Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат IофшIэгъу дэкIыгъо яIэу Адыгеим къэкIогъэхэ Урысыем и ЛIыхъужъэу, Апэрэхэм я Движение и Правление итхьаматэу Артур Орловымрэ IофышIэхэмкIэ федеральнэ про­граммэу «ЛIыхъужъхэм яуахът» зыфиIорэм хэлажьэу Дарья Светяшрэ правительствэм и Унэ непэ щаIукIагъ. Нэужым лъэныкъуитIури кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ я Урысые общественнэ-къэралыгъо движениеу «Апэрэхэм ядвижение» зыфиIорэм дэлэжьэгъэнымкIэ АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхэщэгъэ Координационнэ советым изэхэсыгъо хэлэжьагъэх.

ХьакIэу къэкIуагъэхэм республикэм ипащэ адишIыгъэ зэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх АР-м шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ иминистрэу Евгений Лебедевымрэ IофышIэхэмкIэ федеральнэ программэу «ЛIыхъужъхэм яуахът» зыфиIорэм хэлажьэу, полковникэу Сергей Ковалевымрэ, Апэрэхэм я Движение ишъолъыр къутамэ и Совет итхьаматэу Ованес Шекерьянц.

НыбжьыкIэ политикэм ипхырыщын, Апэрэхэм я Движение къырихьыжьэрэ Iофыгъохэм зэIукIагъэхэр атегущыIагъэх. КъыткIэхъухьэхэрэр пIугъэнхэмкIэ патриотическэ IофшIэнэу зэшIуахыхэрэмрэ ныбжьыкIэ организациехэмрэ мэхьанэшхо зэряIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Мыщ дэжьым КъумпIыл Мурат къыкIигъэтхъыгъ патриотизмэми, пIуныгъэми афэгъэхьыгъэ гущыIэхэм анахьи шъхьадж ищысэ нахь дэгъоу зэрипIухэрэр. Джащ пае республикэм ягуапэу ащыпэгъокIых зищыIэныгъэ ныбжьыкIэхэмкIэ щысэ пшIын фаехэм. Джащ фэдэх Артур Орловыр — кадровэ дзэкIолIыр, Урысые Федерацием и ЛIыхъужъ; Дарья Светяш — дзэ врач, къэралыгъо тын лъагэхэм язехьакIу. ТIури хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлэжьагъэх,федеральнэ программэу «ЛIыхъужъхэм яуахътэ» хэтых.

Республикэм ащ фэдэ кадрэ программэ иI — «Адыгеим и ЛIыхъужъхэр». Куп шъхьаIэм нэбгырэ 18 хэхьагъ — ахэр ясэнэхьат хэшIыкI ин фызиIэх, лъытэныгъэ зыфашIырэ, зипшъэрылъ дэгъоу къызыгурыIохэрэ цIыфых, дзэ тынхэм язехьакIох. Къэралыгъо къулыкъухэм ахэм яшIэныгъэхэм ащахагъахъо. Адыгеим и ЛIышъхьэ федеральнэ программэу «ЛIыхъужъхэм яуахътэ» хэлажьэу, ЛIыгъэм иордениплI язехьакIоу Сергей Ковалевым иегъэджакIу.
КъумпIыл Мурат къыкIигъэтхъыгъ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм Хэгъэгур къызэраухъумэрэмкIэ непэ тиныбжьыкIэхэр бгъэсэнхэ зэрэфаер. Шъолъырым ипащэ джащ фэдэу зэрафэразэр ариIуагъ Апэрэхэм ТекIоныгъэм ия 80-рэ илъэс къыхиубытэрэ Iофтхьабзэхэм зэрахэлэжьагъэхэм, Хэгъэгум иухъумакIо и Илъэс зэшIуахыхэрэм, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм, ахэм яунагъохэм, ячIыгогъухэм, зыфэсакъын фаехэм волонтер IофшIэнэу адызэрахьэрэм апае. Ар, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къызэриIорэмкIэ, «къэралыгъом ипшъэрылъ анахь шъхьаIэхэм ащыщ – ныбжьыкIэхэм яфэмэ-бжьымэу атырахьашъущтыр ахэлъхьэгъэныр, къэралыгъом лIыхъужъныгъэр къызэбэкIырэ итарихъ блэкIыгъэ, джырэ мафэхэр ыкIи къэкIощтхэр зэхягъэшIэгъэныр. НыбжьыкIэхэм чанэу Iоф адапшIэмэ ары Урысыем икъэкIощт уахътэ зыбгъэпсышъущтыр».

«Адыгеим ащ фэдэ IофшIэным еджапIэхэм, апшъэрэ еджапIэхэм, общественнэ организациехэм, волонтерхэм акIуачIэ щызэрепхы. Мы Iофыгъом чIыпIэ ин щеубыты Апэрэхэм я Движение», - къыкIигъэтхъыгъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.
НыбжьыкIэхэр нахьыбэу хэщэгъэнхэ фае
КIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ я Урысые общественнэ-къэралыгъо движениеу «Апэрэхэм я Движение» зыфиIорэм дэлэжьэгъэнымкIэ Координационнэ советэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ дэжь щызэхэщагъэм изэхэсыгъо АР-м и Правительствэ зычIэт унэм щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Урысые Федерацием и ЛIыхъужъэу, «Апэрэхэм я Движение» и ГъэIорышIапIэ итхьаматэу Артур Орловыр, федеральнэ программэу «ЛIыхъужъхэм яуахът» зыфиIорэм хэлажьэхэу Дарья Светяш ыкIи полковникэу Сергей Ковалевыр, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Евгений Лебедевыр, «Апэрэхэм я Движение» ишъолъыр къутамэ и Совет итхьаатэу Ованес Шекерьянц, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ, Адыгеим имуниципалитетхэм япащэхэр.

Зэхэсыгъом илъэхъан мы организацием республикэм Iофэу щишIагъэм икIэуххэр щызэфахьысыжьыгъэх, пшъэрылъэу иIэхэр ыкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалэу щыIэхэм атегущыIагъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы организацием хэт ныбжьыкIэхэр республикэм ихъугъэ-шIэгъэ шъхьэIэ пстэуми ахэлажьэх, ежьхэм япроектхэри къахалъхьэх. Арышъ, республикэ къутамэр хэгъэгум анахь чанэу Iоф щызышIэхэрэм зыкIэ зэращыщым бгъэшIэгъон хэлъэп.
Организацием Iофэу ышIагъэм икIэуххэр зыщызэфахьысыжьыгъэхэ лъэхъаным ащ итхьаматэу Артур Орловым къыхигъэщыгъ организацием нэбгырэ миллион 13,5-м ехъу зэрэхэтыр, ахэм ащыщэу нэбгырэ мин 40-м ехъур Адыгэ Республикэм щыщых.
«Шъолъыр къутамэм игъхъагъэхэм илъэс къэс нахь ахэхъо, гъолъыр къутэми 10-у анахь дэгъоу къыхагъэщыгъэхэм ар ахэхьэ. Непэ Адыгеир а лъэныкъомкIэ анахь купкI хэлъэу зиIофшIэн зэхэзыщэхэрэм ащыщ хъугъэ. КIэлэцIыкIухэм ашIогъэшIэгъонэу Iофтхьабзэхэр зэрэзэшIуахыхэрэр, гукъэкIхэр кIэу къахалъхьэх, щыIэныгъэм нахь чанэу хэлэжьэнхэм фэщагъэ мэхъух. Ащ фэдэ екIолIакIэр хэгъэгум ишъолъырыбэхэм непэ щысэ афэхъу», - къыхигъэщыгъ Артур Орловым.
Организацием и ГъэIорышIапIэ итхьаматэ къызэриIуагъэмкIэ, шъолъыр къутамэр кIэщакIо зыфэхъугъэ Iофтхьабзэхэр къыхаутыгъэх ыкIи Урысые Федерацием ишъолъыр 89-мэ ащагъэфедагъэх. Мыщ дэжьым зигугъу къэшIыгъэн фаехэм ащыщ цифрэ платформэу Вitriх24-р къызыфагъэфедэзэ проектхэм ягъэIорышIэн зэхэщэгъэныр, чIыпIэ къутамэхэм Iофэу ашIэрэм уасэ фэшIыгъэнымкIэ шIыкIэ амалхэр гъэфедэгъэнхэр, «апэрэхэм ядвижение» и Советхэм яхэдзын закIэхэр зэхэщэгъэнхэр ары.
Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат организацием лъэныкъо пстэумкIи ишIуагъэ къызэрэригъэкIырэм пае зэрэфэразэр Артур Орловым къыIуагъ. Илъэсэу икIыгъм ныбжьыкIэ политикэм сомэ миллиони 170-рэ щыпаIуагъэхьагъ, мы илъэсым – сомэ миллиони 197,2-рэ. Илъэсищым сомэ миллион 26,7-рэ фэдиз хъурэ IэпыIэгъур организацием рагъэгъотыгъ. Республикэ мылъкум ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ шъолъыро, Урысые ыкIи дунэе мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэм ахагъэлажьэх, организацием ихэхъоныгъэ нахь зиушъомбгъунымкIэ илъэс къэс шъолъыр субсидие къыфыхагъэкIы. Пшъэрылъыбэ зэшIозыхырэ гупчакIэу «Адыгеим иныбжьыкIэхэр» зыфиIорэм Iоф ешIэ. Ащ нэмыкIэу организацием пае унэр зэтырагъэпсыхьажьы, еджапIэхэми Iоф ащашIэнымкIэ амалхэр арагъэгъотых. НыбжьыкIэ зэхахьэхэр зэхэщэгъэнхэм ыкIи гъэсэныгъэмкIэ программэхэр зэшIохыгъэнхэм пае дизайн-проект агъэхьазыры. Адыгеим истудентхэм я Ассоциацие чанэу Iоф ешIэ. 2025-рэ илъэсым шъолъыр къутамэхэм ащылажьэхэрэм яIэпэIэсжныгъэ зыкъегъэIэтыгъэным пае республикэр гупчэ шъхьаIэу хъугъэ.
Организацием илъэси 3-м къыкIоцI Iофэу ышIагъэм нахь игъэкIотыгъэу къытегущыIагъ ащ и Совет итхьаматэу ованес Шекерьянц. Ащ нэмыкIэу АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Евгений Лебедевым зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, кIэлэцIыкIу ыкIи ныбжьыкIэ Iофтхьабзэхэм, ахэр кIэщакIо зыфэхъухэрэм IэпыIэгъу ятыгъэным пае движением ишъолъыр къутамэ зэрэдэлажьэхэрэм нахь гугъэпIэ инхэр къетых. Шъхьафэу Мыекъопэ къэралыгъо тезхнологическэ университетыр къыхагъэщыгъ, ащ апшъэрэ еджапIэм чIэхьащтхэр къыхахыхэ зыхъукIэ, мы организацием анахь чанэу хэлажьэхэрэм ягъэхъагъэхэри къыдалъытэхэзэ ашIыщт. «Апэрэхэм ядвижение» хэхъоныгъэ ышIыным пае амалхэу рагъэгъотыхэрэм афэгъэхьыгъэу къаIотагъ къалэу Мыекъуапэ имэрэу Геннадий Митрофанвым, Теуцожь районым ипащэу УдыкIэко Адам, Красногвардейскэ районым ипащэу Гъубжьэкъо Темур. Джащ фэдэу шъолъыр къутамэм иIофшIэнкIэ мурадэу иIэхэм, чIыпIэхэм ащызэхэщэгъэ организациехэм ахэтхэм Iофэу зэшIуахыхэрэм къатегущыIагъэх. А лъэныкъомкIэ яеплъыкIэхэр къаIотагъэх организацием и Совет я II-рэ зэIугъэкIэгъумкIэ итхьаматэу Арина Овчаренкэм, организацием хэтхэм янэ-ятэхэм яобществэу «Родные-любимые» зыфиIорэм илIыкIоу Любовь Кубовам.
Зэхэсыгъом илъэхъан Артур Орловым мы илъсымкIэ пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх. Ахэм зыкIэ ащыщ хэгъэгум икъыблэ наставникхэм апае игъэкIотыгъэ егъэджэн Iофтхьабзэ Адыгеим щырагъэкIокIынэу зэрэрахъухьагъэр. ГрантхэмкIи зэнэкъокъур ублагъэ хъущт. 2026-рэ илъэсым анахь грант иныр зыфэдизыщтыр сомэ миллиони 10.
КъызэрэхагъэщыгъэмкIэ, Урысыем щыпсэурэ цIыф лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэсэу агъэнэфагъэм тегъэпсыхьагъэу организацием иIофшIэн мы илъэсым зэхащэщт. Республикэм а лъэныкъом тегъэпсыхьагъэу патриотическэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр щызэхащэх: хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм зэIукIэгъухэр адашIыщтых, мастер-классхэр зэхащэщтых, проектэу «Зарница 2.0» зыфиIорэр агъэцэкIэщт. ШышъхьэIум сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм илъэс къэс афызэхащэрэ слетэу «Фыщтыр» рекIокIыщт. Урысые программэу «Тэ – Урысыем тырицIыф!» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу Iофтхьэбзэ игъэкIотыгъэхэр зэшIуахых.
«Республикэм ищыIакIэ ежьхэр фэчэфхэу ныбжьыкIэхэр хэлэжьэнхэм тэркIэ мэхьанэшхо иI. Ахэм ягухэлъхэр, ясэнаущыгъэ Адыгеим ищыкIагъэх. Арышъ, амал зэриIэкIэ нахьыбэу ныбжьыкIэхэр ащ хэтщэнхэм тыдэлажьэ, тишъолъыр ыкIи зэрэхэгъэгоу афэхъурэ зэхъокIыныгъэхэм тикIалэхэр ахэлажьэхэ тшIоигъу. Гуетыныгъэ ахэлъэу бэ ахэм ахахьэрэр. Пчъагъэхэм ар къагъэшъыпкъэжьы: республикэмкIэ гуфакIохэр нэбгырэ мин 56-рэ фэдиз мэхъух, ахэм анахьыбэр – ныбжьыкIэх», - къыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ.
«Апэрэхэм я Движение» и ГъэIорышIапIэ итхьаматэ республикэм ынаIэ къызэрэтыригъэтырэм пае зэрэфэразэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ ыкIи а организацием республикэм нахь зыщиушъомбгъуным, проектхэу ащ зэхигъэуцохэрэм къахиубытэхэрэр нахьыбэ шIыгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъщыгъ.
«ТапэкIи ныбжьыкIэ организациехэм, «Апэрэхэм я Движение» пытэу гъусэныгъэ адытиIэщт, тадэлэжьэщт. Тызэгъусэу лъэпкъ проектхэр: «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ», «IофышIэхэр» зыфиIохэрэм япшъэрылъхэр тапэкIи тызэгъусэу зэшIотхыщтых. УФ-м и Президент мы илъэсыр Урысыем щыпсэурэ цIыф лъэпъкхэм языкIыныгъэ и Илъэсэу ыгъэнэфагъ. ТэркIэ зыкIыныгъэм къикIырэр ныбжьыкIэхэр, ветеранхэр, общественнэ организациехэр ыкIи хэбзэ къулыкъухэр аIэ зэкIэдзагъэу зэдэлэжьэнхэр ары», - къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.
АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ Тхьаркъохъо Сафыет.