Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ошIэ-дэмы­шIа­гъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыхъунхэмкIэ ыкIи ахэм якIэуххэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ, машIом зыкъемыгъэштэгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм икомиссие изэхэсыгъо зэрищагъ.

Апэрэ Iофыгъоу зытегущыIагъэхэр 2025-рэ илъэсым ошIэ-дэмышIагъэхэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ ыкIи ахэм якIэ­уххэм ядэгъэзыжьынкIэ республикэм ичIыпIэ къулыкъухэм Iофэу ашIагъэр ары. Урысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу ­Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу Станислав Илющенкэм псэлъэ шъхьаIэр къышIыгъ.
Къулыкъум къызэрэщагъэхьазыры­гъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм Адыгеим ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ зы гумэкIыгъо щагъэунэфыгъ. Осыбэ къызэресыгъэм ыкIи электричествэм икъэтын зэрэзэпыугъэм къахэкIэу республикэм имуниципальнэ образовании 6-мэ а гумэкIыгъор зэхашIагъ. Ащ нэмыкIэу, илъэсым социальнэ мэхьанэ зиIэ хъугъэ-шIэгъи 7 агъэунэфыгъ, ахэр чIыопсым ыпкъ къикIыгъэх, машIом, ыпэрэ илъэсым елъытыгъэмэ, гъогогъуи 5-кIэ нахь ма­кIэу зыкъыщиштагъ.
ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэм имэшIогъэ­кIо­сэ-къэгъэнэжьэкIо подразделениехэм гъогогъу 1678-рэ машIом зыкъиштагъэу агъэунэфыгъ ыкIи агъэкIосэжьыгъ, рес­публикэм имэзхэм я ГъэIорышIапIэ гектар 0,51-рэ хъурэ чIыпIэм гъогогъуи 3-рэ машIом закъыщиштагъ.
МашIом зыкъымыштэнымкIэ Iофтхьабзэу зэшIуахыхэрэм къадыхэлъытагъэу щагу 900-м ехъу къаплъыхьагъ, машIом зызэрэщаухъумэщтым фэгъэхьыгъэ Iофы­гъохэр къизыIотыкIырэ, анаIэ зытырадзэн фэе къэбархэр зэрыт тхьэпэ мин 12-м ехъу ахатIупщыхьагъ, къэбар жъу­гъэм иамалхэмкIэ къэтын зэфэшъхьафэу 169-рэ зэхащагъ. МашIом зыкъымыштэнымкIэ зэшIохыгъэн фэе Iофтхьабзэхэм яхьылIагъэу псэолъэ зэфэшъхьафхэм гурыгъэIон Iофтхьабзэхэр ащызэра­хьагъэх.
Сабыибэ зэрыс унагъохэр ыкIи щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцуагъэхэр зыщыпсэурэ унэхэм машIом закъыщи­штэмэ макъэ къэзыгъэIущт пкъыгъохэр арыгъэуцогъэнхэм фэгъэхьыгъэ IофшIэныр муниципалитетхэм ащэкIо. Унэгъо мини 4,9-мэ ащ фэдэхэр арагъэуцуа­гъэх.
МашIом анахьэу зыкъызыщиштэрэ лъэхъаным къулыкъу зэфэшъхьафхэм чIы­пIабэ къакIухьагъ. Анахьэу анаIэ зы­тырагъэтыгъэр гъэпсэфыгъо ыкIи мэфэкI мафэхэм IофшIэныр зэрэзэхащэщт шIыкIэр ары, а Iофтхьабзэхэм яшIуагъэ­кIэ гъогогъуи 175-рэ машIом зыкъыштэным ищынагъо щагъэзыен алъэкIыгъ.
Псыхэм тхьамыкIэгъо хъугъэ-шIэгъи 5 къащыхъугъ, ахэм нэбгыри 6 ахэкIодагъ, зы кIэлэцIыкIу къахэфагъ. Гъэмэфэ зыгъэпскIыпIэ лъэхъаныр екIыфэ зекIохэр анахь зэкIолIэрэ чIыпIэхэм язытет ауплъэкIугъ.
Лъыхъон-къэгъэнэжьын IофшIэнхэр гъогогъу 87-рэ агъэцэкIагъэх, Урысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ иавиацие къызфагъэфедэзэ республикэм икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм зэрар зыхьыгъэ цIыфхэр гъогогъуи 5-рэ къарахыжьы­гъэх. ПстэумкIи 2025-рэ илъэсым мэшIогъэ­кIуасэхэмрэ къэгъэнэжьакIохэмрэ нэбгы­рэ 30 къагъэнэжьыгъ, машIохэм нэбгырэ 357-рэ къахащыжьыгъ.
Адыгеим цIыфхэм якъэухъумэнкIэ ыкIи ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьа­мыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ и Ко­митет итхьаматэу Вячеслав Лотаковым къызэриIуагъэмкIэ, IофшIэнэу зэшIуахыгъэмкIэ зэрыгъозагъэхэр цIыфхэм якъэухъумэнкIэ, ошIэ-дэмышIагъэ зы­хэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ Iофтхьэбзэ шъхьаIэхэу зэшIохыгъэн фае­хэм я Планэу республикэм щызэхагъэу­цуагъэр ары.
Псыр къакIэмыонымкIэ IофшIэн гъэ­нэфагъэхэри зэшIуахыгъэх: Шэуджэн ыкIи Мыекъопэ районхэм япсыхъохэм якъуладжэхэр аукъэбзыгъэх, Кощхьэблэ районымкIэ псэупIэу Натырбые иIэгъо-­блэгъу псыхъоу Лабэ исэмэгу нэпкъ идамбэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх, Шэуджэн районымкIэ псыхъоу Фарзэ идамбэ агъэцэкIэжьыгъ, Мыекъопэ районымкIэ псыхъоу Сераль икъуладжэ укъэбзыгъэным тегъэпсыхьэгъэ проект-сметэ тхылъыр зэхагъэу­цуагъ.
ЦIыфхэм макъэ ягъэIугъэнымкIэ системэ гъэнэфагъэу щыIэр зэщымыкъоным, программэу «Къэлэ щынэгъончъэр» зыфиIорэм диштэу Iофтхьабзэхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ зэрэрахъухьагъэм тетэу къэуцурэ Iофыгъохэр зэшIуахых.
Системэу-112-м гъогогъу мин 400-м ехъурэ 2025-рэ илъэсым зы­къыфагъэзагъ. ПэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу алъыплъэгъэнымкIэ техническэ амалэу щыIэхэм япчъагъэ процент 69-кIэ на­хьыбэ хъугъэ, зэхэубытагъэу къэпIон хъу­мэ, аппарат-программэ комплексэу «Къэлэ щынэгъончъэм» тегъэпсыхьа-­
гъэу ащ фэдэ амалэу пстэумкIи щыIэр 1096-м нэсыгъ. Мы илъэсым пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу алъыплъэнхэм пае камери 123-рэ ахагъэуцонэу рахъухьагъ.

КъаIуагъэхэр зэфихьысыжьхэзэ, АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм мылъкум ылъэныкъокIэ ищыкIагъэр иI, ошIэ-дэмы­шIагъэхэм якIэуххэм ядэгъэзыжьынкIэ кIуачIэхэри, амалхэри щыIэх. ИщыкIагъэр игъом къэбарыр чIыпIэхэм япащэхэм анэгъэсыгъэныр ары. ЦIыфхэм якъэгъэнэжьынкIэ, ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ муниципальнэ комиссиехэм ятхьаматэхэм къэбар шъыпкъэр аIэкIа­хьэмэ, тэрэзэу зэгупшысэгъэхэ зэшIохыкIэ амалхэр чIыпIэхэм игъом ащызэрахьанхэ алъэкIыщт.
Республикэм и ЛIышъхьэ псыхэр къыдэмыкIынхэмкIэ ыкIи ахэм къызда­хьырэ гумэкIыгъохэм къакIегъэчыгъэнымкIэ пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх: къулыкъу зэфэшъхьафхэм муници­палитетхэм гъусэныгъэ адыряIэу псы­хъохэм якартэхэр зэхагъэуцон, гид­ротехническэ псэуалъэхэм язытет игъэкIотыгъэу ауплъэкIун фае.
ЦIыфхэм ящыIэныгъэкIэ анахь мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм яIофшIэн зэшIохыгъэ зэрэхъурэм къыщыуцугъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъыз­мэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъэ Рэмэзан.
Республикэм фабэр къэзытырэ псэо­лъи 162-рэ ыкIи псыр къэзытырэ псэо­лъэ 282-рэ ит. Электричествэм икъэ­кIуапIэхэр нахьыбэ шIыгъэнхэмкIэ, пред­приятиехэм ыкIи псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым иорганизациехэм яIофшIэн зыпкъ итынымкIэ ахэм яшIуа­гъэ къэкIощт.
«2014-рэ илъэсым республикэм ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьа­мыкIагъоу къыщыхъугъагъэр ощх чъыIэхэм апкъ къикIыгъ. А лъэхъаным социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуа­лъэхэр дизельнэ генераторхэмкIэ зэтегъэпсыхьэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ унашъор тштэгъагъэ ыкIи дгъэцэкIэгъагъ. Ащ ишIуагъэкIэ, бэмышIэу къэхъугъэгъэ хъугъэ-шIэгъэ гумэкIыгъоу осышхохэм апкъ къи­кIыгъагъэм медицинэм иучреждение закъуи иIофшIэн зэпыугъо фэ­хъугъэп. Непи ащ фэдэ IофшIэным зегъэушъомбгъугъэн, къалэхэмрэ районхэмрэ къагъэхьырэ тхылъхэм атегъэпсыхьагъэу псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым къыхиубытэрэ псэуалъэхэм электричествэм икъэ­кIопIэ тедзэхэр ащыгъэфедэгъэнхэ фае. Фабэр, псыр — сыд фэдэ чIыпIэ зэжъу тифагъэми, анахь лъэгэпIэ иным диштэу цIыфхэм ренэу а фэIо-фашIэхэр афызэшIотхынхэ фае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.
Зэхэсыгъом икIэуххэр зэфихьысыжьхэзэ республикэм ипащэ къызэрэхи­гъэщыгъэмкIэ, ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэм ялъэхъан къулыкъу зэфэшъхьафхэр нахь шIогъэ ин хэлъэу зэрэзэдэлэжьэщтхэмкIэ Адыгеим Iоф­шIэкIэшIу IэкIэлъ хъугъэ. ГумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын къыхэлажьэх предпринимательхэр, гуфакIохэр, «Единэ Россием» хэтхэр, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр. IофшIэкIэшIум илъэныкъохэм ащыщых электричествэ рыкIуапIэхэр зыщызэпычыгъэ чIыпIэхэр квадрокоптерхэмкIэ къыхэгъэщыгъэнхэр. Джы нэмыкI шъолъырхэми ахэр ащагъэфе­дэхэзэ ашIыщт. Социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэр республикэм къыщыухъу­мэгъэнхэм ыкIи ошIэ-дэмышIагъэ зы­хэлъ тхьамыкIагъохэм защыухъумэгъэнымкIэ егъэджэн гъэнэфагъэхэм ате­гъэпсыхьагъэу а псэуалъэхэр зэрэхьазырхэр игъом уплъэкIугъэнхэ фае.
АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ
Тхьаркъохъо Сафыет.