Иаужырэ гъогу агъэкIотэжьыгъ

Лъэпкъ тхэкIошхоу МэщбэшIэ Исхьакъ тыгъуасэ иаужырэ гъогу агъэкIотэжьыгъ. Къалэу Мыекъуапэ дэт концерт унэу «Налмэсым» щыкIогъэ джыназэм хэлэжьагъэх ащ иIахьылхэр, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м иминист­рэхэм я Кабинет хэтхэр, Къэралыгъо Советым — Хасэм идепутатхэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр.

Аужырэ гъогум агъэкIотэжьынэу къе­кIо­лIагъэх Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIы­шъхьэу КIокIо Казбек, Къэрэщэе-­Щэр­джэсым и ЛIышъхьэу Рашид Темре­зовыр, Абхъазым ивице-президентэу Беслан Бегвава, Краснодар краим игу­бернатор игуадзэу Александр Агибаловыр, УФ-м ФедерациемкIэ и Совет Адыгеим ыцIэкIэ хэтэу Хъопсэрыкъо Мурат, УФ-м и Къэ­ралыгъо Думэ Адыге­им ыцIэкIэ идепутатхэу Владислав Рез­ник ыкIи Хьаса­нэ­къо Мурат, Дунэе Адыгэ Хасэм ипре­зидентэу Сэхъурэкъо Хьаути.Iофтхьабзэм къекIолIэгъагъэх политическэ партиехэм, общественнэ движениехэм ялIыкIохэр, шIэныгъэм, гъэсэныгъэм, культурэм ыкIи искусствэм яIофышIэшхохэр, тхакIохэм яорганизациехэм, ныбжьыкIэ-патриот зэхахьэхэм ахэтхэр, Адыгеим ыкIи Урысыем инэмыкI шъолъырхэм яобщественность илIыкIохэр.ТхакIом игупсэхэмрэ иIахьылхэмрэ ацIэкIэ къэкIуагъ УФ-м и Президентэу Владимир Путиным итхьаусыхэ телеграммэ. Ащ мырэущтэу къыщеIо:«МэщбэшIэ Исхьакъ Шумафэ ыкъом идунай зэрихъожьыгъэр гухэкIышхо сщыхъоу сышъуфэтхьаусыхэ.МэщбэшIэ Исхьакъ тхэкIо, усэкIо, зэдзэкIэкIо, просветитель IэпэIэсэ дэдэу щытыгъ. Игупсэ Адыгеим, ичIыпIэгъухэм шIулъэгъуныгъэ инэу афыриIэр лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ итворчествэ къыхэщыщтыгъ. Лъэпкъэу къызхэкIыгъэм ихэбзэ-зэхэтыкIэхэм къэгъэлъэгъокIэ амалэу афишIыгъэхэмкIэ титарихъ ыкIи тикультурнэ кIэн бай изы Iахьышхоу ахэр хъугъэх.Адыгеим ыкIи зэрэ Урысыеу акъо шIагъо шIэжь дахэкIэ игупсэхэм, иIа­хьылхэм ыкIи тэри тыгу къинэщт».Джащ фэдэу телеграммэхэр къэкIуагъэх Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэм, УФ-м и Къэралыгъо Думэ и Тхьаматэу Вячеслав Володиным, УФ-м и Президент и Администрацие и Пащэ иапэрэ гуадзэу Сергей Кириенкэм, УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Дмитрий Чернышенкэм, УФ-м и Президент иIэпыIэгъоу, Урысыем итхакIохэм я Союз и Тхьаматэу Владимир Мединскэм, УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Владимир Устиновым, Урысыем и Общественнэ палатэ исекретарэу Лидия Михеевам ыкIи нэмыкI къэралыгъо ыкIи общественнэ IофышIэшхохэм ацIэкIэ, ахэм ахэхьэх IэкIыб къэралхэм арыс адыгэхэри.Къош шъолъырхэм яIэшъхьэтетхэри ялIыкIохэри мы зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. ТхакIом игупсэхэмрэ иIахьылхэмрэ зэрафэтхьаусыхэхэрэр къызщыхагъэ­щыгъэ псалъэхэм дунаим тет адыгэхэм ямызакъоу зэрэ Урысыеу щыпсэурэ цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэми чIэнэгъэшхо зэрашIыгъэр ахэм къаIуагъ.«Абхъазым щыпсэухэрэм лъэшэу агу хэкIыгъ МэщбэшIэ Исхьакъ идунай зэрихъожьыгъэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр. Лъэхъэнэ псау ащ зыдихьыжьыгъ. ­Адыгэу дунаим тетмэ тхэкIо, усэкIо, гупшысэкIо ыкIи цIыф шIагъоу илъэпкъ гупсэрэ литературэмрэ щэIэфэ афэлэжьагъэр ахэкIыжьыгъ. Адыгеим ыкIи дунаим тет адыгэ пстэуми афэдэу Абхъазыри непэ мэшъыгъо», — къыщеIо Абхъазым и Президентэу Бадра Гунба ителеграммэ. Абхъазым ивице-президентэу Беслан Бегвава ащ къеджагъ.«ЗэкIэхэми чIэнэгъэшхо тшIыгъэ — МэщбэшIэ Исхьакъ тхэкIыжьыгъ. Ар тихэгъэгу ыкъо шъыпкъэу щытыгъ, анахь тын лъапIэу иIэр — Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъыцIэр къыфагъэшъо­шагъ. Дунаим тет адыгэ пстэуми Исхьакъ акъо шIагъоу щытыгъ. Тилъэпкъ икультурэ икъэухъумэн иIахьышхо ащ хи­шIыхьагъ. Тэри ащ осэшIу фэтэшIы. Зэрэдунаеу, зэрэадыгэ лъэпкъэу ащ ымакъэ зэхахыщтыгъ. Зы лъэхъанэ го­рэм Къэбэртэе-Бэлъкъарым гумэкIыгъо къызетаджэм, игущыIэ пытэ ишIогъэшхо къэкIогъагъ мамырныгъэмрэ рэхьатныгъэмрэ ащ илъ хъунхэмкIэ. Тэ егъашIэми ар тщыгъупшэщтэп!», — къыIуагъ Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэу КIокIо Казбек.«Исхьакъ Шумафэ ыкъом гущыIэгъу сыфэхъу къэс, бэрэ ащ фэдэ къыхэкIыщтыгъэ тизэдэгущыIэгъухэм федэшхо ахэсхыщтыгъ. Ащ фэдэ зэдэгущыIэгъу горэм къысфиIотэгъагъ Черкескэ дэт кIэлэегъэджэ училищым илъэс 80-кIэ узэкIэIэбэжьымэ зэрэчIэхьэгъагъэр. Республикэм, лъэпкъэу къызхэкIыгъэм, Кавказым ыкIи зэрэ Урысыеу ащыпсэу­рэ лъэпкъхэм гуфэбэныгъэ зэрафыриIэр къыхэщэу ягугъу къышIыщтыгъ. Сэ зэ­рэслъытэрэмкIэ, ар зэрэтхэкIыжьыгъэр тиреспубликэхэм ямызакъоу, тихэгъэгушхокIи чIэнэгъэшхоу хъугъэ», — къы­Iуагъ Къэрэщэе-Щэрджэсым и ЛIы­шъхьэу Рашид Темрезовым.Краснодар краим игубернаторэу Вениамин Кондратьевым, Пшызэ шъолъыр къэзэкъыдзэм ацIэкIэ дунаим ехыжьыгъэ тхэкIошхом иунагъорэ иIахьылхэмрэ сафэтхьаусыхэ. Непэ зигугъу тшIырэр цIыфышху, Кавказым ыкъо шIагъу. Къыт­кIэхъухьэхэрэм ащ иIофшIагъэхэр зэ­рагъэшIэщтых, уи Хэгъэгу уфэшъыпкъэн ыкIи уфэлэжьэн зэрэфаем ахэр къы­фэджэх», — къыIуагъ Краснодар краим игубернатор игуадзэу Александр Агибаловым.«Исхьакъ Шумафэ ыкъор — типащэ ыкIи тищысэтехыпIэ цIыфыр зэрэтхэ­кIыжьыгъэм чIэнэгъэшхо зэрэтшIыгъэр къегъэлъагъо. Ащ куоу тарихъыр ышIэщтыгъ, тилъэпкъ ифедэхэр къыгурыIощтыгъэх. ИтхылъхэмкIэ адыгэхэм шIуагъэу яIэр алъигъэIэсыщтыгъ, мамырныгъэм, щыIэкIэшIум, цIыф лъэпкъхэм азыфагу зэгурыIоныгъэ илъыным ренэу къафаджэщтыгъ», — къыIуагъ Дунэе Адыгэ Хасэм ипрезидентэу Сэхъу­рэкъо Хьаути.«МэщбэшIэ Исхьакъ ыцIэ егъэшIэрэу тиреспубликэ итарихърэ икультурэрэ къыхэнэщт. ЛIэужыбэхэмкIэ щысэтехыпIэ хъущт цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэр зиIофшIагъэхэмкIэ къытлъызгъэIэсыщтыгъэ цIыфыр тхэкIыжьыгъ. Ащ итхылъхэр бэдэдэ мэхъух, ар гушъхьэлэжь дахэм идунаеу тхэкIошхом тапашъхьэ къырелъхьэ», — къыIуагъ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл ­Мурат МэщбэшIэ Исхьакъ иунагъорэ игупсэхэмрэ афэтхьаусыхагъ. Къэгущы­Iэгъэ ыкIи Iофтхьабзэм къекIолIэгъэ пстэуми зидунай зыхъожьыгъэм иунагъо икъин зэрэдагощырэр къызхэщырэ псалъэу къашIыгъэхэмкIэ зэрафэразэр къыIуагъ.«Исхьакъ Шумафэ ыкъор гуетыныгъэ зыхэлъ, лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ цIыфэу щытыгъ. Ыныбжь емы­лъытыгъэу, аужырэ мафэм нэс акъы­лышIоу, цIыф мыгупсэфэу, хэгъэгумрэ республикэмрэ къарыкIощтым инэу ыгъэгумэкIэу щытыгъ. Тэ бэрэ тызэIукIэщтыгъ, ары пэпчъ ащ игъэсэпэтхыдэхэр сэркIэ мэхьанэшхо зиIэ гъуазэу щытыгъэх», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, МэщбэшIэ Исхьакъ щытхъоу пылъым бэшIагъэ Адыгеим игъунап­къэхэр зызэпичыгъэхэр, зэрэ Урысыеу икультурнэ кIэн хэпчын умылъэкIыщт Iахьышхоу ар хъугъэ. Исхьакъ Шумафэ ыкъор адыгэ лъэпкъыр зэрыгушхорэ цIыф. ТхакIом иIэпэIэсэныгъэрэ итворчествэрэ къатегущыIэзэ республикэм и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ бэшIагъэу клас­сик шъыпкъэ зэрэхъугъэр, и Хэгъэгу ар лъэшэу зэрэфэшъыпкъагъэр.МэщбэшIэ Исхьакъ тыгъуасэ Крас­нодар краимкIэ Успенскэ районым ит икъоджэ гупсэу Шъхьащэфыжь ащэжьи щагъэтIылъыжьыгъ. Ащ хэлэжьагъэх республикэм ипащэ, краим игубернатор, УФ-м чIыопс къэкIуапIэхэмкIэ ыкIи экологиемкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Хьатыу Джамбулат.Шъугу къэтэгъэкIыжьы: творчествэм зыщыпылъыгъэ илъэсхэм МэщбэшIэ Исхьакъ тхылъ 60-м ехъу ытхыгъ, литературнэ произведениябэ адыгабзэм рилъхьагъ: А. Пушкиным, М. Лермонтовым, Н. Некрасовым, А. Блок, С. Есениным, В. Маяковскэм ыкIи нэмыкI усэкIо цIэрыIохэм ялитературнэ произведениехэр. Адыгэ Республикэм и Гимн хэлъ гущыIэхэри ары зытхыгъэхэр. КъурIаныр адыгабзэм изылъхьагъэхэм ахэтыгъ. «Слово о полку Игореве» зыфиIорэр ащ зэридзэкIыгъ. МэщбашIэм ироманэу «Бзыикъо зау» зыфиIорэмкIэ композиторэу Нэхэе Аслъан апэрэ ­лъэпкъ оперэр ытхыгъ, романэу «Графиня Аиссе» зыфиIорэр Урысыем икинокомпаниехэм агъэуцугъ.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ Тхьаркъохъо Сафыет.