Я 60 — 70-рэ илъэсхэм адыгэ литературэр зы­гъэ­баигъэхэм Мамый Ерэджыбэ ащыщ. Лъэпкъ психологиер дэгъоу ышIэу цIыф жъугъэхэм зэфэдэу агу нэсырэ произведение гъэшIэгъонхэр ытхыгъэх.

Драматургиер анахь жанрэ къинхэм ащыщми, мы лъэныкъор лъэшэу Е. Мамыим фэIэрыфэгъугъ. Ытхыгъэхэм нэ­фагъэр, шъыпкъагъэр алъапс, лъэпкъ нэшанэр къябэкIы. ЛIэшIэгъуныкъом къе­хъужьыгъэу Мамый Ерэджыбэ ипье­сэхэу «Псэлъыхъохэр», «Дэхэбаринэ ихьакIэщ», «ГъашIэм имэзищ» зыфиIохэу къагъэлъагъохэрэм пчъагъэрэ ямыплъыгъэ Адыгеим имысыжьми, ахэм ащыхъурэ-ащы­шIэрэр цIыфхэм езбырэу ашIэхэми, лъэпкъым ыгу, ынэгу, иIокIэ-шIыкIэхэр, игъэпсыкIэхэр зыпхырыкIырэ спектакльхэр жъы хъухэрэп.
ТхакIор гъэтхапэм иапэрэ мафэхэм 1926-рэ илъэсым Адыгэ автоном хэкумкIэ Тэхъу­тэмыкъое районым ит къуаджэу Щынджые къы­щыхъугъ.

Къоджэ еджапIэм клас­сиблыр къыщиухи, орэдымрэ къашъохэм­рэкIэ Адыгэ лъэпкъ ансамблэм хэхьэгъагъ ыкIи Iоф ышIэзэ гурыт еджапIэр къыухыгъ. 1958 — 1963-рэ илъэсхэм Ерэджыбэ Москва дэт Литературнэ институтэу М. Горькэм ыцIэ зыхьырэм щеджагъ.
Мамый Ерэджыбэ адыгабзэкIи урысыбзэкIи тхэщтыгъ. «Гъогу пхэндж», «Псэлъыхъо­хэр», «Мыхьамчэрые­къор, привет!», «Тени», «ШIулъэгъум ишапхъ» 1958 — 1962-рэ илъэсхэм ытхыгъэх. «Дэхэбаринэ ихьа­кIэщ», «Хэта зилажьэр?», «А жизнь продолжается» — 1966-рэ илъэс, «Счас­тье само не приходит», «Шъхьэм иуз гум егъае» — 1970-рэ илъэс, нэмыкI­хэри.
Ерэджыбэ ытхыгъэхэм янахьыбэр Лъэпкъ театрэм щагъэуцугъэх, драматургым ипьесэхэр адыгабзэкIэ къыдэ­кIыгъэ сборникэу «Пьесэхэр» зыфиIорэм 1960-рэ илъэсым къыщыхаутыгъэх.
Е. Мамыир Московскэ драматургхэм япрофессиональнэ коллективхэм ахэ­тыгъ, гущыIэм ыкIуачIэ зэхишIэу, адыгэ цIыф жъугъэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэ­дэр, ящэIагъэ ыкIи ячаныгъэ-гушхуагъэ сэмэркъэу дахэр зыхэлъ ипьесэ-произведениехэмкIэ къыриIотыкIынхэр фызэшIокIыгъ. Адыгэ лъэпкъым къыхэкIыгъэ режиссерхэу Шэуджэн Мэджыдэ, КIуращынэ Аскэр, ХьакIэгъогъу Къэсэй, мыхэм анэмыкIхэми Ерэджыбэ итворческэ лэжьыгъэ осэшIу фашIыщтыгъ.
Адыгэ драматург шъыпкъэу, зафэу, екIоу лъэпкъым ищыIакIэ къизыIотыкIын, къизыгъэлъэгъукIын зылъэкIыгъэр къызыхъугъэр мы мафэхэм илъэси 100 мэхъу, къыгъэшIагъэр бэшхоп — илъэс 68-рэ, ау илитературнэ IофшIагъэкIэ, итхыгъэ дэгъухэмкIэ ныбжьырэу зыщыщ адыгэхэм ыцIэ къахэнагъ, гушъхьэкIэн дахэ илъэпкъ филэжьыгъ.
Мамырыкъо Нуриет.