Пхъэм еIусэ
«УФ-м илъэпкъ IэпэIас» зыфиIорэ цIэр лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ IэпэIасэу Гостэкъо Руслъан мыгъэ къыфагъэшъошагъ.
Пхъэм ар зыдэлажьэрэр илъэс 20-м къехъугъ. Икушъэхэр, Iанэхэр ыкIи нэмыкIыбэу ыIэ къыхьыхэрэр Адыгеим имызакъоу, IэкIыб къэралхэм ащызэбгырэкIых.
ИпхъэшIэн гъучIым къыщежьагъ
«Адыгэ Iан» зыпIокIэ, апэ зыцIэ къыраIорэр Гостэкъо Руслъан. ЫшIырэм идэгъугъэ ар ихьатыр. Ау ащ ипхъэшIэн гъучIыр ублапIэ фэхъугъэми зышIэрэр макIэ. Джыри еджапIэм чIэсыгъ ыIэхэр IофшIэным зэрэфэкъулайхэр къызхэщым. Шъыпкъэ, ащ дэжьым непэ зыпэблэгъэ пхъэм ар джыри пэчыжьагъ. Я 8-рэ классыр къызеух ужым иIэпэIэсэныгъэ гъучIым къыщежьагъ. Икъоджэгъоу, Кощхьаблэ дэсыгъэ унэшъхьэшI бэлахьыщтыгъэу Сэмэгу Мухьамэд игъусэу ащ Iоф ышIэщтыгъ.
— Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъохэм ащ сыригъусэу Iоф сшIэщтыгъ. Бгъэгъэ инхэр дытеслъхьэщтыгъэх. ГущыIэм пае, Кощхьаблэ дэт хьалыгъугъэжъапIэм инепэрэ шъхьэ тэры тезылъхьэгъагъэр. Ащ фэшъхьафэу гъучIым бэ хэсшIыкIыщтыгъэр. Сянэжъ пае хьалыгъугъэжъалъэхэр, щалъэхэр ыкIи нэмыкI пкъыгъоу ищыкIагъэхэр сшIыщтыгъэх. ПсынкIэу къысIэкIэхьэгъагъ а Iофыр, — ыгу къэкIыжьы иныбжьыкIэгъур Руслъан.
Джы ыбзырэр шэкIы
Руслъан къулыкъум къызекIыжьым, гъучIыр къыштэжьыгъэп. Ау водитель сэнэхьатэу зэрылажьэщтыгъэм нэмыкI сэнэхьат къыфищагъ. Шэуджэн районым унэгъо фэIо-фашIэхэмкIэ икомбинат къышIырэр къырищэкIызэ IуигъэкIэу Iоф ышIэзэ, лэжьапIэм бзакIо ищыкIагъэ мэхъу. Руслъан ащ феджагъэмэ зэрэдэгъугъэр къызыраIокIэ, «хьау» ыIорэп. Адыгэ модельер цIэрыIоу СтIашъу
Юрэ экспериментальнэ лабораториеу Мыекъуапэ щигъэлажьэщтыгъэм зигъэсэнэу къагъакIо. ГъучIым фэдэу шэкIым ибзыни Руслъан псынкIэу къыIэкIэхьэ, зэбгъэпшэжьын зимыщыкIэгъэ щыгъынхэр ыбзышъухэу, ыдыжьышъухэу мэхъу.
— Сэрыми амышIэу, IэнэтIэ инхэр зыIыгъыгъабэхэм ящыгъынхэр афэсыдыгъэх. БзэкIо-дакIоу Шэуджэн районым икомбинат зысэгъэзэжьым, иIофшIэнкIэ къэгъэлъэгъонхэр ины хъугъэх. Сэ сапэкIэ ащ фэдизыр ымыдыщтыгъэу аIощтыгъ. ЦIыфыбэ къытфакIощтыгъ. Зэ шапхъэхэр затесхыкIэ, зэрагъэпшэнэу къэкIонхэ ищыкIагъэщтыгъэп. Щыгъынхэм ядын дакIоу хъызмэтшIапIэхэм афэгъэзэгъэ цехри дэсхьыщтыгъ. IофышIэ зэфэшъхьафхэм апае хэушъхьафыкIыгъэ щыгъынхэр, унэ кIоцI псэуалъэхэр зышIыщтыгъэ хъызмэтшIапIэу «Зэкъошныгъэм» къыдигъэкIыхэрэм апае телъашъохэр ыкIи нэмыкIхэр ддыщтыгъэх, — еIо IэпэIасэм.
Непэрэм икъежьакI
ИщыIэныгъэкIэ лъэбэкъукIэм Руслъан пхъэм къыфищагъ. Къуаджэм къыдэкIи иунагъо игъусэу Мыекъуапэ къызэкIом, пхъэм икъыдэгъэкIыжьынкIэ хъызмэтшIапIэм Iухьагъ. Ащ къыготыгъэ цехым унэгъо хъызмэтым пае псэуалъэхэр щашIыщтыгъэх: пIэкIорхэр, пхъэнтIэкIухэр… Уахътэ зыщиIэм ащ кIозэ, Iоф зэрашIэрэм кIырыплъызэ шIогъэшIэгъон хъугъэ. ГъучIымрэ шэкIымрэ афэIазэу зыбзырэм пхъэр сыдэу къыщыхъуныя? ЦIыкIу-цIыкIузэ еIусэ хъугъэ. Апэу ышIыгъагъэхэм ащыщ ипшъэшъэжъые пае кIэлэцIыкIу пIэкIорыр.
— Ащ дэжьым сшIыщтыгъэхэр сшIэрэ унагъохэм джыри арысэлъагъохэшъ, сигуапэ. Непэ сшIыгъэхэм фэдэу зэрахьэх. Пхъэм къинэп удэлэжьэнкIэ. Геометриер сыдигъуи дэгъоу сшIэщтыгъ. Ар къызгурымыIощтыгъэмэ, унашъхьи сфэшIыныгъэп. Пхъэри джащ фэд. СэркIэ пхъэнтIэкIу пшIынри кушъэри зэфэдэ. ГъучIа, пхъа уздэлажьэрэр — угу хэлъын, гухахъо хэбгъуатэу, уигъатхъэу улэжьэн фае. «Мыщ дэжьым шъхьашъорыкIоу сшIын» сIоу хъурэп. Сэ сыгу римыхьыщтыр зыми фэсшIыщтэп, — еIо сигущыIэгъу.
Руслъан пхъэм фыриIэ блэгъэныгъэр лъэпсэнчъэп. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, ятэжъи пхъашIэщтыгъ. Пчъэхэр, шъхьаныгъупчъэхэр ышIыщтыгъэх. Тыжъыр пхъэм дэлажьэу къылъэгъужьыгъэп, къызэришIэжьырэр лIыжъ хэкIотагъэу ары, ау иIэпэIэсэныгъэ IотэжькIэ зэхихыжьыщтыгъ. Ежь Руслъани ар къыщымыуцунэу мэгугъэ. ИкIэлэ нахьыжъ пхъэшIэным фэIэпэIасэми, ащ дэлэжьэнэу непэ уахътэ иIэп. Ары нахь мышIэми, ащи игъо къэсыным щэгугъы.
— Ары, икIэсэкIай шъхьаем, къысфещалIэгорэп. Къуаджэм дэс, гъогушI хъызмэтшIапIэм щэлажьэ. Ау ащ дакIоу пхъэмкIэ цех зыфишIыжьыгъ, ищыкIэгъэ псэуалъэхэр чIигъэуцуагъэх. Ащ зыфигъазэмэ, сэри сыдэIэпыIэнэу сыхьазыр, — къыздэгощагъ Руслъан.
Ежь Руслъан аужырэ илъэсипшIым нахьыбэм лъэпкъ IэшIагъэхэм нахь афэгъэзагъэ хъугъэ. Адыгэ Iанэр, кушъэр, пхъэм хэшIыкIыгъэ лъэпкъ IэшIагъэхэр тищыIэныгъэ къыхэзыщэжьыгъэхэм ар ащыщ. А уахътэм къыкIоцI ащ фэдэу ыIапэ къычIэкIыгъэр къэпчъыгъуай, ежь IэпэIасэми къылъытагъэп. Икушъэхэр зэфэдэхэмэ, адыгэ Iанэу ышIыхэрэр зэфэшъхьафых.
— Зэфэдэнхэми сегугъугъэп, шъыпкъэр пIощтмэ. Лъакъохэр, шъохэр, Iахь горэу ахэлъхэр сыдигъуи зэфэшъхьафых.
АМ: УиIэшIагъэхэр уиунэ къиогъанэха? Ощ пае пшIыхэу мэхъуа?
— Зыгорэ къызизгъанэкIэ, «дагъо горэ иIэн фае» еIо сишъхьэгъусэ (мэщхы Руслъан). Ащ фэдэхэр итых. Ау «сэпсэуфэ зы Iанэ тэрэз горэ зыфэсшIыжьын» сIуи, унэм изгъэуцуагъ.
АМ: Пхъэм уеупсэным, удэлэжьэным, а зыр мафэ къэс кIэпшIыкIыжьыным уезэщырэба?
— Сезэщырэп. СиIофшIэн зэщымыщ. Зэм сеупсэ, зэм сэуджэшъу, ящэнэрэм зэхэсэщхэ е хэсэбзыкIы. Джащ фэдэу зэблэсхъузэ сэлажьэ. Ау а зыр мафэ къэс пшIэмэ, Iо хэмылъэу, уезэщыщт.
ЩыIэныгъэм къыхэхьэрэ лъэныкъуакIэхэри шIогъэшIэгъонхэу Руслъан къызIэкIегъахьэх. ГущыIэм пае, эпоксиднэ тIэтIэир пхъэм хелъхьэ. Ащ фэдэу зы адыгэ Iанэ джырэкIэ ышIыгъ. Ащ зэриIорэмкIэ, IэпэIэсэныгъэми дэхагъэми гъунэ яIэп.
Творческэ IофшIэнэу зыпылъым дакIоу Руслъан общественнэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм, къэгъэлъэгъонхэм, мэфэкIхэм ренэу ахэлажьэ. АР-м лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ иIэпэIасэхэм я Ассо-
циацие хэт, ащ ипроектхэм ягъэцэкIэн дэлажьэ.
(*ЕIусэ — «дэлажьэ» зыфиIорэр имэхьан, тымыгъэфедэжьырэ гущыIэмэ ащыщ).
Анцокъо Ирин.