«Унагъор — гупсэхэм язэпхыныгъ»

«Унагъор — гупсэхэм язэпхыныгъ» | Адыгэ макъ

Э. Лаутеншлегер

Мырэущтэу зэджэгъэхэ республикэ Iофтхьабзэ Мыекъуапэ мы мафэхэм щыкIуагъ. Унэгъо джэныкъом и Мафэу илъэс пчъагъэ хъугъэу Адыгеим щыхагъэунэфыкIырэм ар фэгъэхьыгъагъ.

Унагъом шIулъэгъуныгъэр, шъхьэкIэфэныгъэр, гуфэбэныгъэр, зэфыщытыкIэ дэгъур ылъапсэх. Сабыир къызыхъукIэ, апэрэ лъэбэкъухэр дунэешхом щезыгъэ­шIырэр игупсэхэр ары. Ныбжьым хахъо къэс шэн-хабзэу ащ унагъом щыхалъхьэ­рэм елъытыгъэу мэзекIо, мэпсэу. Ины зыхъукIэ, изэхашIэ, изекIуакIэхэм къызэрыкIыгъэ унагъом илъ унашъор зыфэдэр къыуагъашIэ. ЦIыфым щыIэныгъэм чIыпIэу щиубытырэм ылъапсэу хъурэр иунагъу. Мыщ фэдэ мэхьанэшхо зиIэ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм фэIорышIэнэу 2008-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм и Президент иунашъокIэ Iоныгъом иятIонэрэ тхьаумафэ унэгъо джэныкъом и Мафэу тишъолъыр щыхагъэунэфыкIынэу агъэнэфагъ.МэфэкI зэхахьэм къырагъэблэгъагъэх республикэм щыпсэурэ унагъохэр, зэшъхьэгъусэ зэфэхъу зышIоигъохэр ыкIи илъэсипшI пчъагъэ къызэдэзыгъэшIагъэ­хэр. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ ахэм зафигъэзагъ Iоф­шIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэ­кIэ АР-м иминистрэ игуадзэу Елена Юрченкэм:«Унэгъо джэныкъом и МафэкIэ сышъу­фэгушIо. МэфэкIым итамыгъэу ар сыдми хэтхыгъэп. Ащ гупсэфыгъэ, фэбэныгъэ къеты. Унагъо пэпчъ мыхэр илъынхэ фае. Мы мафэм ехъулIэу анахьэу сафэгушIонэу сыфай унэгъо Iужъухэм, илъэсыбэ къызэдэзыгъэшIагъэхэм ыкIи зинасып зэзыпхыгъэ къодыехэм. Шъо шъущысэтехыпI. Уна­гъор ары зэкIэ къыз­щежьэрэр. Сабыйхэр непэ зэрэжъу­гъасэрэм къэралыгъом инеущ бэкIэ елъытыгъ».Нэужым цIыфхэм яграждан зэфыщытыкIэхэм язытет зыщатхырэ къулыкъум икъутамэу Тэхъутэмыкъое районым щыIэм ипащэу ШIуцIэ Маринэ щыIэныгъэ гъогум зэдытехьэхэ зышIоигъохэ Дядев Даниилрэ Екатерина Акеньшинамрэ ыкIи Ацумыжъ Анзауррэ Шъэумэн Аминэрэ къэзэрэугъоигъэхэм апашъхьэ щызэгуи­тхагъэх. Ар къэзыушыхьатырэ тхылъхэри зэшъхьэгъусэ ныбжьыкIэхэм аритыжьыгъ.Нэужым ЖэнэлI унэгъо Iужъур зэхахьэм щагъэшIуагъ. Аслъанрэ Сусанэрэ къуаджэу Щынджые щэпсэух. КIэлэцIыкIуи 9 зэдапIу. АнахьыкIэр илъэсым ехъугъэ къодый, ныхьыжъыр илъэс 14 хъущт. Зэшъхьэгъусэхэр япшIэнэрэ сабыим ежэх.— Сабыибэ сиIэнэу сыдигъокIи сыфэягъ, ау ащ фэдиз къысфэхъун Iоу сшIагъэп. СэгушIо, Тхьэм къысфишIа­гъэм сырыраз. Сабыйхэм зэкIэми шэн гъэнэфагъэ яI. Ахэр къы­дэплъытэзэ, нэбгырэ пэпчъ екIолIакIэ къыфэбгъотызэ къэпIэтынхэр псынкIэп. Ау сишъхьэгъусэрэ сэрырэ тикъарыу хэтэлъхьэ, тинахьыжъхэ­ри IэпыIэгъу къытфэ­хъухэзэ тызэдэпсэу. ШъхьэкIэфэныгъэ ахэлъэу, лъэпкъэу къызхэкIыгъэм ишэн-хабзэхэр агъэлъапIэхэу къэхъунхэу тыфай, ары тыздэлажьэрэри, — еIо ЖэнэлI Сусанэ.Владимир ыкIи Людмила Гулуновхэр илъэс 55-рэ хъугъэу зэдэпсэух. Лъфыгъищ зэдапIугъ, рагъэджагъэх. ЗэкIэми унагъо яI, джы ахэм къатекIыгъэхэм ныжъ-тыжъхэм ящыIэныгъэ къагъэдахэ, къагъэбаи. Зэшъхьэгъусэхэм мэфэкI зэхахьэм щафэгушIуагъэх.Лъэпкъыбэ зыщызэхэпхъэгъэ унагъо­хэмкIи республикэр баи. Ахэм ащыщ Джэджэ районым къикIыгъэхэ Петров зэшъхьэгъусэхэу Алексейрэ Натальерэ. Хъулъфыгъэм урыс-адыгэ-къэндзал лъа­псэхэр иI. Бзылъфыгъэм урыс-белорус лъыр хэлъ. Ахэм япшъэшъэ нахьыжъ адыгэм дэкIуагъ, гурытым ишъхьэгъусэ къэндзал, кIалэм урыс къыщагъэр. Лъэпкъ пэпчъ шэн-хэбзэ, тхьэшIошъхъу­ныгъэ иI. Ахэр зы унагъом сыдэущтэу щызепхьащтха? Мы унагъом ар къе­хьылъэкIырэп.— Лъэпкъ пэпчъ ыгъэлъэпIэрэ зе­кIуакIэхэм шъхьэкIэфэныгъэ афэтшIызэ тызэдэпсэу. МэфэкI горэхэр къэблагъэ­мэ, зэдыхэтэгъэунэфыкIы. ГущыIэм пае, Бирамыр е пасхэр къызысхэкIэ, хабзэм тетэу пшIэн фаехэр тэгъэцакIэх, — еIо Алексей Петровым.МэфэкI зэхахьэм ихьакIэхэм унагъор гупсэхэм язэпхыныгъэу зэрэщытыр къагъэшъыпкъэжьы. МэфэкIыр титворческэ купхэм къагъэхьазырыгъэ къэгъэ­лъэгъонхэм къагъэкIэрэкIагъ.Цэй Замир.

Поделиться: ВКонтакте Telegram Одноклассники