АМ
ЩэIэфэ илъэпкъ, цIыфхэм апае псэугъэр насыпышIу, ащ ыцIэ ныбжьырэу щыIэщт.
Адыгэ гущыIэр, гупшысэр зафэу зылэжьыгъэу, зыгъэбэгъуагъэу, щэIэфэ къэлэмыр ыIэдакъэу лэжьагъэу МэщбэшIэ Исхьакъ ыцIэ лIэшIэгъухэм къахэнэщт.Исхьакъ илэжьыгъэ лъэпкъымкIэ ныбжьырэ гушъхьэгъомыл. НыбжьыкIэу усэхэмкIэ ригъажьи илъэс 70-м шъхьадэкIыжьыгъэу литературэ жанрэхэм зэфэдэу арылэжьагъ. Илитературнэ IофшIагъэхэм МэщбэшIэ Исхьакъ ишIулъэгъу-гукIэгъу ин дэдэу иадыгэ лъэпкъ фыриIэр зэхыуагъашIэ, уилъэпкъ игъогу урагъэплъэжьы, уиакъыл къагъэущы, Хэгъэгур ным ычIыпIэу, хэкур — уи ЧIыгужъ уикушъапIэу зэрэщытыр къыбгурагъаIо.МэщбэшIэ Исхьакъ Iоныгъо мэзэ фэбэ-шъэбэ тыгъэпс дахэм идунэе нэф ыухыгъ, ау ащ ишIушIэгъэ мыухыжь — иакъыллэжьыгъэ, игупшысэ ин ныбжьырэ гъозапIэу лъэныкъуабэкIэ лъэпкъым къыфэнэщт.«Адыгэ лъэпкъыр насыпышIомэ, сынасыпышIу. Ар зытет нэпкъыр нэпкъышIумэ, сэри сынасыпышIу».Мы гущыIэхэр къыгъэшъыпкъэжьэу щыIагъ тилъэпIэ тхакIор. Ащ игушъхьэлэжьыгъэ лъэш адыгэхэм псынэкIэчъыпс гуапэу, Iэзэгъоу яIэщт.Джащ фэдэ зырыз дэдэхэр зыхэтхэм къахэщхэу лIэшIэгъум зэ къэхъух. А зырызхэм ащыщыгъ лъытэныгъэ-гъэшIоныгъэр зыфэзылэжьыжьыгъэу, Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе- Щэрджэсым, Абхъазым ялъэпкъ тхакIоу, СССР-м, Урысыем, Адыгэ Республикэм я Къэралыгъо премиехэр, Шолоховым ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ литературнэ шIухьафтыныр, литературэмкIэ Дунэе адыгэ премиер, къэралыгъо орденхэр, щытхъуцIэ лъапIэу «Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ» зыфиIорэр къызфагъэшъошагъэу МэщбэшIэ Исхьакъ. Ежь тхакIор псаузэ (ар бэмэ къадэхъурэп) икъуаджэу Шъхьащэфыжь джэрз саугъэт щыфагъэуцугъ. Къэралыгъом, цIыф жъугъэхэм ащ ищыIэныгъэ, итворчествэ осэшхоу фашIэрэм ар ищыс, ишыхьат.МэщбэшIэ Исхьакъ итворческэ хъарзынэщ поэзиемкIи, прозэмкIи, публицистикэмкIи, зэдзэкIынымкIи, нэмыкI шъуашэ зиIэ тхыгъэхэмкIи бай. Ахэр тхылъеджэхэм якIасэх, агу нэсых, нэмыкI цIыф лъэпкъхэм абзэхэмкIи зэрадзэкIыгъэх, иусэхэм ащыщхэр орэдышъом ралъхьагъэх. Адыгэ Республикэм и Гимн игущыIэхэр ытхыгъэх. ШIэныгъэлэжьхэм, критикхэм, тарихълэжьхэм ащ итворчествэ фэгъэхьыгъэ статьяхэр, очеркхэр, монографие зэфэшъхьафхэр атхых, тхылъхэр къыдагъэкIых.Сэ анахьэу синэплъэгъу итхэр поэтическэ жанракIэм илъ усэ сатыриплIхэр ары. Аужырэ илъэс зыхыблым Исхьакъ ахэр тхылъ зэфэшъхьафхэу къыдигъэкIыгъэх. СатыриплI гупшысэхэу усэ шъуашэм илъхэр мин пчъагъэ мэхъух. Акъыл-Iушыгъэр, бзэшIуагъэр, гупшысэкIэ IэпэIэсагъэр ащэIорышIэх.Дунаир, цIыфыр, гъашIэр, шIулъэгъур зэзыпхыхэрэ гъэшIэ кIапсэм ыцыпэ къыгъотымэ шIоигъоу тхакIор улэугъэ, лэжьагъэ. Дунэешхом щыхъурэ-щышIэрэ пстэумэ агузэгу шъыпкъэ цIыфыр зэритыр хегъэунэфыкIы:Уахътэм ищэрэхъ — ичIыфэ стелъа? –Сылъэчъэ, седжэ, ичъэ сыдэхъурэп.Сызылъежьагъэр — сыдэу сыдела! —ГъучIышым тесышъ, ыгуи къысэгъурэп.ПсынкIэ Iофэп усэн-гупшысэныр, ар къыздэхъурэри бэдэдэп, къини хэлъ: ренэу пцэжъыяшэу зипцэкъэнтф псым хэдзагъэу, ежэу щысым фэдэу, чэщи мафи джа гупшысэм инахьышIур къызыкIощтым пшыпынэу уфэхьазырын фае; гумрэ шъхьэмрэ зэгурыIуагъэу зэхэзагъэхэмэ, уимуради зыкъигъэшъыпкъэжьыщт. Тхьэм къыхилъхьэгъэ шIугъэм рыгъуазэу зэрэщыIэр, цIыф хыем деIэным, IэпыIэгъу фэхъуным сыдигъуи зэрэфэхьазырыр усакIом къеIо:Дунэе хьафэу сызыщыпсэурэмЩысиIэ гугъэм сэ сыщегъаIэ,«Сыгугъэнчъ» зыIоу зыгу къысфэузырэмГухэлъ быракъкIэ зыфэсэгъаIэ».КъытэшIэкIыгъэ дунаим сыд итеплъэ-гъэпсыкIэми, цIыф цIыкIоу ащ изы Iахьыр кушъэхэлъ сабыеу егупсэфылIэ.Дунаир зэ чъыIэ, зэ фабэ.Зэ пкIэшъэ шхъуантIэкIэ зефапэ.Бжыхьэр къызысрэм, игъожьы-шэплъыСлъэгъурэр згъэшIагъоу ыбгъэгу сыдэплъы».Илъэси 100 фэдизрэ кIогъэ Кавказ заом илъэуж шIуцIэ, ныбжьырэ мыкIыжьыщт тыркъоу адыгэхэм акIышъо къызэрэтенагъэр тхакIом исатырхэм къащыхигъэщыгъ:Хы ШIуцIэ нэпкъым сытет, сыхэплъэ,Тарихъ блэкIыгъэм сшъхьэ зэтыречы.Адыгэ нэпсым сесты, сетхьалэ,ГъэшIэрэ гуаом джыри сыл хечы.Адыгэм ыщэчыгъэ тхьамыкIагъом джыри гур зэрэзэридзэрэр усэ сатыриплIым усакIом щыкIигъэтхъыгъ, ихэгъэгу, илъэпкъ шIулъэгъу илъэшыгъи, ар пщыгъупшэнэу зэрэщымытри, гум утеIункIэжьызэ, мафэ къэс, гугъакIэхэм, нэфым, тынчыгъэ-гупсэфыпIэм уафэкIон зэрэфаер мы сатырхэм къащыIугъ, ушъый ин хэлъэу усэр гъэпсыгъэ.Зынахь лъапIэ щымыIэ щыIэныгъэр хэткIи зэрэлъапIэр, ар ухъумэгъэн, гъэлъэпIэгъэн зэрэфаер къытеIо ыкIи ащ тыфэсакъыным тхакIор къыфэджэ:ЩыIэныгъэр лъапIэ,Ар зыпэсшIын щымыI. ГъашIэр — намыс, напэ. Напэри сигъэшIэ щыI.Зэрэдунай ыгу щыхъыеу мэгупшысэ, мэусэ усакIор, зэрилъэкIэу гугъэр, дэхагъэр, Iушыгъэр, щэIагъэр, зэфагъэр ахэмкIэ къытхегуащэх.Лъэпкъ шэн-хабзэхэм арыгъуазэу, ащыгъуазэу, пIуныгъэ тэрэз зиIэм, гъэсагъэм цIыфыгъэр зэригъотырэр хегъэунэфыкIы:Адыгагъэм рымыпшъырэмЫлъапсэ сысрэп.Мыхъущтхэм уакIэрищэу усакIом ушъый къытфешIы:Пый Iушым ущымыщын. Ныбджэгъу делэм зыщыдзый. Корэшъум ыкIыIу корэшъу щын, КъызыщынкIэ — мэшIобзый.ЩыIэныгъэр къызэрыкIоп: уцIыфэу ащ ухэтынри нахь шIэгъожь ыкIи тхъагъо. Мы литературэ жанрэмкIэ, адыгэхэмкIэ апэрэу, МэщбэшIэ Исхьакъ Iофышхо ылэжьыгъ. Ыпсэ пэтыфэ, ыгу къытеофэ усакIор мафэ къэс гупшысагъэ, тхагъэ, гушъхьэкIэн къэбзэ лъэш къытфигъэнагъ, адыгэ лъэпкъ литературэр ащкIэ лъэоенакIэ тыригъэуцуагъ.Усэ сатыриплIыхэр гущыIэ анахь дахэхэмкIэ, купкI зиIэ гупшысэкIэ зэлъыпкIагъэх, арышъ, ахэр хэткIи осэшIу зиIэх, Iэзэгъу папкIэх. Мыщ фэдиз акъыл-Iушыгъэр, губзыгъагъэр, творческэ гупшысэр къызыкъокIыгъэр тинахьыжъ лъапIэу, зидунэе нэф зыухыгъэу, ау щэIэфэ шIур зыпхъыгъэу, зылэжьыгъэ МэщбэшIэ Исхьакъ шъхьащэ фэтэшIы, джэнэт лъапIэкIэ тыфэлъаIо.Мамырыкъо Нуриет.