ЛIыхъужъым икъэбар

ШышъхьэIум и 11-м 1999-рэ илъэсым Дагъыстан Республикэм икъушъхьэ лъэгапIэу Элилен, джыри зэреджэхэрэр «Щыд тхьакIум», чэчэн боевикхэр рафынхэу батальонэу майорэу Сергей Костиныр зипащэр агъэкIуагъ. Ау бзэджашIэхэм зыкъатын гухэлъ яIагъэп.

Костиныр ыкIи дзэкIолIыбэ а чIыпIэм щыфэхыгъэх. Къин хэфэгъэ купым IэпыIэгъу фэхъунэу вертолетымкIэ къэсыгъ Цэир зипэщэ взводыр ыкIи пыибэ зыщыхэкIодэгъэ зао бзэджашIэмэ аришIылIагъ. Псаоу къэнэгъэ дзэкIолIхэри, хэкIодагъэхэм яхьадэхэри чIыпIэм къырищыжьыгъэх… Мыр фильмым къыхэхыгъэ пычыгъоп, Цэй Эдуард ынэгу кIэкIыгъэ шъыпкъ. Урысые Федерацием и ЛIыхъужъыцIэр ащ ыуж адыгэ кIалэм къызыфагъэшъошагъэр.Мыщ фэдэ бгъэхалъхьэр кIэух зыфэхъу­гъэ щыIэныгъэ гъогур Цэй Эдуард ныбжьыкIэхэм къащыфиIотагъ Лъэпкъ тхылъеджапIэм.Цэир 1966-рэ илъэсым Мыекъуапэ къыщыхъугъ. Гурыт еджапIэу N 22-м щеджагъ. Класси 8-р къызеухым, Мые­къопэ мэкъумэщ техникумым чIэхьахь, диплом плъыжькIэ ар къыухыгъ. Ау Эдуард дзэкIолI хъуным сыдигъокIи кIэхъопсыщтыгъ ыкIи Рязань дэт ошъогудзэ команднэ училищым чIэхьанэу ушэтынхэр ыкIугъэх, ау апхырыкIыгъэп.— Сянэ а лъэхъаным Iэнэшхо ­ышIыгъ, хьакIэхэр къыригъэблэгъагъэх. «Сыда хэбгъэунэфыкIырэр, тызкIэугъоирэр?» аIуи къызеупчIыхэм, «СикIалэ дзэ училищым зэрэчIэмыфагъэр ары» ариIожьыгъагъ. Джащ фэдэу фэягъэп сянэ ащ сыкIонэу, мы къэбарыр охътэ дэхэкIае тешIэжьыгъэу зэхэсхыжьыгъагъ, — къе­Iотэжьы ЛIыхъужъым.Эдуард хабзэу щыIэм тетэу къулыкъу ыхьын фэягъ. Ащ къызекIыжьым, зыфэегъэ сэнэхьатри зэригъэгъотыжьыгъ. Абхъазым, Дагъыстаным, Чэчэн респуб­ликэхэм, нэмыкIхэми ащыкIощтыгъэ зэпэуцужь зэфэшъхьафхэм ахэлэжьагъ. ЛIыхъужъым ищыIэныгъэ гъогу ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэгъон хъугъэ, упчIэхэри къыкIэлъыкIуагъэх. ПарашюткIэ апэрэу къызепкIэхым сыда ыгу ихъыкIыщтыгъэр?— Ащ дэжьым апэрэ къухьэлъатэм сызэритIысхьэгъагъэр. Ошъогум удэбыбыеу, лъэгэпIэ гъэнэфагъэм узнэсыкIэ, къухьэлъатэм ипчъэхэр къызэIуахыхэшъ, уипкIын фае. Сыд фэдизэу ащ зыфэдгъэхьазырыгъэми, апэрэ къепкIэхыгъом сыщыщынагъ. Лъэбэкъур сымышIышъу зэхъум, тызгъэхьазырыщтыгъэ инструкторыр къыздэIэпыIагъ. ШъошIа ащ ышIагъэр? КъысэIункIи къухьэлъатэм сыридзыгъ. Джары сиапэрэ къепкIэхыгъо зыфэдагъэр. Сэмэркъэу хэмылъэу къапIомэ, парашютымкIэ укъепкIэхыныр арэп тисэнэхьаткIэ нахь къиныр, нэужым зэпэуцужь чIыпIэм узынэсыкIэ, ащ щыхъурэр ары, — еIо Цэй Эдуард.Урысыем и ЛIыхъужъэу, УIэшыгъэ КIуачIэхэм яветеранэу, Къэралыгъо Советым — Хасэм идепутатэу Цэй Эдуард бгъэхэлъхьэ зэфэшъхьафыбэ иI. Ежь анахь шIолъапIэу къахигъэ­щырэм зэхахьэм щыкIэупчIагъэх.— Урысыем и ЛIыхъужъыцIэ къысаты зэхъум, лъэшэу сыгумэкIыгъ, апэрэу Кремлым сыщыIагъ. Анахь тын лъапIэр къызысэлэжьым сылейтенантыгъ. Я 245-рэ парашют-десантнэ полкым ­иящэнэрэ батальон ия 8-рэ парашют-­десант ротэ ащ дэжьым сырипэщагъ. Илъэсрэ мазэрэ Абхъазым тызыщэIэм, зы дзэкIолI шъобж зытещагъэ хъугъэр. ЗэкIэри псаухэу къэзгъэсыжьыгъагъэх. Ащ пае бгъэхалъхьэ къысатыгъагъ. Ау къулыкъу зыдэсхьыгъэхэм зыпари зэрахэмызыгъэр сэркIэ анахь шъхьэIагъ, — джэуап къытыжьыгъ Урысыем и ЛIыхъужъ.Уихэгъэгу уфэшъыпкъэу упсэун зэрэфаер зэIукIэгъоу ныбжьыкIэхэм адыриIагъэм гупшысэ шъхьаIэу Цэй Эдуард къыщыхигъэщыгъ.— Шъо, ныбжьыкIэхэм, къышъолъытыгъ тинеущырэ мафэ зыфэдэщтыр. АкъылкIи пкъышъолкIи шъупытэн, шъуи­шIэныгъэхэм ахэжъугъахъоу, спортым шъупылъэу шъупсаун фае, — къыIуагъ ащ.ЦэйЗамир.