Радиом и Мафэу непэ дунаим щыхагъэунэ­фы­кIырэм ипэгъокIэу Адыгеим ирадиозещэ цIэры-
Iоу ­Мэкъулэ Руслъан ­гущыIэгъу тыфэхъугъ. Iоф­шIэныр зыфэдэр, зэIухыгъэ эфирым узэрэщы­лэжьэщтыр, сэнэхьатым къызэрэфэкIуагъэр — мыхэм ыкIи нэмыкIыбэхэм татегущыIагъ.

Непэ Руслъан радиозещэ къодыеп, «КъэзыIорэр Мые­къуап» зыфиIорэ къэтыным ипрограм-
мнэ пащ ыкIи зэрещэ, диджей, республикэм щырекIо­кIырэ Iоф­тхьэбзэ зэфэшъхьафхэм, спорт зэIукIэхэм язещакIу.
Ымакъэ инэпэеплъ
Руслъан ымакъэкIэ къашIэжьы. 2010-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ар радиоэфирым щэлажьэ. А уахътэм къыкIоцI ымакъэ, игу­щы­IакIэ инэпэеплъ шъыпкъэ хъу­гъэх. Ар зыщыIурэр сыдигъуи гъэ­шIэгъонэу рекIокIы — радио къэтына, Iофтхьабзэ гора, зэIукIа. «ЗэкIэри дэгъу» зыфэпIощтыр къыхэщэу, гушIопсэу къызыгущы­Iэрэм арэу зэрэщытыр пшIошъ егъэхъу.
— Адырэ цIыф пстэумэ афэдэу дунаим щыхъури щышIэри зэхэсэшIэ, зыгорэхэмкIи сэгумэкIы. Ау ащ емылъытыгъэу, зэкIэ цIыф­хэр къызэлъысымыубытышъуми, нахьыбэмэ ягупшысэхэр згъэ­да­хэхэ сшIоигъу. Непэ нэшхъэигъо­хэр, къиныгъохэр мэхъухэми дэ­гъугъэ горэ ащи зэрэхылъыр язгъэлъэгъунэу сыфай. Ащ пае япIон уиIэн фае, арэущтэу щымытмэ умыгущыIэмэ нахьышIу. Ары сэ сызэрэпсэурэр — еIо ащ.
Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, цIыфхэм ариIон сыдигъуи егъоты. АщкIэ адэгощэнымкIэ шIоигъоныгъэшхоу сыдигъуи хэлъым инепэрэ мафэ къыфищагъ. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу орэд дахэхэм ядэIуным дихьыхыщтыгъ, ащ да­кIоу пстэури зышIогъэшIэгъон шъэожъыеу щытыгъ: спортэуи шIы, культурнэ, общественнэ Iофэуи орэ­хъу. А пстэуми акIыIужьэу ыжабзи тIупщыгъагъ. Ащ ихьатыр­кIэ еджапIэм щызэхащэрэ Iоф­тхьа­бзэхэр ренэу зэрищэщтыгъэх. Музыкэм фыриIэ шIулъэгъум ди­джей IофшIэным къыфищагъ. ЕджэпIэ ужми ар лъигъэкIотагъ. Орэдхэр къыригъаIохэмэ цIыфхэми гущыIэгъу афэхъузэ пчыхьэзэхахьэхэр зэрищэхэу ыублагъ. Ижабзэ гу къылъатагъэу Iофтхьэ­бзэ зэфэшъхьафхэри зэрищэнхэу рагъэблагъэщтыгъ. Ау зы пIэлъэ гъэнэфагъэ горэм мы лъэныкъо дэдэмкIэ хахъо зыфишIымэ шIоигъоу Руслъан хъугъэ. ЦIыфхэри, орэдхэри IэкIыбы ымышIхэу, ау нэмыкIэу, нахь сэнаущыгъэшхоу. Ащ дэжьым радиор ищыIэныгъэ къыхэхьэ.
— Iоф пшIэзэ, зы уахътэ горэм зэкIэ пшIомакIэ мэхъу. Джащ фэ­дэ горэм тефэу «радиозещэным зэ еплъыба» аIуи синыбджэгъу­хэм къысаIуагъ. Шъыпкъэр пIощтмэ, слъакъохэм сызэрахьыгъэри сшIэ­рэп, сыкIуагъ, джырэ нэси сыщэ­лажьэ. Джы илъэсхэр тешIэжьыгъэу сегупшысэжьышъ, къызгурэIо ащ «сызыфыгъэр» — зэIухыгъэ къэтыным зэхашIэу къыситыхэрэр, цIыфхэм садэгущыIэныр зэрэ-­
си­кIасэр, ахэм шIулъэгъоу афысиIэр сиамал къызэрихьэу къэзгъэлъэгъоныр, нахь згъэчэфынхэмкIэ, агу къыдэсщэенымкIэ, згъэщхыпцIынхэмкIэ зыгорэ сшIэшъуныр ары.
— ЗэIухыгъэ радиоэфирыр оркIэ сыда?
— Ар сищыIэныгъ. Мары джы­дэ­дэм тызэдэгущыIэба, джырэ уахътэм ар къэхъу, ау сэ сызщы­псэурэр радиоэфирыр ары. Ащ сегъатхъэ.
— РадиомкIэ цIыфхэм уадэгущыIэмэ узэригъатхъэрэр сыдигъуа къызбгурыIуагъэр?
— Ар зысшIотхъагъор цIыфхэм сиIофшIэн зэрашIогъэшIэгъоныр, сызэрящыкIагъэр зызэхасшIэкIэ ары. Джары угу хэзыгъахъорэр. Ежь къэтыныр зеощэфэкIэ убэлахьыгъэу къыпщыхъоу, «мыщ дэ­жьым сыдэу дэгъоу къэсIуагъа?» зэпIожьэу мэхъу. Ау ыужкIэ узедэIужькIэ уигъэукIытэжьэу къыхэкIы (мэщхы Руслъан). Шъып­къэр къызбгъодэкIырэр цIыфхэр ары. Эфирым къыщыпIогъэ гущыIэхэр, зэрэзепщагъэр, зигугъу къэпшIыгъэр агу рихьыгъэхэу къызыуаIокIэ, уеIэты. Ащ фэдэ щытхъу къэмылэжьыгъэу зэоIожьы. Ащ фэдэ чIыпIэхэм лъэшэу сэу­кIытэ, ау а охътэ дэдэми сшIотхъагъу, непэ Iофэу пшIагъэр мы­хьаулыягъэу олъытэ.
— Уалъэгъурэп, зэхахырэр умакъ. КъапIорэмкIэ цIыф­хэм мафэр къыбдаублэ. «Мы­Iэрысэ пчэдыжь» зыфиIорэр пчэдыжьым сыхьатыр 8-м къыщегъэжьагъэу 10-м нэс макIо. УмакъэкIэ цIыфхэр мэфэшIум зэрэтебгъэпсыхьэхэрэр зыдэошIэжьа?
— ЗыфапIорэр къызгурэIо, ау ащ фэдэ пшъэрылъ зыфэзгъэуцу­жьырэп, сыда пIомэ арэу зыхъу­рэм лъэшэу сыгумэкIыщт. Ащ се­гупшысэрэп. Ау IофшIэпIэ пчъэ­шъхьаIум сызэрелъэбакъоу, микрофоныр зэрэслъэгъоу сэр-сэрэу нахь чэф сыкъэхъу, зы дэгъу го­рэм сыкъеIэты. СищыIэныгъэкIи ары сызэрэщытыр: дэим нахьи, шIур, дэгъур слъэгъуным сегугъу. Сыгу лъапсэ ар къекIы, арышъ, зесщэрэ къэтынхэми къахэщы. Ар сэ згъэIорышIэрэп, зыкъэсшIырэп. Ренэу зыкъэпшIын плъэ­кIыщта, узэрэщымытэу? Арымэ зи къыбдэхъущтэп. ЗыкъэпшIы зыхъукIэ къогъанэхэр уиIэщтых, хэукъоныгъэхэр пшIыщтых, ыкIэм, зы уахътэ горэм, нэIупхъор къы­пIузыщт. КъыодэIуи, узышIи агу къыпщыкIыщт. Узэрэщытэу укъэ­нэжьыныр ары цIыфхэм уасэ зы­фашIырэр, агъэлъапIэрэр. Ары радиомкIи къызкIыодэIухэрэр.
— Гъэзетым еджэн щыIэ­жьыщтэп зэраIорэм фэдэу, радиори кIодыжьыщтэу аIо­щтыгъ. Ары, унэмэ арытыжьэп, ау автомобилькIэ, телефонкIэ едэIух. Мы лъэныкъомкIэ о уиеплъыкIэ сыд фэда?
— Арэущтэу аIо зэхъум, ра­диом сыIухьэгъэкIагъ. Ащ дэжьым диджей фэдэу зэхасщэщтыгъэ пчы­хьэзэхахьэхэм ахэлажьэщтыгъэ ныбжьыкIэхэр «хэта ащ едэ­Iужьыщтыр?» аIозэ зэкIэм анахь инэу куощтыгъэх. Непэ ахэр ары зы орым къыддытесхэр, къытфэт­хэх, къытеох. Радиор гъэшIэгъон дэдэба. Уахътэр бгъэкIощтмэ, къэ­барыкIэ уфаемэ универсальнэу щыт. ЫпэкIэ чыжьэу сэ сыплъэшъущтэп, ау щыIэныгъэм къы­зэригъэлъэгъуагъэмкIэ, гъэзетри зы­горэм къыхехы, адырэм — телевизорыр, ящэнэрэм — радиор. ЦIыфхэр хэдэх. Арышъ, тэ къытэ­дэIущтхэри щыIэщтых. Къэбарэу къэттырэм ишъыпкъапIэ пчъагъэ­рэ тэуплъэкIужьы, цIыфыбэр дэ­лажьэ. ПцIым езэщыгъэхэм шъып­къэр ары къыхахыщтыр. Ары сэ сиеплъыкIэ.
— Уахътэм диштэу Iоф­шIэным зехъожьы. Гъэзетым, телевидением ар нэрылъэгъумэ, радиомкIэ ар сыд фэда? Лъэхъаным ­сыдэущтэу зыдежъугъа­штэра?
— СиIофшIэн сегъатхъэ зысIо­кIэ ари ащ хэт. Нахь гъэшIэгъонэу тызэрэлэжьэщт амалхэр, екIолIа­кIэхэр, хэкIыпIэхэр къэтэгъотых. Творческэ купышхоу узэхэт зы­хъукIэ гупшысэр бэ, тызэхэгущы­Iэжьы, тызэдэгуащэ. Тэ тикуп цIы­кIоп ащ къизгъэкIырэр, Урысыер зэрэщытэу ары. Шъолъыр зэфэшъхьафхэм зэныбджэгъуныгъэ тазыфагу илъ, тызэдэгущыIэ, хэкIыпIэхэм тяусэ. Радиостанцие пэпчъ охътэ гъэнэфагъэ зыте­шIэ­кIэ иIофшIэн зэблехъу. Сэ сызщылажьэрэри ащ фэд. ГущыIэм пае, тирадиостанциеу «КъэзыIо­рэр Мыекъуапэ» сштэмэ, 2015-рэ илъэсым къыщегъэжагъэу Iоф ешIэ. Уахътэм диштэным пае а илъэсхэм къакIоцI гъогогъу пчъа­гъэрэ иIофшIакIэ зэблихъугъ: мэ­къамэр, къэтынхэр, хъытыум Iоф щышIэгъэныр, приложение зэфэшъхьафхэм ягъэфедэн… Не­пэрэ цIыфым зэхихынэу зыфаем­рэ уахътэу нахь къекIущтымрэ тягупшысэ, гъогум тетмэ, унэм исмэ къыдэтэлъытэ. Арышъ, си­Iоф­шIэгъухэм зэкIэм непэрэ ма­фэм­кIэ сафэгушIо! Гъэзетым сы­къы­зэрежъугъэблэгъагъэр сигуапэ. Ащ еджэхэрэми къэбарышIу фэ­шъ­хьаф зэхамыхынэу сафэ­лъаIо.
ШъушIэным пай:
Мэкъулэ Руслъанрэ иIофы­шIэгъоу Нина Власовамрэ зэращэрэ къэтынэу «МыIэрысэ пчэдыжьыр» 2025-рэ илъэсым рекIокIыгъэ я XII-рэ Урысые фестивалэу «Кавказым ымакъ» зыфиIорэм пчэдыжь къыдэкIыгъохэмкIэ анахь дэгъоу къыщы­хагъэщыгъ.
Урысыемрэ зэныбджэгъу шъхьа­фит къэралыгъохэмрэ ащыIурэ радиостанциеу «Радио 7» зыфиIорэм ирадиозещэ анахь дэ­гъоу 2024-м ыцIэ къыраIуагъ.
Анцокъо Ирин.