Мэзаем и 4-р — адэбз узым ебэныгъэным и Дунэе мафэу хагъэунэфыкIы. Ащ епхыгъэу мэзаем и 2-м къыщегъэжьагъэу и 8-м нэс адэбз узхэр къыхэгъэщыгъэнхэм и Тхьамафэу агъэнэфагъ.

Мы Iофтхьабзэр илъэс къэс зэхащэ, псауныгъэр къэухъумэгъэным фэшI медицинэ уплъэкIунхэр игъом ашIынхэм ар фэIорышIэ. Уипсауныгъэ узэрегугъу­рэр къэзыгъэлъагъорэр пкъынэ-лынэм ищыкIэгъэ фыщытыкIэр къыхэпхыныр ыкIи унаIэ тебгъэтыныр ары. Мы лъэныкъомкIэ шIэгъэн фаехэм ащыщ зэпамыхырэ уз гъэтIылъыгъэхэм (ХНИЗ) замыушъомбгъунымкIэ псауныгъэм зэрар езыхырэ шIыкIэхэр щыгъэзыегъэнхэр.
Зэрэдунаеу пштэмэ, илъэс къэс нэбгырэ миллиони 10-м ехъумэ адэбз узыр къахагъэщы. Урысыем мы узыр зы илъэсым нэбгырэ мин 500-м ехъумэ къалъыIэсыгъэу агъэунэфы ыкIи зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэкIэ мыр ятIо­нэрэ чIыпIэм щыт.
Пкъынэ-лынэм хэхъорэ адэбзхэр пасэу къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи къэмыгъэхъугъэнхэм афэIорышIэрэ шIыкIэхэр джырэ медицинэм IэкIэлъых. Ахэм ащыщэу чIыпIэ гъэнэфагъэ зыубытырэр диспансеризациер ары. Мыщ зэхэубытэгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр къыхеубытэх. Адэбз узыр пасэу къызыхагъэщыкIэ, ахэм япроцент 90-р агъэхъужьынхэ алъэкIы.
Нэбгырэ пэпчъ, ипсауныгъэ фэсакъы­ми, ащ изытет ымыгъэгумэкIырэми, диспансеризациер ыкIунэу щыт. Зэхэубытагъэу щынагъо къызхэкIын ылъэкIыщтэу щыIэныгъэм къыщытэгуаохэрэр псынкIэу къэтшIэнхэу зэрэмыхъурэм ар епхыгъ. А зэхъокIыныгъэхэр къыхэзгъэ­щын зылъэкIырэр игъом ашIырэ медицинэ уплъэкIунхэр ары. Псауныгъэр къэухъумэгъэным ишапхъэхэм зэращыгъэнэфагъэмкIэ, зыныбжь илъэс 18 — 39-м къыхиубытэхэрэм диспансеризациер илъэсищым зэ акIун фае, ау илъэс 40-м къыщегъэжьагъэу — илъэс къэс. ШIокI зимыIэ медицинэ страхованием иполискIэ ыпкIэ хэмылъэу зыщыпсэухэрэ чIыпIэм щыIэ IэзапIэм ар щакIун амал яI.
Диспансеризациер едзыгъуитIоу зэтеутыгъ.
Апэрэ едзыгъом хэхьэх терапевтым иуплъэкIун ыкIи анкетированиер, цIыфым ипсауныгъэкIэ зыхэхьэрэ купыр гъэу­нэфыгъэныр ыкIи адэбз узыр къыхэгъэ­щыгъэнымкIэ уплъэкIун гъэнэфагъэхэр егъэкIугъэнхэр. А уплъэкIунхэм зэгуцэфэхэрэ къэгъэлъэгъонхэр къызахэщыхэкIэ, ятIонэрэ едзыгъом цIыфыр агъакIо, нахь игъэкIотыгъэ уплъэкIунхэр фашIых. А узыр зэриIэр уплъэкIунхэм къызагъэшъыпкъэжьыкIэ, врач-онкологым дэжь сымаджэр агъакIо. Ащ ищыкIэгъэ Iэзэгъур къегъэнафэ.
ЗэрэхъурэмкIэ, адэбз узыр пасэу къызыхагъэщыкIэ, джыри ар зы пкъынэм нахь хэмыхьагъэу щытмэ, хэушъхьафыкIыгъэ Iэзэгъоу рашIылIэрэм елъыты­гъэу зэкIафэн алъэкIы. Практикэм къызэригъэлъагъорэмкIэ, адэбз узыр пасэу къызхагъэщыгъэ сымаджэхэм япроцент 90-м ехъумэ яуз агъэхъужьы.
Джульета Керим-Заде.
АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ общественнэ псауныгъэмкIэ и Гупчэ коммуникационнэ ыкIи общественнэ проектхэмкIэ иотдел ипащ.