КъумпIыл Мурат: «Мы тхылъыр зэкIэми зэдытикIэн»
АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу, Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Черкесым, Абхъазым ялъэпкъ тхакIоу, Пшызэ шъолъыр искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, къэралыгъо ыкIи литературнэ шIухьафтынхэр къызфагъэшъошэгъэ МэщбэшIэ Исхьакъ итхылъэу «Поэзия — радость моя и горе мое» зыфиIорэм илъэтегъэуцо щыкIуагъ.
Жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхыгъэ усэ 56-рэ, сатыриплI усэ 213-рэ ащ дэхьагъ, тхакIом ыныбжь илъэс 95-рэ зэрэхъурэм ихэгъэунэфыкIын тегъэпсыхьагъэу ар къыдагъэкIыгъ. ТхакIом идунэееплъыкIэ, цIыфхэм, Iофыгъо инхэм екIолIакIэу афыриIэр, философие гупшысэ куу зыхэлъхэр мы тхылъым щызэгъэуIугъэх.
Илъэс зэфэшъхьафхэм ытхыгъэ усэхэр зыдэт тхылъым илъэтегъэуцо хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ министрэу Евгений Лебедевыр, гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтэу Т. М. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм ипащэу ЛIыIужъу Адам, программэу «ЛIыхъужъхэм яуахът» зыфиIорэм хэлажьэу Сергей Ковалевыр, творческэ интеллигенцием илIыкIохэр, культурэмкIэ район гъэIорышIапIэхэм яIэшъхьэтетхэр, къэралыгъо ыкIи муниципальнэ тхылъеджапIэхэм яIофышIэхэр, Адыгэ къэралыгъо университетым икIэлэегъаджэхэр ыкIи истудентхэр.
А. Грибоедовым ыцIэкIэ щыт университетэу Москва дэтым мылъку IэпыIэгъоу къаритыгъэм ишIуагъэкIэ тхылъыр къыдэкIыгъ. Ащ иректорэу Владислав Гриб тхылъым илъэтегъэуцо пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу къыхэлэжьагъ.

Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, МэщбэшIэ Исхьакъ адыгэ лъэпкъым итхыдэIуат ыкIи ымакъ.
«Исхьакъ Шумаф ыкъор, о Iофэу пшIагъэм республикэр рэгушхо. Лъэпкъ литературэм идышъэ фонд зэрэбгъэпсырэм имызакъоу, ти Хэгъэгушхо щыпсэурэ цIыф лъэпкъхэм язэкъошныгъэрэ языкIыныгъэрэ нахь пытэнхэмкIэ уишIуагъэ къэогъакIо. Мы тхылъыр зэкIэми зэдытикIэн ыкIи непэ псэухэрэми, нэужым къэхъущтхэми афэгъэхьыгъэ шIухьафтын лъапIэу щыт. Тхылъым икъыдэгъэкIын зиIахь хэзышIыхьэгъэ пстэуми «Шъопсэу!» ясэIо», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
Республикэм и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ тхакIом июбилей ехъулIэу агъэхьазырыгъэ тхылъыр Урысыем и Президентэу Владимир Путиным лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэсэу ыгъэнэфагъэм цIыфхэм зэраIэкIэхьагъэм мэхьанэ иI. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, тхакIоу адыгабзэкIэ тхэрэр зэрэхэгъэгоу зэлъашIагъ урысыбзэкIэ зэрадзэкIыгъэхэм яшIуагъэкIэ.
«Авторым игущыIэхэм культурэхэр нахь зэпэблагъэ ашIых, адыгэ шэн-хабзэхэм ябаиныгъэ къафызэIуахы, зэдытие культурнэ шъолъырыр нахь агъэпытэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
КъызэрэхагъэщыгъэмкIэ, тхылъыкIэу къыдэкIыгъэм ызыщанэм ехъур Адыгеим итхылъеджапIэхэм аратыщт, ащ къыхеубытэх еджапIэхэри, зышIоигъо пэпчъ тхакIом итворческэ кIэн лъыIэсын ылъэкIыным пае. ХэушъхьафыкIыгъэу къаIуагъ тхакIом ипроизведениехэр зэрэхэгъэгоу яеджапIэхэм япрограммэ хэгъэхьэгъэным, джащ фэдэу МэщбэшIэ Исхьакъ исатыриплI усэхэр зыдэт тхылъэу шIухьафтынэу аратыщтым икъыдэгъэкIынкIэ IофшIэныр республикэм зэрэщаублагъэр.
ЗэIукIэгъум илъэхъан АР-м и Театральнэ зэхахьэ иактерхэр адыгабзэкIи урысыбзэкIи МэщбашIэм иусэхэм къяджагъэх. А. Грибоедовым ыцIэкIэ щыт университетэу Москва дэтым иректорэу Владислав Гриб тхакIом итворчествэ пае, Урысыем и Общественнэ палатэ иIофшIэн чанэу зэрэхэлажьэрэм, щыIэныгъэ опытэу иIэр ныбжьыкIэхэм зэралъигъэIэсырэм ыкIи ахэм япIун зэрэхэлажьэрэм апае зэрэфэразэр къыIуагъ.

Лъэтегъэуцом хэлэжьагъэх АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ иотдел ипащэу Чэтыжъ Людмилэ, КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэ институтэу гуманитар ушэтынхэм апылъым инаучнэ IофышIэу Агъыржьэнэкъо Симхъан. Ахэм къыхагъэщыгъ МэщбэшIэ Исхьакъ итворчествэ Урысыем и Научнэ электрон тхылъеджапIэ, джащ фэдэу Адыгеим и Научнэ электрон тхылъеджапIэ япортал непэ чIыпIэшхо зэрэщиубытырэр. Федеральнэ проектэу «МэщбэшIэ Исхьакъ: «Литературэр — сищыIэныгъ» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу материалхэр мыщ чIэлъых. АдыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ, инджылызыбзэкIэ, арапыбзэкIэ ыкIи нэмыкIыбзэхэмкIэ тхакIом итхылъэу зэрадзэкIыгъэхэри цифровкэ ашIыгъэх.
ЗэIукIэгъум икIэухым МэщбэшIэ Исхьакъ Iофтхьабзэм изэхэщакIохэм ыкIи хэлэжьагъэхэм зэрафэразэр къыIуагъ.

«Сэ сищыIэныгъэ зэрэпсаоу литературэм фэзгъэIорышIагъ. ЦIыфхэм, къыспэблагъэхэм, синыбджэгъухэм, сичIыгу гупсэ ичIыопс дэхэ дэдэ афысиIэ шIулъэгъур ащ къыхэщы. ТеурыкIуагъэ хэмылъэу, хъугъэ-шIагъэхэр зэкIэ сыгу пхырызгъэкIыхэзэ сытхэным сыпылъыгъ. Ар сэркIэ насыпыгъ ыкIи сигуузыгъ. Ары тхылъыкIэм ащ фэдэ шъхьэ зыкIыфэсшIыгъэри. Тхылъым икъыдэгъэкIын хэлэжьэгъэ пстэуми сызэрафэразэр къэсIонэу сыфай, сэркIэ ащ мэхьанэшхо иI», — къыIуагъ МэщбэшIэ Исхьакъ.
ЗэIукIэгъум хэлэжьагъэхэр шъхьафэу патриотизмэм къыщыуцугъэх. ТхакIом ипхъорэлъф офицерэу Урысыем ифедэхэр Донбасс къыщызыухъумагъэхэм, уIагъэ зытелъ хъугъагъэм фэгъэхьыгъэу къыIотагъ. Непэ хэгъэгум и УIэшыгъэ КIуачIэхэм ясатырхэм ахэтэу къулыкъур ащ лъегъэкIуатэ.
ЗэIукIэгъум къекIолIагъэхэм ащ ытхыгъэхэмкIэ упчIабэмэ яджэуапхэр агъотын зэралъэкIыгъэм пае авторым зэрэфэразэхэр къаIуагъ. Ахэм къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, МэщбэшIэ Исхьакъ икIэн бай ишIуагъэкIэ тхылъхэм яджэхэрэм адыгэхэм ядунэететыкIэ, яшэн-хабзэхэр, Урысыем зыкIыныгъэ ахэлъэу щыпсэунхэу зэрэфаехэр, анахь лъапIэу, зыкIи зэмыхъокIэу щытхэр: пшъэдэкIыжьыр, къэрарыр, шIулъэгъур ыкIи цIыфыгъэр зэмыхъокIырэ, егъэшIэрэ шIуагъэу зэрэщытхэр алъыIэсыным иамал къызэритырэр къызэIукIагъэхэм хагъэунэфыкIыгъ.
АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ Тхьаркъохъо Сафыет.