Адыгэ лъэпкъым итарихъ гъэшIэгъон, илитературэ ухъумэгъэнхэм ыкIи ахэм гъогу афыхэхыгъэным анахь пылъыгъэу, а зэкIэмкIэ Iофыгъуабэ зэшIозыхыгъэ тхакIу КIэрэщэ Тембот. Лъэпкъ гумэкIыр, лъэпкъ шъхьэлъытэжьныгъэр, лъэпкъымкIэ гупыкI иныр ащ зэфэдэу хэгощэгъагъэх. КIэн бай къыгъэнагъ.

1988-рэ илъэсым мэзаем и 8-м илъэс 86-м итэу Тембот идунэе нэф ыухыгъ. Адыгэ лъэп­къым чIэнэгъэшхо ышIыгъ. Ау илъэпкъ пае шIур емызэщыжьэу зылэжьыгъэу, адыгэ литературэм егъэжьэпIэшIу фэзышIыгъэр цIыфхэм ялъапI, ащы­гъупшэрэп.
Тхьэм къыритыгъэ щыIэмэ, акъыли, къулайи, шIэныгъи, гулъыти, цIыфыгъэ хабзи зэри­лъэкIэу илъэпкъ IуигъэкIэжьыным зышъхьамысыжьэу Iофышхо дишIагъ. Зэчый гъэшIэ­гъонэу хэлъри къызэIуихыныр фызэшIо­кIыгъ. ТхэкIо къодыер армырэу, узкIырыплъын лIы Iуш губзыгъэ зафэ лъэпкъым къызэрэхэкIыгъэр ищыIакIэкIэ, идунэететыкIэкIэ къыушыхьа­тыгъ.

ЦIыф жъугъэ къызэрыкIохэм шъхьафит щыIакIэм зыфаузэн­кIыным иджэпсалъэ зыщыIурэ усэу «Интернационалыр» апэдэ­дэ адыгабзэкIэ зэзыдзэкIыгъэр КIэрэщэ Тембот. АдыгабзэкIэ тхыгъэхэ художественнэ произведениехэу — рассказэу «Аркъ» ыкIи «Мэщыкъо ишъхьакIу» къы­дигъэкIыгъэх. Я XX-рэ лIэшIэгъум иублапIэм, Совет ха­бзэм апэрэ лъэбэкъухэр зэри­шIыгъэхэр, охътакIэу къакIорэм ицIыфыкIэ зыфэдэн фаер къыз­щигъэлъэгъорэ романэу «Щамбул» зыфиIорэр (1932-рэ илъэсым урысыбзэкIэ апэрэ пы­чыгъор), 1934-м адыгабзэкIэ къы­дэкIыгъ. «Щамбул» зыцIэ романым илъэсыбэрэ Тембот Iоф дишIагъ ыкIи едзыгъуищэу зэхэтэу 1940-рэ илъэсым къыхиутыгъ. Ащ ыужым, хэгъэхъон­хэри зэхъокIыныгъэхэри бэу иIэу, романым нэмыкIыцIи фи­шIыгъэу — «Насыпым игъогу» 1947-м къыдэкIыгъ. 1948-рэ илъэ­сым КIэрэщэ Тембот мы романым пае СССР-м и Къэра­лыгъо шIухьафтын къыфагъэ­шъошагъ.
Тхэн-гупшысэным фэдэ къабзэу, къэралыгъо IэнэтIэ зэфэшъхьафхэри зэшIуихыхэу игъэшIэ гъогу къыкIугъ КIэрэщэ Тембот. Адыгэ хэку исполкомым иархивариусыгъ, 1923-рэ илъэсым Адыгэ хэкум и РКП (б) изэхэщэкIо бюро изэдзэкIэ­кIуагъ, мы илъэсхэм гъэзетэу «Адыгэ макъэм» икъыдэгъэкIын хэлажьэ. 1924-рэ илъэсым еджа­кIо Москва агъакIо, 1929-м апшъэрэ еджэпIэшхоу «Институт народного хозяйства» зыфиIо­рэр къеухышъ, Адыгэ хэкум къэкIожьы. Лъэпкъ гъэзет за­къоу къыдэкIыщтыгъэм иредакторэу, тхылъ тедзапIэм ипащэу, бзэм, литературэм, тарихъым язэгъэшIэн фэгъэзэгъэ Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым иIэшъхьэтетэу, Краснодар дэт кIэлэегъэджэ институтым идоцентэу Iоф ышIагъ. Ащ фэдиз Iофыбэм илъэпкъ зыфэдэр ри­шIыкIын-рилъэгъукIынымкIэ, цIы­фымрэ уахътэмрэ, лъэпкъым­рэ щыIакIэмрэ язэ­дэIорышIакIэ къиIотыкIын-къигъэлъэгъукIын амалышхор къыратыгъ. Советскэ лъэхъаным ихэбзэ-уна­шъохэр зыщызэ­хэпшIэрэ тхы­лъы­бэ ытхыгъ: «Типшъашъэхэр», «Куко», «Ны Iушым ыпхъу», «Рассказхэр», новеллэхэр, нэмыкIхэри. Лъэпкъым ышъхьэ къырыкIуагъэм, итарихъ лъагъо уращэ повестьхэу «Шапсыгъэ пшъашъ», «Хьадж­рэт», «Шахъом­рэ пшъэшъэ пагэмрэ», «Шыу закъу», новеллэхэр зыдэт тхылъ­хэу «Абдзэхэ шэкIожъыр», «ЛIы­гъэ» зыфиIохэрэм.
Илъэс 60-м ехъум хьалэлэу литературэ хьасэм Тембот щы­лэжьагъ. ИхэшыпыкIыгъэ тхыгъэ­хэр тхылъитIу, тхылъищ хъу­хэу илъэс зэфэшъхьафхэм Адыгэ тхылъ тедзапIэм адыгабзэкIэ къыщыдэкIыгъэх. Тембот ихудо­жественнэ тхыгъэхэр зэкI пIоми хъунэу, урысыбзэкIэ тхылъ те­дзэпIэ зэфэшъхьафхэм къащыхаутыгъэх, нэмыкI цIыф лъэпкъ­хэм абзэкIэ хэгъэгубэмэ къащыдэкIыгъэх.
КIэрэщэ Тембот зэдзэкIын Iофыри къыдэхъущтыгъ, адыгэ фольклорым икIэугъоен фызэшIокIыгъ — пшысэхэр, таурыхъхэр, орэдыжъхэр ытхыжьыгъэх, Iоф адишIэжьи къыхаригъэутыжьыгъэх.
1934-рэ илъэсым щегъэжьагъэу КIэрэщэ Тембот СССР-м итхакIохэм я Союз хэтыгъ.
Илъэс зэфэшъхьафхэм тха­кIор КПСС-м и Адыгэ хэку комитет хэтыгъ, хэку Советым инароднэ депутатыгъ, партием ия XX-рэ зэфэс илIыкIуагъ. Илитературнэ IофшIагъэхэм апае Лениным иорден, Октябрьскэ революцием ыкIи ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым яорденхэр, медальхэр къы­фагъэшъошагъэх.
ТхакIом илитературнэ музей
КIэрэщэ Тембот къызыхъу­гъэр илъэси 100 зыщыхъугъэ мэфэкIышхом ехъулIэу илитера­турнэ музей къызэIуахыгъагъ. ТхакIом ищыIэкIагъи, иеджэкIагъи, иIофшIэкIагъи, ныбджэгъу­хэм, цIыфхэм адыгэ тхэкIо иныр зэрялъапIэри экспозицие ушъа­гъэмкIэ ащ къыщыIотагъ.
Музей пчъэшъхьаIум узэреба­къоу, Тембот илитературнэ кIэн лъапIэ — итхылъыбэ зэфэшъхьафхэр, Iэпэрытх-альбомхэр, тетрадьхэр ыкIи ежь ипортрет инэу нэплъэгъу фабэкIэ къыппэгъокIырэр олъэгъух. Музеим джащ къыщегъэжьагъэу, илъэс 20-м къехъугъэу, пIуныгъэ-гъэсэныгъэ пшъэрылъ иныр дахэу зэшIуехы. КъычIэхьэх, къэкIох тхэкIошхом илитературнэ музей цIыфхэр: зыплъыхьэкIо-зекIо купхэр, студентхэр, кIэлэеджа­кIохэр, шIэныгъэлэжьхэр, литературэм дэлажьэхэрэр. Ахэм музеим инаучнэ IофышIэу Хъот Саидэ сыдигъокIи игуапэу, нэгу зэхэхыгъэу апэгъокIы, Тембот ищыIэныгъэ ыкIи итворчествэ гъогу игуапэу щегъэгъуазэх.

Музеим мэфэкI нэшанэ зиIэ тхылъ лъэтегъэуцохэр, зэдэгущыIэгъухэу цIыф гъэшIэгъонхэр зыхэлажьэхэрэр, зэхахьэхэр, сы­хьатхэу Тембот ипроизведениехэм зыщатегущыIэхэрэр щы­зэхащэх.
Музеим анахьэу уасэ фэозы­гъэшIырэр, ухэтми ащ узы­чIа­хьэрэм, шIу горэ ори пшIэн гу­хэлъыр къызэрэщыущырэр ары.
ТхэкIошхоу КIэрэщэ Тембот иадыгэ лъэпкъ пае цIыфхэм шIу афишIэу, иакъыл-къулайкIэ, игу­пшысэкIэ адэгуащэу щыIагъ. А шIум илэгъу, ищыс джы музеир. Ары, лъэпкъым фапшIэрэр кIодырэп.
Мамырыкъо Нуриет.