Урысые Федерацием гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэу Дмитрий Афанасьевыр Адыгеим щыIагъ, шъолъырым гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ гъэхъагъэу иIэхэр зэригъэлъэгъугъэх.

Апэрэ мафэм Адыгэ къэралыгъо университетым и Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар-техническэ колледж Дмитрий Афанасьевыр рагъэблэгъагъ. Федеральнэ проектэу «Профессионалитет» зыфиIорэр мыщ щыгъэцэкIагъэ зэрэхъурэр зэригъэлъэгъугъ. Ректорэу Мамый Даутэ ыкIи колледжым ипащэу Бгъошэ Айдамыр егъэджэн модульхэр, лабораториехэр федеральнэ лIыкIом рагъэлъэгъугъ, егъэ­джэнэу зэхащэхэрэр къыфаIотагъ.
Мы мэфэ дэдэм министрэм игуадзэ Адыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет щыIагъ. Адыгабзэм ыкIи адыгэ культурэм икъызэтегъэнэжьын ыкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэрэ проектэу «Адыглэнд» зыфиIорэм нэIуасэ фашIыгъ. Джащ фэдэу апшъэрэ еджапIэм шIэныгъэмкIэ ыкIи инновациемкIэ Паркэу щагъэпсыгъэми еблэгъагъ. Инженер ыкIи ушэтын проектэу студентхэм, кIэлэеджакIохэм щагъэпсыхэрэр къыфаIотагъ.
ЯтIонэрэ мафэр УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэ Мые­къопэ къэралыгъо технологическэ универ­ситетым и Дзэ егъэджэн гупчэ щыригъэ­жьагъ. ЦIыф зэрымыс быбырэ пкъыгъохэм япхыгъэ гъэсэныгъэу студентхэм арагъэ­гъотыхэрэр, Iэмэ-псымэу чIэлъхэр зэригъэлъэгъугъ, лабораториехэм ачIэхьагъ, студентхэм гущыIэгъу афэхъугъ.
Нэужым Дмитрий Афанасьевыр проектнэ сессием хэлэжьагъ. Хьисап ыкIи естественнэ шIэныгъэ гъэсэныгъэм 2030-рэ илъэсым нэс хэхъоныгъэ егъэшIы­гъэным фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэным къыдыхэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн ащ щытегущыIагъэх. Ар Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ. Къыхэгъэщыгъэн фае мы апшъэрэ еджапIэр мыгъэ къыщегъэжьагъэу хьисапымкIэ, химиемкIэ ыкIи биологиемкIэ зэхэубытэгъэ планхэм язэхэгъэуцонкIэ Урысые Федерацием шIэныгъэмкIэ ыкIи апшъэрэ гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ иоператор зэрэхъугъэр. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх федеральнэ ыкIи шъолъыр къулыкъухэм, апшъэрэ еджапIэхэм, шIэныгъэ гупчэхэм ялIыкIохэр. Ахэм ахэтыгъэх Москва къэралыгъо университетым, Москва ифизикэ-техническэ институт, Урысые кIэлэцIыкIу гупчэу «Орленкэм», фондэу «Сэнаущыгъэр ыкIи гъэхъагъэр» зыфиIорэм яIофышIэхэр, нэмыкIхэр.
Iофтхьабзэм къыдыхэлъытагъэу онлайн-зэхахьэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм щызэхащагъ. УФ-м шIэныгъэмрэ апшъэрэ гъэсэныгъэмрэкIэ иминистрэу Валерий Фальковым ар зэрищагъ. Гъэсэныгъэм фэгъэхьыгъэ зигъо Iофыгъохэр ащ щызэхафыгъэх.
Дмитрий Афанасьевым ылъэгъугъэм зэфэхьысыжь къыфишIызэ, Адыгеим гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ хэхъоны­гъэ­хэр зэришIыхэрэр, федеральнэ программэхэм чанэу зэрахэлажьэрэр къы­хигъэщыгъ.
— Хьисап ыкIи естественнэ-шIэныгъэ гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIыным ылъэ­ныкъокIэ Адыгеир нэмыкI шъолъырхэм къахэщы. Республикэм ит апшъэрэ ыкIи гурыт сэнэхьат зыщызэрагъэгъотырэ еджапIэхэм чанэу Iоф зэрашIэрэр нэрылъэгъу тфэхъугъ. Адыгэ къэралыгъо университетыр программэу «Приоритет 2030» зыфиIорэм зэрэхэлажьэрэм ишIуа­гъэкIэ хэхъоныгъэхэр ешIых. Мыгъэ ятIонэрэ купым ар хэхьагъ, ащ ишIуагъэ­кIэ къэкIорэ илъэсым программэр щыIэныгъэм щыпхыращыным фэшI сомэ миллион 300-м ехъу къыфатIупщыщт. Гурыт сэнэхьатым ылъэныкъокIи гъэхъэ­гъэшIухэр зэрэщыIэхэм мэхьанэшхо иI. Программэу «Профессионалитет» зыфиIорэр зэрифэшъуашэу Адыгеим щагъэ­цакIэ, ащ ишIуагъэкIэ, егъэджэн-материальнэ базэр агъэкIэжьыгъ, лэжьэпIэ чIыпIэ языгъэгъотыхэрэм зэзэгъыныгъэ­хэр адашIыгъэу егъэджэн программэм къыхэлажьэх, ащ къыхэкIыкIэ шъолъырым ищыкIэгъэ IофышIэхэр икъоу иIэщтых, — къыIуагъ федеральнэ лIыкIом.
Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым хэхъоныгъэу ышIыхэрэм шъхьафэу Дмитрий Афанасьевыр къатегущыIагъ. Федеральнэ бюджетым къы­хэхыгъэ ахъщэу къатIупщырэр зэрифэшъуашэу зэрагъэфедэрэр, егъэджэн-материальнэ базэр зэрагъэкIэжьыгъэр къыIуагъ. Дзэ егъэджэн гупчэм иIофшIэн зэригъэрэзагъэр, медицинэм ыкIи мэкъу­мэщым алъэныкъокIи хэхъоныгъэхэр зэряIэр къыIуагъ.
Гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ шъолъырым гухэлъышIухэр зэриIэхэр ыкIи ыпэкIэ зэрэлъыкIотэщтым ицыхьэ зэрэтелъыр кIэухым Урысые Федерацием гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуа­дзэ къыхигъэщыгъ.
ДЕЛЭКЪО Анет.