Театрэр игъашIэ щыщ

Къэбэртэе-Бэлъкъарым изаслуженнэ артистэу Къумыкъу Мухьадин «Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ щытхъуцIэр къыфагъэшъошагъ. Ащ фэгъэхьыгъэу тихьакIэщ къедгъэ­блэгъагъ, зэдэгущыIэгъу дэтшIыгъ.

Къумыкъу Мухьадин къуаджэу Аргудан къыщыхъугъ. Къэбэр­тэе-Бэлъкъарым и Къэралыгъо музыкальнэ театрэ илъэс 37-рэ хъугъэу щэлажьэ. Актерым исэ­наущыгъэ анахьэу къызщылъэгъуагъэр Эдгар Эгадзе ипьесэу «Бегите, кони, бегите» зыфи­Iорэм Алан Квэка ироль къызыщешIым ыуж. Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адам ыцIэ зыхьырэм а спек­таклэр къыщагъэлъагъо. Ащ ыуж И. Штраус ипьесэу «Летучая мышь» зыфиIорэм Фальк ироль къыщишIыгъ. Театрэр ищыIэныгъэ щыщ шъыпкъэ хъугъэ.— ЦIэ лъапIэу къыпфагъэшъошагъэмкIэ сы­пфэгушIо, Мухьадин. Мы лъэгапIэм екIурэ ­гъогур сыд фэдагъа?— Илъэсыбэ творческэ гъогум а цIэ лъапIэм сыкъыфи­щагъ. Сыд фэдэ къарыуи, гъэ­рети, уахъти хэзгъэкIодагъэми, лъэгапIэм сызэрэнэсыгъэм лъэ­шэу сырыраз. Искусствэм кIочIэ лъэш хэлъ. Ащ ижьыхьарзэ зэ узыхафэкIэ, къыхэкIыжьыгъуай.

— Сыдэущтэу театрэм уищыIэныгъэ еппхынэу хъугъа?— СицIыкIугъом къыщыублагъэу орэдым сыфэщагъ. Илъэси 4 нахь сымыныбжьэу украинскэ орэдхэр зэзгъэшIэнхэу сыу­б­лагъ, гурыт еджапIэм щызэхащэрэ Iофтхьабзэхэм ахэр къащысIощтыгъ. Сценэм сытетэу орэд къэсIоныр гухэлъэу зыдэсIы­гъыгъ. Илъэсибл сыныбжьэу музыкальнэ еджапIэм еджэныр щысыублагъ. 1979-рэ илъэсым Налщык дэт музыкальнэ училищым сычIэхьагъ, ГИТИС-р къэ­сыухыгъ. Нэужым къэзгъэзэжьи, Къэбэртэе-Бэлъкъарым и Къэралыгъо музыкальнэ театрэ сыIухьагъ, непи ащ сыщэлажьэ. Ар сищыIэныгъэ щыщ хъугъэ, унэ сфэхъугъ.— Театрэм сыда къыуит­ырэр? Сыда оркIэ творчествэр?— Театрэр сиятIонэрэ ун. Хьан­тIаркъом ипс зэримыхъо­жьырэм фэ­дэу, ситеатрэ сфэ­хъожьыщтэп. Творчествэр си­щыIэ­ныгъэ ылъапс. Искусствэ шъыпкъэр цlыфым lэпыlэгъу къыфэхъу, къины­гъомэ апхыре­гъэ­кlы. Сценэм къытепхьэрэ орэдым игущыIэхэр бэмэ агу нэсэу, ягууз къипIотыкIэу мэхъу. Къэгъэлъэгъон пэпчъ кIуачIи шIэныгъи хэолъхьэ, геройхэм яобразхэр зэри­фэшъуашэм тетэу сценэм къытеохьэ. Къэ­гъэлъэгъоныр зыуухыкIэ, ролым укъыхэкIыжьышъун, сценэмрэ щыIэныгъэмрэ азыфагу гъунапкъэ иIэн фае. Ау щыIэх роль къинхэр укъамытIуп­щыжьэу.

— Сыда театрэр къызщежьэрэр?— Искусствэм зиIахьышIу хэзылъхьагъэу театрэм щылажьэрэ пэпчъ ар къегъэпсы. Театрэм неущырэ мафэ иIэным фэшI сэнаущыгъэ зыхэлъ актер­хэр, режиссерхэр, сурэтышIхэр, нэмыкIхэр ищыкIагъэх. Сценэм актер закъор къытеотIупщыхьэкIэ театрэр гъэпсыгъэ хъущтэп.— Искусствэ шъыпкъэр оркIэ сыда?— Искусствэр сищыIэныгъэ ылъапс. Ащ нэпцIыр икIасэп, уфэшъыпкъэн фае. Искусствэ шъыпкъэр цlыфым lэпыlэгъу къыфэхъу, къиныгъомэ апхырегъэкlы.— Сыда артистымкIэ анахь шъхьаIэр?— АртистымкIэ анахь шъхьа­I­эр гухэм, псэхэм, акъылхэм зэранэсышъурэр ыкIи цIыф насыпым къэгъэзапIэ зэрэфи­шIын ылъэкIыщтыр зэрэзэхишIэрэр ары. Къэгъэлъэгъоным ыуж Iэгушъо къыпфытеохэмэ, уиIофшIэн уасэ горэ зэриIэр зэхэошIэ.— Iофэу пшIэрэм сыда уезымыгъэзэщырэр?— Узпылъ Iофыр шIу плъэгъун фае. Сызыхэт купым игъэ­хъагъэхэм сарэгушхо. КъБР-м имузыкальнэ театрэ ипащэу Бэрэгъунэ Руслъанрэ режиссер шъхьаIэу Дэбэгъо Рэмэ­занрэ лъэшэу сафэраз. Зи­IофшIэн хэшIыкIышхо фызиIэу, уапэ итэу уздэлажьэрэм мэхьанэшхо иI. Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адам ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэу, искусствоведениемкIэ кандидатэу, Урысыем, Адыге­им искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэу Юныс Сулей­мановым лъэшэу сыфэраз. Юнысрэ сэрырэ тызэде­джагъ, тызэдэлажьэ.— УищыIэныгъэ искусст­вэм емыпхыгъагъэмэ, сыд фэдэ сэнэхьата къыхэпхыщтыгъэр?— Сытрактористыщтыгъ, чIы­гум сыдэлажьэщтыгъ. ЧIыгур къызэрэотэщтым фэдэу сыд фэдэ сэнэхьати къыотэщтэп. Бэрэ гукъэкIыжь IэшIоу къыдэ­чъае тимэлхэр згъэхъоу къушъхьэтхым сызэрэщыIагъэр.— Искусствэм нэмыкI лъэныкъо горэ пшIогъэшIэгъона?— Пцэжъыеешэныр лъэшэу сикIас. СилъэпIэ ныбджэгъухэр щыIэныгъэм щысиIэх. Адыгеим сыкъызыкIокIэ, сишъэогъу хьа­лэлхэу РСФСР-м изаслуженнэ, Адыгеим инароднэ артистэу Зыхьэ Заурбый, Адыгеим изаслуженнэ артистэу Михаил Арзумановым пцэжъыяшэ садэ­кIо. Пцэкъэнтфыр сштэу псы нэпкъым сызытетIысхьэкIэ, гу­гъоу сиIэр зэкIэ сщэгъупшэжьы.— Уиунагъо, уигупсэхэм ягугъу къытфэшIба.— Сиунагъо кIуачIэ къысеты. ЗэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьэу Хъут Щамсудинэ ыпхъоу Замирэ сишъхьэгъус. Илъэс 34-рэ хъугъэу тищыIэныгъэ гъогу къы­зэдэтэкIу. Ар искусствэхэмкIэ Темыр Кавказ институтым идо­цент, филологие шIэны­гъэхэмкIэ кандидат. ТикIалэу Астемир илъэс 30 ыныбжь, программистэу мэлажьэ.— НыбжьыкIэхэу зисэнэхьат искусствэм езыпхыщтхэм сыда къяпIощтыр?— НыбжьыкIэхэр щыIэныгъэм ичэзыукIэ хэхьэх. Сэнэ­хьатэу къыхахыгъэм агурэ апсэ­рэ етыгъэу фэлажьэхэмэ, сыд фэдэрэ къиныгъуи къызэпачын алъэкIыщт. Ау сыдэу щытми сценэм уекIолIэнэу щытэп, ащ ппсэ хэплъхьан фае.Лъэпшъыкъо Фатим.