УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр, партиеу «Единэ Россиер» кIэщакIо афэхъугъэхэу ипотекэм игъэ­псынкIэ къэралыгъом иIэпыIэгъу, фэгъэкIотэн зэфэшъхьафхэр къыздэлъытэгъэ программэхэр пхыращых. ПсэукIэ амалэу иIэр нахьышIу ышIымэ зышIоигъоу, ау мылъку зэIуигъэкIэнышъ, къыщэфын амал зимыIэхэмкIэ ипотекэр хэкIыпIэ мэхъу.

«Унэгъо ипотекэр»
Илъэс 18-м аныбжь шIомыкIыгъэу зы сабый е нахьыбэ зиIэ унагъохэр, 2018-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къы­щыублагъэу 2023-м итыгъэгъазэ и 31-м нэс апэрэ е ащ къыкIэлъыкIорэ къызэрыхъухьагъэхэр, сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIу зыпIухэрэр мы программэм къыхеубытэх.
Илъэсэу къихьагъэм имэзае и 1-м къыщегъэжьагъэу унагъом мыщ фэдэ ипотекэ ыгъэпсын хъумэ, зэшъхьэгъуситIури зэзэгъыныгъэм кIэтхэнхэ фаеу шапхъэ щыIэ хъугъэ. НахьыпэкIэ тIумэ язырэм ыцIэкIэ гъэпсыгъэмэ икъущтыгъ. Ар агъэфедэзэ, нэбгыритIуми ипотекэ шъхьаф-шъхьафэу агъэпсыщтыгъ. Джы ащ фэдэ амал щыIэжьэп. Ау джы илъэ­сым проценти 6 нахьыбэ темыхъонэу сомэ миллиони 6-м щегъэжьагъэу сомэ миллион 12-м нэсэу чIыфэ банкым къытыщт. Илъэс 30-м нэсэу пIалъэу пылъ.
УФ-м и Президент иунашъокIэ мы программэр 2030-рэ илъэсым нэс лъагъэкIотагъ.
«Унэгъо ныбжьыкIэр»
Мы программэр 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъ зыщыIэр. ПсэупIэ имыIэу е зэрысыр шапхъэхэм адимыштэрэмэ, псэукIэ амалыр нахьышIу ышIынэу къэ­ралыгъор къыдеIэщт. Зы сабый е на­хьыбэ зыпIухэрэм, ныр е тыр зэрымысхэм унэу къащэфыщтым ыуасэ ипро­цент 35-р, кIэлэцIыкIу зимыIэхэм процент 30-м фэдиз афитыщт.

Программэр къызежьэм илъэси 6-м зыныбжь шIомыкIыгъэ сабый зиIэхэм проценти 6 нахьыбэ илъэсым темыхъо­нэу ипотекэ агъэпсын алъэкIынэу къыщыдэлъытэгъагъ. БлэкIыгъэ илъэсым Владимир Путиныр кIэщакIо фэхъугъэу, ащ зырагъэушъомбгъугъ. Къэлэ цIыкIоу е шъолъырэу псэолъэшIыным макIэу зызщиушъомбгъухэрэм ащыпсэурэ унагъоу сабыитIу зэрысхэр, ахэм язырэр илъэси 6-м ехъугъэми, ыныбжь имыкъу­гъэмэ, мыщ фэдэ къэралыгъо IэпыIэгъу зэратыхэрэм къахиубытэнхэу ашIыгъ.
«Къоджэ ипотекэр»
Къуаджэр псэупIэкIэ къыхэзыхыхэрэр нахьыбэ хъуным ар фытегъэпсыхьагъ. Къалэм икIэу къуаджэм кIожьымэ зы­шIоигъохэр е нэбгырэ мин 30-м нэмысэу зыдэс псэупIэхэм адэсхэр мы программэм хэлэжьэнхэ алъэкIыщт.
Сомэ миллиони 6-м шIомыкIэу чIыфэ банкым къытынэу ащ къыщыдэлъытагъ. Илъэсым процент 0,1-м щегъэжьагъэу 3-м нэсэу техъощт. Унэм ыуасэ ипроцент 20-м нахь мымакIэу ар зыщэфыщтым иIэн фае.
Мы чIыфэр унэ ышIынэу езыгъэжьагъэм псэолъэшI IофшIэнхэм апэIуигъэ­хьан ылъэкIыщт, ау апэрэ мэзапкIэр зи­тыгъэм ыуж илъэситIу темышIэзэ ыухынхэ фае.
ЧIыфэу банкым къытыщтыр анахьыбэу сомэ миллиони 3, ау Ямало-Ненецкэ ыкIи Ленинградскэ хэкухэм, КъокIыпIэ Чыжьэ Федеральнэ шъолъырым ащы­псэухэрэм сомэ миллиони 5 афагъэнэфагъ, Москва, Московскэ хэкур ыкIи Санкт-­Петербург къыхиубытэхэрэп.
«Къоджэ ипотекэр» зэ ныIэп зэрэбгъэфедэн плъэкIыщтыр.
Сабыибэ зиIэхэр
Мы къэралыгъо IэпыIэгъур сабыищ е нахьыбэ зиIэхэм апай. 2019-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м ыуж ящэнэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабыир къызфэ­хъугъэу, псэукIэ амалэу иIэр нахьышIу ышIыным пае ипотекэр зыгъэпсыгъэхэм ащ ипщыныжьын пэIуагъэхьанэу сомэ мин 450-рэ ны мылъкум тегъэхъуагъэу къараты. 2030-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м нэс пIалъэу пылъ.
Дзэ къулыкъушIэхэм апай
«Военная ипотека» ар зэрэкIорэр. ДзэкIолIыр ипотекэм пае ахъщэ зыщызэIукIэщт системэ гъэнэфагъэм (накопительно-ипотечная система) хэлэжьэнэу зэзэгъыныгъэм ыпэрапшIэу кIэтхэн фае. Нэужым, шэпхъэ гъэнэфагъэу программэм къыщыдэлъытагъэхэр егъэцакIэ-­
хэшъ, сертификат къыраты ыкIи ащ «Рос­­военипотекэм» мазэ къэс ахъщэ къырегъахьэ. Аущтэу ипотекэм игъэпсын пае егъэжьэпIэ ахъщэр зэIокIэ. Нэужым а сертификатыр ыIыгъэу дзэкIолIыр банкым екIуалIэмэ, ипотекэр ыгъэпсын ылъэкIыщт.
«Дзэ ипотекэр» адрэхэм зэратекIырэр чIыфэу банкым къытыгъэм пае мазэм дзэкIолIым ытын фаер «Росвоенипотекэм» зэрэфитырэр ары.
ШIуагъэу пылъыр
Къэралыгъо IэпыIэгъур, фэгъэкIотэнхэр къызыдэлъытэгъэ программэкIэ ипотекэр бгъэпсыным шIогъэ шъхьаIэу хэлъыр мазэм птыщтыр адрэхэм анахь зэрэмакIэр ары. Программэу щыIэхэм яшIуагъэкIэ кIэлэцIыкIухэр зэрыс унэгъуабэхэм, зигъот макIэхэм псэупIэ къа­щэфын алъэкIыгъ. Мы программэхэр Урысыем ит банкышхом зэкIэми агъэфедэх.
Шъыпкъэ, ахэм ахэлэжьэшъун, фэгъэ­кIотэн иIэу ипотекэр зыгъэпсышъунэу щыIэр нахь макIэ мэхъу зэпыт. Банкхэм пхырагъэкIырэр зырыз. ЕтIани, псэупIэр къэзыщэфыщтым къыхихыщтымкIэ шап­хъэу къагъэнафэхэрэмрэ ахъщэу къыратырэмрэ зэтемыфэжьхэу, унэу зыфаер зэригъэгъотын ымылъэкIэуи мэхъу.
Арэу щытми, къэралыгъо IэпыIэгъур, фэгъэкIотэнхэр къыздэлъытэгъэ програм­мэхэр ахэм къахиубытэхэрэм агъэфедэныр нахь тэрэзэу хэшIыкI фызиIэ цIыф­хэм алъытэ. Сыда пIомэ, сабый зэрыс унагъохэм, зигъот макIэхэм нэмыкI хэкIыпIэ зимыIэу ахэтыр бэ.
Зыгъэхьазырыгъэр ХЪУТ Нэфсэт.