Шэуджэн районым илъэпкъ фольклорнэ ансамблэу “Нартшъаор” зызэ­хащагъэр илъэс 70-рэ хъугъэ. Ащ фэгъэхьыгъэ мэфэкI Хьакурынэхьаблэ щыкIуагъ. Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэс ащкIэ мыщ щыублагъэ хъугъэ.

Лъэпкъ культурэм хэхъоныгъэ ышIыным фэлэжьэгъэ орэдусэу Тазэ Лъэустэнбый «Нартшъаом» кIэщакIо фэхъугъ. ар хъулъфы­гъэ куп къодыеу щытыгъ. Лъэустэнбый мэзаем и 3-м, 1928-рэ илъэ­сым къуаджэу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Мандолинэм ыкIи шыкIэпщынэм къаригъэIоныр илъэс 11-м ыублагъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIалэр гъэсэныгъэм кIэ­хъопсыщтыгъ. Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым чIэхьэгъагъ, ау заом иеджэн зэпигъэугъ. Зэоуж илъэс­хэм Тазэм Шэуджэн районым ит культурэм и Унэ ипащэу илъэсыбэрэ Iоф ышIагъ. Налщык музыкальнэ сэнэхьатым щыфеджэзэ, композитор цIэрыIоу Вано Мурадели нэIуасэ фэхъугъ. А уахътэм исэнаущыгъи зыкъызэIуихыгъ. Джащ щыублагъэу орэдхэр ыусын­хэу ыублагъ. Лъэпкъым ыгъэлъэ­пIэрэ лIыхъужъ орэдхэр анахьэу ащ пэблэгъагъэх. IофшIэгъэ инэу искусствэм щыриIэм пае Тэзэ Лъэустэнбый щытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр 1997-рэ илъэсым къыфагъэшъошагъ.
Лъэустэнбый икъэлэмыпэ ­орэди 100-м ехъу къычIэкIыгъ, лъэпкъ орэдыжъхэм тамэ къагуигъэкIэжьы­ным дэлэжьагъ. Ахэр зэкIэ купэу «Нартшъаом» къыригъаIощтыгъ. А зэманыр цIыфхэмкIи къиныгъэ­ми, лъэпкъ культурэм илэжьын осэшхо фашIэу, хэгъэгум адыгэ мэкъамэр щагъэIуныр Iоф шъхьа­Iэмэ ащыщэу зыдаIыгъыгъ. 1982-рэ илъэсым орэдиплI зытет плас­тинкэр Тифлис щытыратхагъ. Ар купым ихъарзынэщ къыхэнагъ.

Болгарием, Югославием, Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм «Нартшъаом» лъэпкъ мэкъамэр бэрэ ащигъэIугъ.
Кобл Бай, Iэшъхьэмэфэ Аслъан, Беданэкъо Хьазыртал, Пlа­тlэкъо Замрэт, Хьакlэцlыкlу Майор, Блэгъожъ Мыхьамод, Мэрэтыкъо Щэ­бан ансамблэм иорэдыIо пэрытых. Апэрэ купым хэтыгъэхэм ауж къыхэхьагъэх Емщыкъо Аскэрбый, Юсып ТIа­хьир, Боджэкъо Заурбый, Сихъу Азэмат, Эльдэрэ Айдэмыр ыкIи ХьакIэцIыкIу Мае. Тазэ Лъэу­стэнбый ыуж «Нартшъаом» пащэ фэ­хъугъ Надежда Берестоваяр.
Шэуджэн районым иадминис­т­рацие ипащэу Аулъэ Рэщыдэ шIу­фэс гущыIэхэмкIэ концертыр къызэIуихыгъ, Iофтхьабзэм мэхьа­нэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ.
— Мы мэфэкI зэхахьэмкIэ зы­кIыныгъэм и Илъэс зэредгъэжьагъэм мэхьанэшхо иI. Шэуджэн районым ыцIэ чыжьэу зыгъэIугъэ «Нартшъаор» зызэхащагъэр ­илъэс 70-рэ зэрэхъугъэмкIэ сышъуфэгушIо, ар районым ынап, илъапI, — къыIугъ Аулъэ Рэщыдэ.
Общественнэ движениеу ­«Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Хэсашъхьэм хэтэу МэщфэшIу Нэдждэт, АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз илIыкIоу КIуае Лидие, Шэуджэн районым культурэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Къэрэбэт Айдэмыр Iофтхьабзэм къыщыгущыIагъэх.
— Шэуджэн районым ыцIэ дахэкIэ рязыгъэIорэ ансамблэу «Нартшъаом» творческэ гъогу дахэ къы­кIугъ. Зэман чыжьэмэ къапкъырыкIыгъэ орэдыжъхэр зэригъэфэжьыгъэхэу къеIох. Ары пэпчъ къэбарэу пылъыр хъарзынэщым къыхахыжьы, шIэны­гъэлэжьхэм аугъоигъэ мэкъамэхэр агъэфедэ­хэзэ, орэдыжъхэм псакIэ къапагъэкIэжьы, яIофшIагъэ лIэужыкIэм рагъашIэ, — къы­Iуагъ Къэрэбэт Айдэмыр.
Лъэпкъ музыкальнэ искусствэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щызыубытыгъэ купым имэфэкI цIыфыбэ къе­кIо­лIагъ. Ансамблэм хэтыгъэхэу джы гъэпсэфыгъом щыIэхэри, нэмыкI чIыпIэхэм ащылажьэхэрэри къырагъэблэгъагъэх. Тазэ Лъэустэнбый ыусыгъэ орэдхэри, илъэс зэфэшъхьафхэм зыдэлэжьагъэ­хэри къаIуагъэх.
«Нартшъаом» непэ лъэпкъ культурэм чIыпIэ гъэнэфагъэ зэ­рэщиубытырэр къыгъэшъыпкъэ­жьыгъ. Адыгэм ылъапсэ зэрэпы­тэр, тикультурэ зэрэбаир, зэ­рэхьалэмэтыр, кIуачIэу хэлъым лъэпкъыр зэрэзэрипхырэр зэха­хьэм къекIолIагъэхэм зэхашIагъ.
«Нартшъаом» хэтхэм шIухьафтынхэр афагъэшъошагъэх.
Непэ ПашIо Айдэмыррэ Мерэм Заремэрэ купым ипащэх. Ащ хэтых Тутарыщ Заурбый, Юсып Заур, Ламыкъо Асхьад, Даур Зарэ, Мерэм Заирэ, Датхъужъ Ислъам, Гъыщ Анжелэ, Сихъу Фатимэ, Юсып Татьянэ.
Шэуджэн районым ит лъэпкъ культурэм и Гупчэ ипащэу Iэшъхьэмэфэ Сусаннэ купым дэлажьэ.
— Сэ сшъхьэкIэ ансамблэм сыщылэжьэнэу синасып къы­хьыгъ. Лъэпкъым ыбзэ, ишэн-хабзэхэр, итарихъ къизыIотыкIырэ ижъырэ орэдхэр купым непэрэ мафэм къыхихьажьыгъэх. ЦIыф лъэпкъхэм якультурэ къэухъумэгъэным ыкIи хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным, зэ­къош зэфыщытыкIэхэр гъэпы­тэгъэнхэм афытегъэпсыхьэгъэ Iоф­тхьабзэхэм чанэу ахэлажьэ. Ингушетием щызэхащэгъэ фес­тивалым гъэрекIо тыщыIагъ. Ащ ыуж Луганскэ Народнэ Респуб­ликэм щыкIогъэ лъэпкъ зыкIы­ныгъэм ифестиваль тырагъэблэ­гъагъ. Тиреспубликэ икультурэ бай изы Iахь ащ къыщыдгъэлъэгъуагъ. Непэрэ мэфэкIымкIэ «Нартшъаом» сыфэгушIо, лъэгэпIэ инхэм анэсынэу фэсэIо, — къыIуагъ Iэшъхьэмэфэ Сусаннэ.
Апэрэ мафэм щыублагъэу купым хэтыгъэхэм лъэпсэшIоу ашIыгъэр непэрэ орэдыIохэм ­лъагъэкIуатэ.
Адыгэ лъэпкъым утегущыIэ зы­хъукIэ, нартхэм япщыналъэхэм, лIыхъужъ орэдхэм нахьыбэрэ уядэIу пшIоигъо охъу. Лъэпкъэу узыщыщым къыкIугъэ гъогур орэдым щызэхэпхызэ, щыIэныгъэр нахьышIоу къызэрэбгурыIощтым упылъ. Ижъырэ орэдхэр егъашIи жъы хъущтхэп.
Лъэпшъыкъо Фатим.