Къоджэ псэупIэхэм Iэрыфэгъу ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ щыIакIэр ащыгъэпсыгъэным фэIорышIэу республикэм щызэшIуахырэ программэхэм ащыщ цIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетыр. А программэм ипхырыщынкIэ республикэм имуниципальнэ образованиеу «Кощхьэблэ районым» пэрытныгъэр ыIыгъ. Район гупчэм «Адыгэ макъэр» щыIагъ, агъэкIэжьыгъэ чIыпIэхэм ащыщхэр нэрылъэгъу зыфишIыгъ.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгеим щып­сэухэрэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным пае къуаджэхэм ясоциальнэ инфраструктурэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ, къоджэдэс­хэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ проектхэр пхы­рыщыгъэнхэмкIэ республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх. Ахэр зэшIохыгъэ хъунхэм фэIорышIэрэ программэхэр тишъолъыр щыпхыращых. Мы аужырэ илъэсхэм цIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетым ипроект загъэ­цакIэрэм къыщыублагъэу псэупIэхэм адэс цIыфхэм зэдагъэфедэрэ чIыпIи 163-у республикэм щагъэцэкIэжьыгъэм щыщэу 58-р Кощхьэблэ районым телъытагъ. 2025-рэ илъэсыр пштэмэ, мы районым чIыпIэ 12 щызэтырагъэпсыхьагъ.
Муниципальнэ образованиеу «Кощ­хьэблэ къоджэ псэупIэр» зыфиIорэм ипащэу Хьэмдэхъу Байзэт гущыIэгъу тыфэхъугъ, чылэм зэхъокIыныгъэшIоу щыхъугъэхэр, тапэкIэ гухэлъышIоу зыдаIыгъхэр къедгъэIотагъэх.

— Мы IэнатIэм сызыIутыр ящэнэрэ илъэсым хэхьагъ ныIэп, а уахътэм проектитIу пхырытщыгъ. Джы мы илъэсми дгъэпсынэу щыт чIыпIэр дгъэнэфэгъахэ, ащ ипроект-сметэ документацие игъэхьазырын ыкIэм фэкIо. Ар зыфэгъэхьыгъэр Кощхьэблэ гупчэ паркым зэфэшIыгъэ сценэ, ащ пэчIынатIэу цIыфхэр зытесыщтхэ тIысыпIэхэр, къэзыгъэнэфырэ пкъэ­у­хэр дэгъэуцогъэнхэр ары. Мыщ культурнэ мэхьанэ иI, къызэрэфэбэжьырэм тетэу зэкIэ кIэлэцIыкIу ыкIи мэфэкI Iоф­тхьабзэхэр мыщ щырекIокIых, — хигъэунэфыкIыгъ Хьэмдэхъу Байзэт.

ТигущыIэгъу къызэриIуагъэмкIэ, 2025-рэ илъэсым социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэ зэтырагъэпсыхьагъ. Урамэу С. Айзман ыцIэ зыхьырэм илъэсрыкIо гъогоу метрэ 360-рэ хъурэм шапхъэхэм адиштэу асфальт тыралъхьагъ, мыжъо зэхэгъэчъыхьагъэхэмкIэ агъэпытагъ, къэзыгъэнэфыщт пкъэу 42-рэ тырагъэуцуагъ. Мы лъэсрыкIо гъогур сымэджэщым, гурыт ыкIи спорт еджапIэхэм якIу, фэтэ­рыбэу зэхэт уни къыгот. Къоджэ гупчэм игъогоу автомобильхэр зэрыкIохэрэр зэпачынымкIэ цIыфхэр къин хэтыгъэх, анахьэу сабый зэрыс курэжъыер зыIыгъ ныхэр.
ЛъэсрыкIо гъогум изэтегъэпсыхьан пэIухьэгъэ сомэ миллиони 2,5-р бюджет зэфэшъхьафхэм къахэхыгъ: сомэ миллиони 2-р — республикэ, сомэ мин 300-р — къоджэ бюджетхэм, мин 200-р цIыфхэм къаугъоигъ.

— ДгъэцэкIэжьыщт е зэтедгъэпсыхьа­жьыщт чIыпIэхэм цIыф зэхахьэхэм тащытегущыIэ, зэдэтэштэхэшъ, къыхэтэхых. Ащ етIанэ псэупIэм идепутатхэр хэплъэ­хэшъ, илъэсым зы чIыпIэ къагъэнафэ. Нэужым ар зэрэдгъэцэкIэжьыщтым икъэ­бар, зэIухыгъэ счетым иномер социальнэ хъытыухэм къарытэгъахьэ. Программэр къызежьагъэм къыщегъэжьагъэу ищыкIэгъэ мылъкур цIыфхэм къамы­угъоеу къыхэкIыгъэп. Хэти икъуаджэ нахь кIэра­кIэу, гуIэтыпIэу зэрэхъущтым пылъ. Мылъкум изакъоп, мыщ цIыфхэм якъарыу къыхалъхьэ. IофшIэнхэр редгъэкIокIыхэ зыхъукIэ техникэкIэ къыддеIэх, зэхэткъутэ­хэрэм яIухыжьынкIэ тиIэпыIэгъушIух. ПкIуачIэ зэхэмылъэу Iофым кIэух дэгъу къытыщтэп, — хигъэунэфыкIыгъ Хьэм­дэхъу Байзэт.

АгъэцэкIэжьыгъэ лъэсрыкIо гъогум къо­джэдэсхэр лъэшэу щэгушIукIых, ежьхэм яеплъыкIи къызэрэдилъытэрэм уасэ фашIы. Ожъ Лимэ мыщ бэрэ рыкIохэрм ащыщ:
— Сымэджэщым Iоф щысшIэщтыгъ. Ащ екIурэ лъэсрыкIо гъогоу мыр щыт, ыпэкIэ лъэшэу гомыIугъ, зэрэшIункIым нахь хэмылъми сытехьанкIэ сыщынэ­щтыгъ. Джы зэшъо-зэикIэу дахэ, зэпэнэфыжьы, гуIэтыпIэу хъугъэ. ЗэхъокIыныгъэшIоу къуаджэм дэхъухьэхэрэм тагъэ­гушхо.
Марзет (ылъэкъуацIэ къытиIуагъэп), илъэс 40 ыныбжь, Кощхьаблэ щэпсэу:
— Илъэс къэс тикъуаджэ ичIыпIэ зэфэшъхьафхэр, игъогухэр зэрэзэтырагъэ­псыхьэхэрэр тинэрылъэгъу. ЛъэсрыкIо гъогоу шъукъызкIэупчIэрэр социальнэ мэхьанэ зиIэхэм ащыщ, арышъ, тигуапэ ар зэрифэшъуашэу зэрагъэцэкIэжьы­гъэр. ТикIэлэцIыкIухэр джы гурыт ыкIи спорт еджапIэхэм кIонхэмкIэ Iэрыфэгъу дэдэ хъугъэ, зэрэзэпэнэфыжьырэм фэшI тафэ­гу­­мэкIыжьырэп. Джащ фэд лъэсэу сымэ­джэщым кIорэ цIыфхэмкIи ар амалышIу.
Джульетта, илъэс 38-рэ ыныбжь:
— ЧIыпIабэ зэзыпхыгъэ лъэсрыкIо гъогоу агъэцэкIэжьыгъэм сигуапэу пчы­хьэрэ къыщысэкIухьэ, гъусэхэр сиIэхэу зыщытэгъэпсэфы. Мыр амыгъэцэкIэ­жьыфэ шIункIэу, машэхэр иIэхэу зэхэубэтагъэу щытыгъ, утехьанэу уфэягъэп. Ащ игъунэгъу социальнэ псэолъэ зэфэшъхьафхэм уякIолIэным пае машинэхэр зэрыкIорэ гъогур зэпыпчын фаеу хъущтыгъ. А гумэкIыгъори джы дэгъэзыжьыгъэ хъугъэ.
ЦIыфхэр къыхэлажьэхэзэ агъэпсырэ бюджетым фэгъэхьыгъэм нэмыкIэу, къо­джэ псэупIэхэр нахь кIэракIэ хъунхэм фэIорышIэрэ программэу «Къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыныр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ Кощхьаблэ зэрэщытэу пхырыкIырэ урамэу Шъэумэн Хьазрэт ыцIэ зыхьырэр шэпхъэшIухэм адиштэу икIыгъэ илъэсым агъэцэкIэжьыгъ. КилометритIу зикIыхьэгъэ урамым асфальтыкIэ тыралъхьагъ, ыбгъукIэ рыкIорэ лъэсрыкIо гъогур плиткэкIэ агъэпкIагъ, къэнэфырэ пкъэу 70-рэ, шапхъэхэм адиштэу гъогу тамыгъэхэр тырагъэуцуагъэх.
Кощхьэблэ къоджэ псэупIэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, къэбзэныгъэм лъэшэу анаIэ тырагъэты. ХэбзэшIу зэра­фэхъугъэу, мэфэку ыкIи шэмбэт шIы­хьафхэр рагъэкIокIых.
Къэралыгъо программэхэм, лъэкI ыкIи гупыкI зиIэ цIыфхэм яшIуагъэкIэ къоджэ псэупIэхэм нахьышIум ылъэныкъокIэ зызэблахъу хъугъэ.
Iэшъынэ
Сусан.