КIэлэцIыкIу сурэтхэм шIур зэрахьэ

ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу псэупIэу Тульскэм дэтым ипащэ игуадзэу ЦIыкIушъо Аленэ Урысые Iофтхьабзэм хэлэжьагъ. Ыгъэхьазырыгъэ проектым осэшхо щыфашIыгъ.

Культурэм иIофышIэхэм шIэныгъэу аIэкIэлъхэм ахагъэхъоным, ясэнаущыгъэкIэ зэдэгощэнхэм фэIорышIэрэ программэу «Культурэм икапитанхэр» зыфиIорэр Урысыем щызэхащагъ. Культурэм ылъэныкъокIэ лэжьэрэ еджапIэхэм, культурэм иунэхэм пэщэныгъэ адызезыхьэхэрэр ащ хэлэжьагъэх. Iофтхьабзэм зыщиушэтын амал иIагъ ЦIыкIушъо Аленэ.— Программэр едзыгъо пчъа­гъэ хъущтыгъ. Апэрэр къалэу Судак щыкIуагъ. Тхьамэфэ кIо­цIым пчэдыжьым сыхьатыр 9-м щегъэжьагъэу пчыхьэ кIасэм нэс егъэджэн сыхьатхэр тиIагъэх. ЯтIонэрэ едзыгъор зэнкIэ зэпхыныгъэм тетыгъ. Ащ дэ­жьым тыздэлэжьэнэу щыт проектыр дгъэнэфэн фэягъэ. ТикIэ­лэегъаджэхэр ащкIэ тиIэпыIэ­гъугъэх. МэзитIур ащ фэдэу кIуа­гъэ. Ящэнэрэ едзыгъор ары тиIофшIагъэхэр къызыщыдгъэшъыпкъэжьынэу щытыгъэр.

Аленэ къыхихыгъэ проектыр хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием фэгъэхьыгъагъ. «Госпитальхэм ачIэлъхэм ыкIи зи­псау­ныгъэ зэтезыгъэуцожьырэ дзэ­кIолIхэм апае сурэтхэм яшIын» — джары ащ зэреджагъэхэр. Апэрэ нэплъэгъумкIэ, акцие зэфэшъхьафэу зэхащэ­хэрэр аущтэуми ары зыфэгъэ­хьыгъэр, ау Iофтхьабзэм къыщы­зэрэугъоигъэмэ нэмыкI еплъыкIэ ащ фыряIэныр пшъэрылъэу зыфигъэуцужьи IофшIагъэр апа­шъхьэ къырилъхьагъ.— ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм Iэпы­Iэгъу афэхъурэ Iофтхьэбзэ зэ­фэшъхьафхэр республикэм щы­зэрахьэ. Ахэм ащыщхэм та­хэлажьэ. КIэлэцIыкIухэм ясурэтхэр дзэкIолIхэм афэдгъэ­хьынэу тыгу къэкIыгъ. Ежьхэми агурыдгъэIуагъ IофшIагъэхэм танкхэр е Iашэхэр арымытхэу, дунаим идэхагъэ, ибаиныгъэ анэ цIыкIухэмкIэ зэралъэгъурэр сурэтым ралъхьанэу. IофшIэгъэ инхэр тымыгъэхьыхэу, пкъыгъо цIыкIу хъуным пае ахэм сурэт атетхыгъ, госпитальхэм ядгъэщагъ. ЕтIанэ медицинэм иIофышIэхэу ащ щылажьэхэрэм тялъэIугъ дзэкIолIхэм сурэтхэр шъэфэу афагъэтIылъынхэшъ, къызалъэгъукIэ зызэрашIыгъэр къытфаIотэжьынэу, — проектыр зыфэдэр къеIуатэ Аленэ.Зэмыжэгъэхэ зэхашIэхэр дзэкIолIхэм аралъэгъулIагъ. Быракъхэр, заом епхыгъэ тамыгъэхэр зэрэтемышIыхьа­гъэхэр ахэм агъэшIэгъуагъ.— IофшIагъэмэ ащыщэу чэтыу цIыкIу зытешIыхьэгъагъэм икъэбар къэсIуатэ сшIоигъу. ДзэкIолIым ар зелъэгъум, «хабзэ зэрэхъугъэу, быракъ тешIы­хьагъэу «шъутщыгъупшэрэп» тетхагъэу слъэгъущт сшIошIыгъ. Мыщ фэдэ чэтыу Iэе цIыкIу ыпакIэхэр зэблэщыгъэхэу къыс­фэкIоныр сшIагъэп», — ыIозэ, такъикъищ фэдизрэ ынэпсыхэр къакIозэ ар сурэтым еплъыгъ. ЫкIыб тетхэгъагъ «СыпфэпцIэу зыпари мыузыжьынэу». ЕтIанэ кIэлэцIыкIум гущыIэгъу сыфэ­хъугъ. «КъасIо сшIоигъор тэрэзэу зэпысымыгъэфэшъоу мэхъу, сурэтхэмкIэ къэзгъэлъэгъо­ныр нахь сшIопсынкI. Чэтыур зэрысшIыхьэгъэ IофшIагъэм «опсэу» къизгъэкIыгъэр», — къысиIуагъ ащ.ЗэопIэ чIыпIэм щыIэгъэ цIыфым идунэееплъыкIэ зэрэзэ­щыкъорэр шъэфэп. Ежь Аленэ иблагъэмэ ащыщ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием щыIагъ, фыкъуагъи телъ хъугъэ. Къиныр зыфэдэр игупсэхэмкIэ ылъэ­гъугъ.— Госпитальхэми тыкIон фаеу хъугъагъэ. Ащ щыплъэгъу­хэрэм гур агъэцIыкIу. ЧIэлъхэм анэхэм уакIаплъэмэ, ахэр кIосагъэхэ фэд… Ащ щыхъурэр къэпIотэнкIи къины… Дунаим идэхагъэ изы Iахь языгъэлъэгъущт сурэтхэр зэуапIэм дгъэ­хьынэу ары сыгу къэзыгъэкIыгъэр. Такъикъитф нахь мыхъу-ми, мыщ фэдиз дэир зылъэгъу­рэмэ тыгъэр къаферэпс, — еIо бзылъ­фыгъэм.Аленэ иIофшIагъэ къыгъэ­шъыпкъэжьынэу такъикъиплI фыхэхыгъагъэр. Проектыр къы­Iуатэ зэхъум ежьыми, къедэIугъэхэми анэпсхэр къэкIуагъэх. Мыщ фэдэ лъэныкъокIэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм зызэрафамыгъэзагъэр культурэм иIофышIэхэм къыхагъэщыгъ. Ежь Iофтхьабзэм Аленэ фэдэу рагъэблэгъагъэхэр ары нахь дэгъухэр къыхэзыхыгъэхэри. Ащ фэдэу IофшIэгъэ 12 агъэнэфагъ. Аленэ ипроект ахэм ахэфагъ. Аужырэ едзыгъоми Адыгеим илIыкIо пхырыкIыгъ, сценэ иным тетэу джыри зэ ипроект къыгъэлъэгъожьыгъ.— Сыд фэдэрэ IофшIагъи цIыфхэм ахэпхьаным, ыпэкIэ ар лъыбгъэкIотэшъуным «Культурэм икапитанхэр» зыцIэ программэр фэIорышIэ. IэнатIэ зыIыгъ пстэуми дгъэцэкIэшъуным тыфагъэсагъ. ШIэныгъэу зэзгъэгъотыгъэр нэужым згъэфедэжьыгъэ пIоми хъущт. Тэ тиеджапIэ щыдгъэхьазырыгъэ проектым къэралыгъо мэхьанэ еттышъугъ, — еIо Аленэ.КъэIогъэн фае, аужырэ едзы­гъом нэсыгъэ проектхэм уасэ афэзышIыгъэхэм культурэмкIэ Урысыем и Министерствэ илIыкIохэр ахэтыгъэх. Аленэ ипроект къэралыгъо мэхьанэ иIэн зэрилъэкIыщтыр ахэм къыха­гъэщыгъ.Урысые Iофтхьабзэм зэнэ­къокъу нэшанэ хэлъыгъэп, ау анахь дэгъуищым уахэфэныр — текIоныгъ. Культурэр зищыIэныгъэ хъугъэ бзылъфыгъэр ащ рэгушхо.Аленэ янэ искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэм ипэщагъ. Апэрэ классым щегъэжьагъэу ащ щеджагъ. Къамылым, гитарэм, фортепьянэм къаригъэ­Iошъуным, сурэтшIыным зафигъэсагъ. Гурыт еджапIэм ыуж искусствэхэмкIэ Тхьабысымэ Умар ыцIэ зыхьырэ колледжыр къыухыгъ. Адыгэ къэралыгъо университетми щеджагъ. Нэуж­ми шIэныгъэ тедзэ зэфэшъхьаф­хэр зэригъэгъотыгъ. Культурэм иеджапIэ ипащэ игуадзэу ра­гъэблагъи илъэс 13 фэдиз хъу­гъэу ащ щэлажьэ. Культурэм хэшIыкIышхо фызиIэ бзылъфыгъэр сабыйхэм гупшысэ тэрэз яIэным, дэгъур алъэгъуным, дахэр зэрахьаным фигъэсэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зы­фегъэуцужьы.Цэй Замир.