Адыгеим ит апшъэрэ еджапIэхэм шIэныгъэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ IофшIэнышхо зэшIуахы, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ шIэныгъэлэжьхэр, докторхэр, кандидатхэр, аспирантхэр бэу яIэх, ныбжьыкIэхэри ащ хащэх.

Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым экологиемкIэ ифакультет идеканэу, биологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Галина Коноваловам мэфэкIым ипэгъокIэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.
— МэфэкIым ипэгъокIэу шIэныгъэм ылъэныкъокIэ гъэхъагъэу тиIэхэр зэфэтхьысыжьынхэр, пшъэрылъыкIэхэр дгъэуцунхэр тифакультеткIэ тихабз. Тигупшысэхэр пшъэрылъ мэхъух, ахэр щыIэныгъэм щыпхырытэщых. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэухъумэгъэным фэшI лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ научнэ про­ект­хэр тэгъэхьазырых, ахэр тэгъэцэкIэжьых. Анахь тынаIэ зытетхэм ащыщ Тхылъ плъыжьым къыдэхьэгъэ е кIодыжьыным ищынагъо зышъхьащыт къэ­кIыхэрэм якъызэтегъэнэжьын. ТикIэлэегъаджэхэм ыкIи тистудентхэм мыщ фэгъэхьыгъэу научнэ IофшIэнхэр яIэх, ахэр агъэ­псынхэмкIэ амал дэгъухэр тифакультет IэкIэлъых, шэпхъэшIу­хэм адиштэрэ Iэмэ-псымэхэр тиIэх, лабораториехэр зэтегъэ­псыхьагъэх, — еIо тигущыIэгъу.

Галина Коноваловам къызэриIуагъэм­кIэ, чIыопсым икъэухъумэн Адыгеим и Правительствэ лъэшэу ынаIэ тет, ащ къыхэкIыкIэ къэралыгъо пшъэрылъхэр факультетым илIыкIохэм къафагъэуцух ыкIи ахэр зэрифэшъуашэу зэшIуахых. АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иунашъокIэ Урысыем и Къыблэ икъушъхьэхэм къащыкIырэ чъы­гыхэм япхыгъэ ушэтынхэр ашIых, анахь шъхьаIэр ахэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэр ары.
— Ом изытет зызэрэзэрихъокIырэм елъытыгъэу чIыопс амалхэр зэрифэшъуашэу гъэфедэгъэнхэ ыкIи ахэр къызэтегъэнэжьы­гъэнхэ зэрэфаем фэгъэхьыгъэ пшъэрылъ УФ-м и Президент къы­гъэуцугъ. Ащ игъэцэкIэн тишъыпкъэу тыдэлажьэ. ЗэкIэми тэшIэ ом изытет бэ зэрелъытыгъэр, мыгъэрэ кIымафэм ар джыри зэ къыушыхьатыгъ, экономикэм чIэнагъэ ригъэшIын зэрилъэкIыщтым дакIоу, биологическэ системэри зэщигъэкъон ылъэкIыщт, — еIо деканым.

РеспубликэмкIэ мэхьанэ зиIэ лъэныкъуабэмэ язэшIохын ыуж зэритхэр тигущыIэгъу къыIуагъ. Ахэм ащыщэу мэкъумэ-щымкIэ шIуагъэ зыпылъ мэз шъо­лъырхэм ягъэпсынкIэ Iэрыфэгъу къафэхъущт фермэ цIыкIу апшъэрэ еджа­пIэм иIэ хъугъэ. Джащ фэдэу къушъхьэхэм зэхъокIыныгъэхэр зэращыхъухэ­рэм елъытыгъэу шIэныгъэ ыкIи техническэ IофшIэнхэр зэшIуахых. ГущыIэм пае Лэгъо-Накъэ ибгытешъо фэгъэхьыгъэ ушэтынхэр ашIых. Мыщ епхыгъэ пшъэрылъ пчъагъэ щызэшIуахын алъэ­кIыщт апшъэрэ еджапIэм къыщызэIуа­хынэу агъэнэфэрэ биолабораторием. Ахэм ащыщ «микроклональное размножение растений» зыфиIорэ лъэныкъор. Ащ ишIуагъэкIэ Тхылъ плъыжьым дэхьэгъэ е кIодыжьыным ищынагъо зышъахьщыт къэкIыхэрэм афэдэхэр лабораторием пробиркэкIэ къыщагъэкIыщтых, ахэм нахь къякIурэ лъэныкъохэр аушэтыщтых ыкIи зыщищыкIэгъэ чIыпIэхэм ащагъэтIысхьащтых. Джащ фэдэу нэмыкI шъо­лъырхэм къащыкIыхэрэм ащыщэу Адыгеим ичIыопс нахь къекIухэрэр агъэунэфыщтых. ГухэлъышIоу яIэхэм ащыщ къушъхьэм гъэкIыпIэ (питомник) щагъэ­псынэу зэрагъэнафэрэр. АдыгеимкIэ ащ шIогъэ ин иIэщт, сыда пIомэ, хэгъэгумкIэ ащ фэдэ зими иIэп.
Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым экологиемкIэ ифакультет 1994-рэ илъэсым зэхащагъ. 2020-м къы­щегъэжьагъэу ащ идекан биологическэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Галина Коноваловар. Илъэс 40-м ехъурэ апшъэрэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм ар ащылэжьагъ. ШIэныгъэм ылъэныкъокIэ гъэхъагъэу иIэхэм къакIэкIуагъ УФ-м гъэсэныгъэмрэ ыкIи шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ищытхъу, ирэзэныгъэ тхылъхэр. ШIэныгъэм епхыгъэ IофшIэни 150-м ехъу иI. Ытхыгъэхэр Грецием, США-м, Японием, Литва, Эстонием къащыхаутыгъэх.
Мы факультетым лъэныкъуиплIыкIэ гъэсэныгъэ арегъэгъоты: «Ландшафтнэ архитектурэр», «Мэз Iофыр», «Техно­сфернэ щынэгъончъэныр» ыкIи «МэшIогъэкIосэ щынэгъончъэныр». Факультетым кафедри 3 хэхьэ. Мыщ Iоф щызышIэрэ кIэлэегъаджэхэм шIэныгъэм ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшIухэр яIэх. АР-м и Тхылъ плъыжь зэхагъэуцуагъ. Ащ иапэрэ часть иредактор шъхьаIэр Эмилия Сиротюк, джащ фэдэу ащ чанэу дэлэжьагъ Галина Гунинар. НэмыкIыбэми ягугъу къэпшIын плъэкIыщт.
Студентхэр шIэныгъэм хэщэгъэнхэм пае Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым Iофыгъуабэ щызэшIуа­хы, IэпыIэгъу зэфэшъхьафхэр къыдэзы­лъытэрэ грантхэр ахэм аратых. Ныб­жьыкIэхэм агъэхьазырыгъэ научнэ про­ектхэр щыIэныгъэм щыпхыращынхэмкIэ а пстэуми яшIогъэшхо къэкIо. Джащ фэдэу шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэр на­хьыбэу къэралыгъом иIэнхэм фэшI федеральнэ программэу щыIэхэм студентхэр ахагъэлажьэх.
— Тистудентхэми гупшысэ гъэшIэгъонхэр яIэх. ЧIыопсыр къэ­ухъумэгъэным фэгъэхьыгъэ Iоф­шIэн зэфэшъхьафхэм ахэр яп­хыгъэх. ГущыIэм пае мэкъумэщ пыдзафэхэр шIуагъэ пылъэу гъэфедэжьыгъэнхэмкIэ гъэхъа­гъэхэр яIэх. Илъэс заулэ хъугъэу пынджым къыпыкIырэ пыдза­фэхэм япхыгъэ ушэтынхэр ашIых. Джащ фэдэу фэбапIэхэм япхыгъэ проект гъэшIэгъонхэр агъэхьазырыгъэх, — еIо Галина Коноваловам.
ЧIыопсым икъэухъумэнкIэ факультетым къулыкъу зэфэшъхьафхэм зэзэгъыныгъэ адишIыгъэу Iоф адешIэ, мы лъэныкъомкIэ гъэхъагъэхэр иIэх, Адыгеим имыза­къоу, УрысыемкIи анахь дэгъухэм ахэхьэ.
ДЕЛЭКЪО Анет.