Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу Т. М. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм ипащэу, философие шIэныгъэхэмкIэ докторэу ЛIыIужъу Адам зэIукIэгъу дыриIагъ.

ШIэныгъэлэжьым итхылъыкIэу «Адыгэ Хабзэ: адыгэхэм яморальнэ-правовой кодекс» зыфиIорэр зэIукIэгъум респуб­ликэм ипащэ щыритыгъ.
ЦIыф жъугъэхэм афытегъэпсыхьэгъэ тхылъым изэхэгъэуцон илъэси 5 фэдиз зэрэпэIухьагъэр Iофтхьабзэм щыха­гъэунэфыкIыгъ. Адыгэ хабзэм фэгъэхьыгъэ монографиехэу, статьяхэу ыпэкIэ къыдагъэкIыгъэхэм ар зэратекIырэр научнэ-популярнэ литературэм ижанрэ илъэу зэрэтхыгъэр ары.
Къапэгъунэгъу лъэпкъхэм зэфыщытыкIэу адыряIагъэхэм, ижъырэ адыгэхэм ядунэееплъыкIэ, ящыIэкIэ-псэукIагъэ къапкъырыкIыгъэ, лIэшIэгъубэмэ апсыхьэгъэ адыгэ хэбзэ-зэхэтыкIэхэр игъэкIотыгъэу тхылъым къыщытыгъэх. Авторым зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, дунаим къызытехъохэрэм къыщегъэжьагъэу ехыжьыфэхэ нэс адыгэхэм ящыIэныгъэ илъэныкъо пстэури къызэлъызыубытыщтыгъэ адыгэ хабзэу культурнэ кодэу щытыр непэ аIэкIэзыжьэу зэрэфежьагъэр гукъау. ЫкIи мы тхылъыр зыфытегъэпсыхьагъэр а лъэныкъомкIэ щыкIагъэу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэр, ныбжьыкIэхэмкIи, ахэм къакIэлъыкIощт лIэужхэмкIи гъозэпIэшIу хъуныр ары.
ИIофшIэгъэ хьалэмэт пае шIэныгъэлэжьым зэрэфэразэр, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ тхылъеджэхэу ныбжь зэфэмыдэ зиIэхэм ар ашIогъэшIэгъон зэрэхъущтым ицыхьэ зэрэтелъыр республикэм ипащэ къыIуагъ.

«ШъыпкъэмкIэ, адыгэ хабзэр адыгэ лъэпкъым осэ ин зэритырэ шIогъэ­шхоу щыт. Адыгэхэм ялIэужхэу тарихъ чIыгужъми, IэкIыб къэралыгъохэми ащы­псэухэрэр зэкIэ ащ зэрепхых. Тхылъэу къыдэкIыгъэм осэ дэгъу къыфашIынэу, тхылъеджэхэм ашIогъэшIэгъон хъунэу сыфэлъаIо», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
Шъугу къэтэгъэкIыжьы сыд фэдэрэ лъэныкъокIи адыгэхэр зэрэзекIонхэ фаемкIэ мытхыгъэ зэхэугъоегъэ шапхъэу адыгэ хабзэр зэрэщытыр, лъэпкъым динэу ылэжьырэр, ихэбзэ-зэхэтыкIэхэр ащ икъоу къызэрэхэщыхэрэр. Нахьыжъхэм шъхьэкIафэ афэшIыгъэным, хьакIэхэм дахэу апэгъокIыгъэным, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэр зэрэгъэблэгъэнхэм, сабыир ыпIунэу аталыкъым етыгъэным, дзэ аристократием изекIуакIэ, зэнэкъокъухэм язэшIохын, чIыопсым фыщытыкIэу фыряIэн фаем мэхьанэшхо аратыщтыгъ.
Авторым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, тхылъэу «Адыгэ Хабзэ: адыгэхэм яморальнэ-правовой кодекс» зыфиIорэм икъыдэгъэкIын кIэщакIо фэхъугъэх шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Акаде­ми-
емрэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтымрэ.

«НэмыкI лъэпкъхэм къахэкIыгъэхэу зы республикэ къыщыддэпсэухэрэм адыгэхэм афэгъэхьыгъэу нахьыбэ ашIэн фаеу сеплъы. ЯшIэныгъэ ахэм зыха­гъахъокIэ, мы чIыпIэм къыщыхъугъэ, бэшIагъэу щыпсэурэ цIыфхэм нахь агурыIощтых, адыгэхэм ямытхыгъэ кодексэу щыт адыгэ хабзэри ащкIэ къыз­фагъэфедэн алъэкIыщт», — къыIуагъ ЛIыIужъу Адам.
Джащ фэдэу адыгабзэмрэ культурэмрэ нахь зэлъягъэшIэгъэнымкIэ, респуб­ликэм изекIо код изэхэщэнкIэ амалэу зэрахьащтхэми, ныдэлъфыбзэр, лъэпкъ хабзэхэр Адыгеим икIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, игурыт еджапIэхэм зэраща­рагъэшIэщт шIыкIэ-амалыкIэу тапэкIэ агъэфедэщтхэми зэIукIэгъум щатегущыIагъэх. Адыгабзэм икъэухъумэнрэ изэгъэшIэнрэ афэгъэзэгъэ Проектнэ офисым ипащэу ЛIыIужъу Адам мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет, проектэу пхыращыхэрэм афэгъэхьыгъэу рес­публикэм и ЛIышъхьэ къыфиIотагъ.
Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ
къэбархэмкIэ ЛIышэ Саныет