КIэуххэр зэфахьысыжьыгъэх
Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыхъунхэмкIэ ыкIи ахэм якIэуххэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ, машIом зыкъемыгъэштэгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм икомиссие изэхэсыгъо зэрищагъ.
Апэрэ Iофыгъоу зытегущыIагъэхэр 2025-рэ илъэсым ошIэ-дэмышIагъэхэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ ыкIи ахэм якIэуххэм ядэгъэзыжьынкIэ республикэм ичIыпIэ къулыкъухэм Iофэу ашIагъэр ары. Урысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу Станислав Илющенкэм псэлъэ шъхьаIэр къышIыгъ.
Къулыкъум къызэрэщагъэхьазырыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм Адыгеим ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ зы гумэкIыгъо щагъэунэфыгъ. Осыбэ къызэресыгъэм ыкIи электричествэм икъэтын зэрэзэпыугъэм къахэкIэу республикэм имуниципальнэ образовании 6-мэ а гумэкIыгъор зэхашIагъ. Ащ нэмыкIэу, илъэсым социальнэ мэхьанэ зиIэ хъугъэ-шIэгъи 7 агъэунэфыгъ, ахэр чIыопсым ыпкъ къикIыгъэх, машIом, ыпэрэ илъэсым елъытыгъэмэ, гъогогъуи 5-кIэ нахь макIэу зыкъыщиштагъ.
ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэм имэшIогъэкIосэ-къэгъэнэжьэкIо подразделениехэм гъогогъу 1678-рэ машIом зыкъиштагъэу агъэунэфыгъ ыкIи агъэкIосэжьыгъ, республикэм имэзхэм я ГъэIорышIапIэ гектар 0,51-рэ хъурэ чIыпIэм гъогогъуи 3-рэ машIом закъыщиштагъ.
МашIом зыкъымыштэнымкIэ Iофтхьабзэу зэшIуахыхэрэм къадыхэлъытагъэу щагу 900-м ехъу къаплъыхьагъ, машIом зызэрэщаухъумэщтым фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэр къизыIотыкIырэ, анаIэ зытырадзэн фэе къэбархэр зэрыт тхьэпэ мин 12-м ехъу ахатIупщыхьагъ, къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ къэтын зэфэшъхьафэу 169-рэ зэхащагъ. МашIом зыкъымыштэнымкIэ зэшIохыгъэн фэе Iофтхьабзэхэм яхьылIагъэу псэолъэ зэфэшъхьафхэм гурыгъэIон Iофтхьабзэхэр ащызэрахьагъэх.
Сабыибэ зэрыс унагъохэр ыкIи щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцуагъэхэр зыщыпсэурэ унэхэм машIом закъыщиштэмэ макъэ къэзыгъэIущт пкъыгъохэр арыгъэуцогъэнхэм фэгъэхьыгъэ IофшIэныр муниципалитетхэм ащэкIо. Унэгъо мини 4,9-мэ ащ фэдэхэр арагъэуцуагъэх.
МашIом анахьэу зыкъызыщиштэрэ лъэхъаным къулыкъу зэфэшъхьафхэм чIыпIабэ къакIухьагъ. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр гъэпсэфыгъо ыкIи мэфэкI мафэхэм IофшIэныр зэрэзэхащэщт шIыкIэр ары, а Iофтхьабзэхэм яшIуагъэкIэ гъогогъуи 175-рэ машIом зыкъыштэным ищынагъо щагъэзыен алъэкIыгъ.
Псыхэм тхьамыкIэгъо хъугъэ-шIэгъи 5 къащыхъугъ, ахэм нэбгыри 6 ахэкIодагъ, зы кIэлэцIыкIу къахэфагъ. Гъэмэфэ зыгъэпскIыпIэ лъэхъаныр екIыфэ зекIохэр анахь зэкIолIэрэ чIыпIэхэм язытет ауплъэкIугъ.
Лъыхъон-къэгъэнэжьын IофшIэнхэр гъогогъу 87-рэ агъэцэкIагъэх, Урысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ иавиацие къызфагъэфедэзэ республикэм икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм зэрар зыхьыгъэ цIыфхэр гъогогъуи 5-рэ къарахыжьыгъэх. ПстэумкIи 2025-рэ илъэсым мэшIогъэкIуасэхэмрэ къэгъэнэжьакIохэмрэ нэбгырэ 30 къагъэнэжьыгъ, машIохэм нэбгырэ 357-рэ къахащыжьыгъ.
Адыгеим цIыфхэм якъэухъумэнкIэ ыкIи ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Вячеслав Лотаковым къызэриIуагъэмкIэ, IофшIэнэу зэшIуахыгъэмкIэ зэрыгъозагъэхэр цIыфхэм якъэухъумэнкIэ, ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ Iофтхьэбзэ шъхьаIэхэу зэшIохыгъэн фаехэм я Планэу республикэм щызэхагъэуцуагъэр ары.
Псыр къакIэмыонымкIэ IофшIэн гъэнэфагъэхэри зэшIуахыгъэх: Шэуджэн ыкIи Мыекъопэ районхэм япсыхъохэм якъуладжэхэр аукъэбзыгъэх, Кощхьэблэ районымкIэ псэупIэу Натырбые иIэгъо-блэгъу псыхъоу Лабэ исэмэгу нэпкъ идамбэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх, Шэуджэн районымкIэ псыхъоу Фарзэ идамбэ агъэцэкIэжьыгъ, Мыекъопэ районымкIэ псыхъоу Сераль икъуладжэ укъэбзыгъэным тегъэпсыхьэгъэ проект-сметэ тхылъыр зэхагъэуцуагъ.
ЦIыфхэм макъэ ягъэIугъэнымкIэ системэ гъэнэфагъэу щыIэр зэщымыкъоным, программэу «Къэлэ щынэгъончъэр» зыфиIорэм диштэу Iофтхьабзэхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ зэрэрахъухьагъэм тетэу къэуцурэ Iофыгъохэр зэшIуахых.
Системэу-112-м гъогогъу мин 400-м ехъурэ 2025-рэ илъэсым зыкъыфагъэзагъ. ПэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу алъыплъэгъэнымкIэ техническэ амалэу щыIэхэм япчъагъэ процент 69-кIэ нахьыбэ хъугъэ, зэхэубытагъэу къэпIон хъумэ, аппарат-программэ комплексэу «Къэлэ щынэгъончъэм» тегъэпсыхьа-
гъэу ащ фэдэ амалэу пстэумкIи щыIэр 1096-м нэсыгъ. Мы илъэсым пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу алъыплъэнхэм пае камери 123-рэ ахагъэуцонэу рахъухьагъ.

КъаIуагъэхэр зэфихьысыжьхэзэ, АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм мылъкум ылъэныкъокIэ ищыкIагъэр иI, ошIэ-дэмышIагъэхэм якIэуххэм ядэгъэзыжьынкIэ кIуачIэхэри, амалхэри щыIэх. ИщыкIагъэр игъом къэбарыр чIыпIэхэм япащэхэм анэгъэсыгъэныр ары. ЦIыфхэм якъэгъэнэжьынкIэ, ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ муниципальнэ комиссиехэм ятхьаматэхэм къэбар шъыпкъэр аIэкIахьэмэ, тэрэзэу зэгупшысэгъэхэ зэшIохыкIэ амалхэр чIыпIэхэм игъом ащызэрахьанхэ алъэкIыщт.
Республикэм и ЛIышъхьэ псыхэр къыдэмыкIынхэмкIэ ыкIи ахэм къыздахьырэ гумэкIыгъохэм къакIегъэчыгъэнымкIэ пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх: къулыкъу зэфэшъхьафхэм муниципалитетхэм гъусэныгъэ адыряIэу псыхъохэм якартэхэр зэхагъэуцон, гидротехническэ псэуалъэхэм язытет игъэкIотыгъэу ауплъэкIун фае.
ЦIыфхэм ящыIэныгъэкIэ анахь мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм яIофшIэн зэшIохыгъэ зэрэхъурэм къыщыуцугъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Лафышъэ Рэмэзан.
Республикэм фабэр къэзытырэ псэолъи 162-рэ ыкIи псыр къэзытырэ псэолъэ 282-рэ ит. Электричествэм икъэкIуапIэхэр нахьыбэ шIыгъэнхэмкIэ, предприятиехэм ыкIи псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым иорганизациехэм яIофшIэн зыпкъ итынымкIэ ахэм яшIуагъэ къэкIощт.
«2014-рэ илъэсым республикэм ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъоу къыщыхъугъагъэр ощх чъыIэхэм апкъ къикIыгъ. А лъэхъаным социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэр дизельнэ генераторхэмкIэ зэтегъэпсыхьэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ унашъор тштэгъагъэ ыкIи дгъэцэкIэгъагъ. Ащ ишIуагъэкIэ, бэмышIэу къэхъугъэгъэ хъугъэ-шIэгъэ гумэкIыгъоу осышхохэм апкъ къикIыгъагъэм медицинэм иучреждение закъуи иIофшIэн зэпыугъо фэхъугъэп. Непи ащ фэдэ IофшIэным зегъэушъомбгъугъэн, къалэхэмрэ районхэмрэ къагъэхьырэ тхылъхэм атегъэпсыхьагъэу псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым къыхиубытэрэ псэуалъэхэм электричествэм икъэкIопIэ тедзэхэр ащыгъэфедэгъэнхэ фае. Фабэр, псыр — сыд фэдэ чIыпIэ зэжъу тифагъэми, анахь лъэгэпIэ иным диштэу цIыфхэм ренэу а фэIо-фашIэхэр афызэшIотхынхэ фае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.
Зэхэсыгъом икIэуххэр зэфихьысыжьхэзэ республикэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэм ялъэхъан къулыкъу зэфэшъхьафхэр нахь шIогъэ ин хэлъэу зэрэзэдэлэжьэщтхэмкIэ Адыгеим IофшIэкIэшIу IэкIэлъ хъугъэ. ГумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын къыхэлажьэх предпринимательхэр, гуфакIохэр, «Единэ Россием» хэтхэр, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр. IофшIэкIэшIум илъэныкъохэм ащыщых электричествэ рыкIуапIэхэр зыщызэпычыгъэ чIыпIэхэр квадрокоптерхэмкIэ къыхэгъэщыгъэнхэр. Джы нэмыкI шъолъырхэми ахэр ащагъэфедэхэзэ ашIыщт. Социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэр республикэм къыщыухъумэгъэнхэм ыкIи ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэм защыухъумэгъэнымкIэ егъэджэн гъэнэфагъэхэм атегъэпсыхьагъэу а псэуалъэхэр зэрэхьазырхэр игъом уплъэкIугъэнхэ фае.
АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ
Тхьаркъохъо Сафыет.