхэр ыгъэхьазырыгъэх. Мыщ дэжьым ренэу ыIощтыгъэ гущыIэхэр сыгу къэкIы­жьых: «Хымэ гъашIэм уилъэуж къы­хэгъан». Непэ культурэм хэмытыжьми къыдготэу къыддэлажьэ, тигумэкIыгъохэр къыддегощых, — еIо Хъодэ Адам дэлэжьагъэу, Адыгэкъалэ культурэмкIэ игъэIоры­шIапIэ ипащэу НапцIэкъо Мариет.
Хъодэ Адам ижьау чIэтхэу Адыгэкъа­лэ культурэмкIэ илэжьапIэхэм Iоф ашIэщтыгъэ къодыеп, хэхъоныгъэшIухэр яIагъэх, яамалхэм заужьыгъ. Ащ ишыхьат илъэс пчъагъэхэм къакIоцI творческэ купхэр зыхэлэжьэгъэхэ республикэ ыкIи къэралыгъо зэнэкъокъухэм япчъагъэрэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIэу ахэм къащыдахыгъэхэмрэ. Ахэр: къэралыгъо фестиваль-зэнэкъокъоу «Хрустальные звездочки» (Бытырбыф), дунэе мэхьанэ зиIэ кIэлэцIыкIу-Iэтэхъо зэнэкъокъоу «Колыбель России» (Москва), кIэлэцIыкIу ыкIи Iэтахъохэм азыфагукIэ изобразительнэ ыкIи IэрышIыгъэ пкъыгъохэмкIэ къэралыгъо зэнэкъокъу-къэгъэлъэгъонэу «Ро­дина моя — Великая Россия» (Москва), дунэе мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэу «Адыгэ пшъашъ» ыкIи нэмыкIхэр. Джащ фэдэу Адыгэкъалэ культурэмкIэ иучреждениехэм яеджакIохэм АР-м культурэмкIэ и Министерствэ истипендие гъэ къэс къыдахыщтыгъ.
— Хъодэ Адам игукъэкIкIэ Адыгэ­къалэ культурэмкIэ иучреждениехэр зы бгъагъэм, лъэпкъ культурэм и Гупчэ иунэ, чIэтхэ зэрэхъугъэхэр. Ащ ыпэкIэ жъы хъугъэ псэуалъэхэм ащылажьэщтыгъэх. ГущыIэм пае, искусствэхэмкIэ еджапIэу общежитием чIэтыгъэр гъэцэкIэжьыгъэ ыкIи ищыкIагъэмкIэ зэтегъэ­псыхьэгъэ унэхэм ачIэхьажьыгъ. Ащ ыуж итэу Краеведческэ музеим инепэрэ чIыпIэ ыгъотыгъ, — къыхагъэщы культурэм иIофышIэхэм.
Адыгеимрэ Пшызэ шъолъырымрэ ащыпсэурэ лъэпкъхэм язэныбджэгъуныгъэрэ язэгурыIоныгъэрэ гъэпытэгъэнхэм фэIорышIэрэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн Адам анахьэу ынаIэ зытыригъэтыщтыгъэр. Ащ фэдэу зигугъу къэпшIы хъущтхэм ащыщ ныбджэгъуныгъэм ипчыхьэзэхахьэхэу «Доброе братство — дороже богатства» зыфиIоу зэхищэщтыгъэр. Адыгэкъалэрэ гъунэгъу къа­лэхэу Псыфабэрэ Краснодаррэ азыфагу культурнэ зэдэлэжьэныгъэ илъынымкIэ зэзэ­гъыныгъэм зыщызэдыкIэтхэгъэхэ Iоф­тхьабзэм Адам хэлэжьагъ. Джащ фэдэу лъэпкъ орэдхэмкIэ Къэралыгъо ансамблэу «Ислъамыемрэ» Пшызэ къэ­зэкъ хорымрэ зэгъусэхэу илъэс къэс концертхэр Адыгэкъалэ щырагъэкIокIых. ГъэIорышIэкIо бэлахьэу зэрэщытыгъэм къыхэкIэу, Адыгэкъалэ итворческэ куп­хэр Хъулъэжъые (Геленджик) зыгъэпсэфыгъо лъэхъаныр къыщызэIухыгъэнымкIэ зэхащэрэ мэфэкI Iофтхьабзэхэм ыкIи фестиваль зэфэшъхьафхэм ахэлэжьэнхэу ренэу рагъэблагъэх. Адыгэкъалэ культурэмкIэ иIофышIэхэм анахьэу агу къи­нэжьыгъэхэм ащыщ я XXII-рэ КIымэфэ Олимпийскэ джэгунхэу 2014-рэ илъэсым Шъачэ щыкIуагъэхэм къадыхэлъытэгъэ культурнэ программэм Хъодэ Адам ихьатыркIэ зэрэхэлэжьагъэхэр.
Урысыем илъэпкъ культурэ хахъо егъэшIыгъэнымрэ икъэухъумэнрэ иIахьы­шIоу хилъхьагъэм фэшI «За достижения в культуре» зыфиIорэ тамыгъэр УФ-м культурэмкIэ и Министерствэ Хъодэ Адам къыфигъэшъошагъ, АР-м итын зэфэшъхьафхэри къылэжьыгъэх.
Непэ ар культурэм щымылэжьэжьми, ежь зэриIоу «илъэуж къыхигъэнагъ». Джы къызнэсыгъэми лъегъэкIуатэ. Адыгэкъалэ иветеранхэм я Совет итхьамат. Чанэу, къогъанэ имыIэу ипшъэрылъхэр егъэцакIэх, сыд фэдэрэ Iофтхьабзи къе­гъэдахэ. Зыщылэжьэрэ лъэныкъор зэблихъугъэми, илъэс 40-р зыфигъэхьыгъэ культурэм непэ щылажьэхэрэм ар джыри бэрэ ящысэтехыпIэщт.
— Iоф дэзышIэнэу зинасып къыхьыгъэхэмкIэ мы илъэсхэр тыгу къэ­кIы­жьынхэмкIэ Адам къызыхъугъэ мафэр зы ушъхьагъушIу. ШIуагъэ хэлъэу ыкIи ыгу лъачIэ къикIэу ар искусствэм фэлэжьагъ. Непэ тыгу къыддеIэу ащ имэфэкI мафэкIэ тыфэгушIо! Псэуныгъэ пытэ, кIочIэ мыухыжь иIэу, гуфэбэныгъэ щымыкIэу, шIоу щыIэр къыдэхъоу ищыIэныгъэ лъыкIотэнэу тыфэ­лъаIо. ШIоу ышIагъэм мафэ къэс ыгъэгушIоу, ыгъэгушхоу щыIэнэу фэтэIо. Тикъалэ икультурэ хэхъоныгъэ ышIыным уиIахьышIоу хэплъхьагъэм осэшхо фэтэшIы, — фэгушIох Хъодэ Адам Адыгэкъалэ культурэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу НапцIэкъо Мариетрэ культурэм иIофышIэхэмрэ.