Top.Mail.Ru

Пхъэм еIусэ

Image description
IэпэIасэхэм я Ассоциаций

«УФ-м илъэпкъ IэпэIас» зыфиIорэ цIэр лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ IэпэIасэу Гостэкъо Руслъан мыгъэ къыфагъэшъошагъ.

Пхъэм ар зыдэлажьэрэр илъэс 20-м къехъугъ. Икушъэ­хэр, Iанэхэр ыкIи нэмыкIыбэу ыIэ къыхьыхэрэр Адыгеим имызакъоу, IэкIыб къэралхэм ащызэбгырэкIых.
ИпхъэшIэн гъучIым къыщежьагъ
«Адыгэ Iан» зыпIокIэ, апэ зыцIэ къыраIорэр Гостэкъо Руслъан. ЫшIырэм идэгъугъэ ар ихьатыр. Ау ащ ипхъэшIэн гъучIыр ублапIэ фэхъугъэми зышIэрэр макIэ. Джыри еджапIэм чIэсыгъ ыIэхэр IофшIэным зэрэфэкъулайхэр къызхэщым. Шъыпкъэ, ащ дэжьым непэ зыпэблэгъэ пхъэм ар джыри пэчыжьагъ. Я 8-рэ классыр къызеух ужым иIэпэIэсэныгъэ гъучIым къыщежьагъ. Икъоджэгъоу, Кощхьаблэ дэсыгъэ унэшъхьэшI бэлахьыщтыгъэу Сэ­мэгу Мухьамэд игъусэу ащ Iоф ышIэщтыгъ.
Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо­хэм ащ сыригъусэу Iоф сшIэщтыгъ. Бгъэгъэ инхэр дытес­лъхьэщтыгъэх. ГущыIэм пае, Кощхьаблэ дэт хьалыгъугъэ­жъапIэм инепэрэ шъхьэ тэры тезылъхьэгъагъэр. Ащ фэшъхьа­фэу гъучIым бэ хэсшIыкIы­щтыгъэр. Сянэжъ пае хьалы­гъугъэжъалъэхэр, щалъэхэр ыкIи нэмыкI пкъыгъоу ищыкIагъэхэр сшIыщтыгъэх. ПсынкIэу къыс­IэкIэхьэгъагъ а Iофыр, ыгу къэкIыжьы иныбжьыкIэгъур Руслъан.
Джы ыбзырэр шэкIы
Руслъан къулыкъум къызе­кIыжьым, гъучIыр къыштэжьыгъэп. Ау водитель сэнэхьатэу зэрылажьэщтыгъэм нэмыкI сэ­нэхьат къыфищагъ. Шэуджэн районым унэгъо фэIо-фашIэ­хэмкIэ икомбинат къышIырэр къырищэкIызэ IуигъэкIэу Iоф ышIэзэ, лэжьапIэм бзакIо ищыкIагъэ мэхъу. Руслъан ащ фе­джагъэмэ зэрэдэгъугъэр къызы­раIокIэ, «хьау» ыIорэп. Адыгэ модельер цIэрыIоу СтIашъу
Юрэ экспериментальнэ лабо­раториеу Мыекъуапэ щигъэла­жьэ­­щтыгъэм зигъэсэнэу къа­гъакIо. ГъучIым фэдэу шэкIым ибзыни Руслъан псынкIэу къы­IэкIэхьэ, зэбгъэпшэжьын зимыщыкIэгъэ щыгъынхэр ыбзышъу­хэу, ыды­жьышъухэу мэхъу.
Сэрыми амышIэу, IэнэтIэ инхэр зыIыгъыгъабэхэм ящы­гъынхэр афэсыдыгъэх. БзэкIо-дакIоу Шэуджэн районым икомбинат зысэгъэзэжьым, иIоф­шIэнкIэ къэгъэлъэгъонхэр ины хъугъэх. Сэ сапэкIэ ащ фэдизыр ымыдыщтыгъэу аIощтыгъ. ЦIыфыбэ къытфакIо­щтыгъ. Зэ шапхъэхэр затесхыкIэ, зэрагъэпшэнэу къэкIонхэ ищыкIагъэщтыгъэп. Щыгъынхэм ядын дакIоу хъызмэтшIапIэхэм афэгъэзэгъэ цехри дэс­хьыщтыгъ. IофышIэ зэфэшъхьаф­хэм апае хэушъхьафыкIыгъэ щыгъынхэр, унэ кIоцI псэуалъэхэр зы­шIыщтыгъэ хъызмэтшIапIэу «Зэкъошныгъэм» къыдигъэкIыхэрэм апае те­лъа­шъохэр ыкIи нэмыкIхэр ддыщтыгъэх,еIо IэпэIасэм.
Непэрэм икъежьакI
ИщыIэныгъэкIэ лъэбэкъукIэм Руслъан пхъэм къыфищагъ. Къуаджэм къыдэкIи иунагъо игъусэу Мыекъуапэ къызэкIом, пхъэм икъыдэгъэкIыжьынкIэ хъызмэтшIапIэм Iухьагъ. Ащ къыготыгъэ цехым унэгъо хъызмэтым пае псэуалъэхэр щашIыщтыгъэх: пIэкIорхэр, пхъэнтIэкIу­хэр… Уахътэ зыщиIэм ащ кIозэ, Iоф зэрашIэрэм кIырыплъызэ шIогъэшIэгъон хъугъэ. ГъучIымрэ шэкIымрэ афэIазэу зыбзырэм пхъэр сыдэу къыщыхъуныя? ЦIыкIу-цIыкIузэ еIусэ хъугъэ. Апэу ышIыгъагъэхэм ащыщ ипшъэшъэжъые пае кIэлэцIыкIу пIэкIорыр.
Ащ дэжьым сшIыщтыгъэхэр сшIэрэ унагъохэм джыри арысэлъагъохэшъ, сигуапэ. Непэ сшIыгъэхэм фэдэу зэрахьэх. Пхъэм къинэп удэлэжьэнкIэ. Геометриер сыдигъуи дэгъоу сшIэщтыгъ. Ар къызгурымыIощтыгъэмэ, унашъхьи сфэшIыныгъэп. Пхъэри джащ фэд. Сэр­кIэ пхъэнтIэкIу пшIынри кушъэри зэфэдэ. ГъучIа, пхъа уздэлажьэрэр — угу хэлъын, гухахъо хэбгъуатэу, уигъат­хъэу улэжьэн фае. «Мыщ дэжьым шъхьа­шъорыкIоу сшIын» сIоу хъурэп. Сэ сыгу римыхьыщтыр зыми фэсшIыщтэп, еIо сигущыIэгъу.
Руслъан пхъэм фыриIэ блэгъэныгъэр лъэпсэнчъэп. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, ятэжъи пхъашIэщтыгъ. Пчъэхэр, шъхьаныгъупчъэхэр ышIыщтыгъэх. Тыжъыр пхъэм дэлажьэу къылъэгъужьыгъэп, къызэришIэжьырэр лIыжъ хэкIотагъэу ары, ау иIэпэIэсэныгъэ IотэжькIэ зэхи­хыжьыщтыгъ. Ежь Руслъани ар къы­щымыуцунэу мэгугъэ. ИкIэлэ нахьыжъ пхъэ­шIэным фэIэпэIасэми, ащ дэлэ­жьэнэу непэ уахътэ иIэп. Ары нахь мы­шIэми, ащи игъо къэсыным щэгугъы.
Ары, икIэсэкIай шъхьаем, къыс­фещалIэгорэп. Къуаджэм дэс, гъогушI хъызмэтшIапIэм щэлажьэ. Ау ащ дакIоу пхъэмкIэ цех зыфишIыжьыгъ, ищыкIэгъэ псэуалъэхэр чIигъэуцуагъэх. Ащ зыфигъазэмэ, сэри сыдэIэпыIэнэу сыхьазыр,къыздэгощагъ Руслъан.
Ежь Руслъан аужырэ илъэсипшIым нахьыбэм лъэпкъ IэшIагъэхэм нахь афэ­гъэзагъэ хъугъэ. Адыгэ Iанэр, ­кушъэр, пхъэм хэшIыкIыгъэ лъэпкъ IэшIагъэхэр тищыIэныгъэ къыхэзыщэжьыгъэхэм ар ащыщ. А уахътэм къыкIоцI ащ фэдэу ыIапэ къычIэкIыгъэр къэпчъыгъуай, ежь IэпэIасэми къылъытагъэп. Икушъэхэр зэфэдэхэмэ, адыгэ Iанэу ышIыхэрэр зэфэшъхьафых.
— Зэфэдэнхэми сегугъугъэп, шъыпкъэр пIощтмэ. Лъакъохэр, шъохэр, Iахь горэу ахэлъхэр сыдигъуи зэфэ­шъхьафых.
АМ: УиIэшIагъэхэр уиунэ ­къиогъанэха? Ощ пае пшIыхэу мэхъуа?
Зыгорэ къызизгъанэкIэ, «дагъо горэ иIэн фае» еIо сишъхьэгъусэ (мэщхы Руслъан). Ащ фэдэхэр итых. Ау «сэпсэуфэ зы Iанэ тэрэз горэ зыфэсшIыжьын» сIуи, унэм изгъэуцуагъ.
АМ: Пхъэм уеупсэным, удэлэ­жьэным, а зыр мафэ къэс кIэ­пшIыкIыжьыным уезэщырэба?
Сезэщырэп. СиIофшIэн зэщымыщ. Зэм сеупсэ, зэм сэуджэшъу, ящэнэрэм зэхэсэщхэ е хэсэбзыкIы. Джащ фэдэу зэблэсхъузэ сэлажьэ. Ау а зыр мафэ къэс пшIэмэ, Iо хэмылъэу, уезэщыщт.
ЩыIэныгъэм къыхэхьэрэ лъэныкъуа­кIэхэри шIогъэшIэгъонхэу Руслъан къыз­IэкIегъахьэх. ГущыIэм пае, эпоксиднэ тIэтIэир пхъэм хелъхьэ. Ащ фэдэу зы адыгэ Iанэ джырэкIэ ышIыгъ. Ащ зэриIорэмкIэ, IэпэIэсэныгъэми дэхагъэми гъунэ яIэп.
Творческэ IофшIэнэу зыпылъым дакIоу Руслъан общественнэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм, къэгъэлъэгъонхэм, мэ­фэкIхэм ренэу ахэлажьэ. АР-м лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ иIэпэIасэхэм я Ассо-­
циа­цие хэт, ащ ипроектхэм ягъэцэкIэн дэ­лажьэ.
(*ЕIусэ — «дэлажьэ» зыфиIорэр имэхьан, тымыгъэфедэжьырэ гущыIэмэ ащыщ).
Анцокъо Ирин.