IэпыIэгъу зищыкIагъэм аIэ фащэи

ШIушIэн IэпыIэгъур лъэхъэнэ пстэуми, джы тызхэт щыIэныгъэми хэпчын умылъэкIынэу изы Iахьэу щыт. Лъэныкъуабэхэм атегъэпсыхьагъэу лэжьэрэ фонд зэфэшъхьафхэр республикэм итых. ЦыхьэшIэгъур, пшъэдэкIыжьыр ыкIи щыIэныгъэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэблэхъугъэныр зинэшэнэ шъхьаIэу щыт шIушIэ фондэу «ЗыIэ къывфэзыщэирэр» зыфиIорэм илъэсипшIым къехъугъ Iоф зишIэрэр. Ащ ипащэу Щэлбэе Арсен «Адыгэ макъэр» IукIагъ, яIофшIэн зэрэзэхэщагъэм зыщигъэгъозагъ.

Зигугъу къэтшIырэ фондыр непэ чанэу мэлажьэ. ИIэпыIэгъу зыIукIэхэрэр — кIэлэцIыкIухэм къащегъэжьагъэу щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцогъэ цIыфхэу псэупIэ зимыIэу урамым къытенагъэхэм анэсыжьэу. ИIофшIэнкIэ анахьэу анаIэ зытыригъэтырэр мы купым хахьэхэрэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр, социальнэу щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэр ары.ЕгъэжьапIэ фэхъугъэрШIушIэ фондыр джыри амыгъэпсызэ, зигъот макIэхэр Мыекъуапэ ичIыпIэу «Восходым» гъомылэпхъэ стыркIэ ща­гъаш­хэхэу изэхэщакIохэм аублагъ. Уахътэ тешIагъэу псэупIэ зимыIэу урамым къытенагъэхэр къяуалIэхэ хъугъэ. Мыщ дэжьым упчIэ къэуцугъ «Сыда мы купым рапэсыщтыр?»— А лъэхъаным шIушIэ фондым ипэщагъэр Дачъэ Юр. Нэбгырэ заулэу зэхэтыгъэ шIушIакIохэр егупшысэхи, чIылъэ унэ бэджэндэу афаубытыгъ. Ау нэбгырэ пчъагъэу щаIыгъым хахъуи, чIыпIэ щымы­- Iэ­жь зэхъум, фондым ипащэ АР-м и ЛIышъхьэ зыфигъэзагъ. Ащ ишIуагъэкIэ станицэу Къурджыпсым унэ къащыратыгъ, зэреджагъэхэр социальнэ IыгъыпIэу «ГукIэгъуныгъэм иун», — къыIуагъ Щэлбэе Арсен.

Ежь тигущыIэгъу ошIэ-дэмышIэу мы купым хэхьагъ ыкIи шIушIэ IофшIэныр хэпчын умылъэкIынэу ищыIэныгъэ щыщ хъугъэ. Ар хьылъэзещэным хэтэу мэлажьэ, мафэ горэм кIэлэцIыкIухэмрэ Iэтахъохэмрэ афытегъэпсыхьэгъэ социальнэ IыгъыпIэу «Джэныкъу» зыфиIорэм тхылъ горэхэр афищэнхэу хъугъэ.— ШIушIэ фондэу «ЗыIэ къыпфэзыщэирэр» зыфиIорэм кIэлэцIыкIухэм Iофтхьабзэ афызэхищагъэу сытефагъ. Ахэм ахэт горэ къысэлъэуIи, чъыгым сыфэдэнэу къутамэ сагъэубыти, къэгъэлъэгъоным сыхэлэ­жьагъ. А мафэм а чIыпIэм щыслъэгъугъэм сиеплъыкIэ зэрихъокIыгъ, сабыйхэр шIушIакIохэм къяжэхэу, гушIохэзэ къазэрэпэгъокIыгъэхэр сыгу лъыIэсыгъ. Сэри щыIэныгъэм къиныгъуабэу щызэпысчыгъэр, ащкIэ IэпыIэгъу къысфэхъугъэхэр сынэгу къыкIэуцожьыгъэх. Джащ къыщегъэжьагъэу фондым сыри­гъусэнэу тесыубытагъ, — хигъэу­нэфыкIыгъ Щэлбэе Арсен.ТигущыIэгъу шIушIэ фондыр загъэпсыгъэр илъэсищ хъугъэу къотэгъу афэ­хъугъ ыкIи 2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ащ ипащ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм яIофшIэн лъапсэу фашIыгъэр зэригъэпытэщтым, зэрэхигъэхъощтым емызэщыжьэу ыуж ит.ПрограммэхэрФондым иIофшIэн лъэныкъуитIумэ афэгъэзагъ: кIэлэцIыкIухэр ыкIи псэупIэ зимыIэу урамым къытенагъэхэр. Мыхэм ящыIэныгъэ изытет нахьышIу шIыгъэныр, социальнэу щыIэныгъэм зыкъыхагъотэныр, зэрафэгумэкIыхэрэр зэхарагъэшIэныр пшъэрылъ шъхьаIэх.Ащ епхыгъэу программэ гъэнэфагъэхэр шIушIэ фондым егъэцакIэх. Ахэм ащыщых: псауныгъэм зэрар езыхыщт шIыкIэхэр щыгъэзыегъэнхэр ыкIи унагъом имэхьанэ гъэпытэгъэныр, социальнэу мыухъумагъэхэм афытегъэпсыхьэгъэ программэхэу «Къыппэблагъэм IэпыIэгъу фэхъу», «Къыппэблагъэр гъашхэ» зыфиIохэрэр, кIэлэцIыкIу интернатхэм Iофтхьабзэхэр ащызэхэщэгъэнхэр ыкIи «ГукIэгъум иунэ» чIэсхэм яфэIо-фашIэхэр афэгъэцэкIэгъэн­хэр.— Пхырытщырэ проектхэм нахь игъэкIотыгъэу ягугъу къэсшIымэ, гъэшхэн Iофыр къахэзгъэщыщт. Ар илъэс пчъагъэ хъугъэ зызэхат­щэ­рэр, апэ тэ тыпщэрыхьэ­щтыгъэ, джы ЦКЗ-м тет шхапIэм зэзэгъыныгъэ дэтшIыгъэу къытфегъэхьазырых. Мыекъуапэ ыкIи Шытхьалэ чIыпIэ гъэнэфагъэхэр ащыхэтхы­гъэхэу къякIуалIэх, тхьамафэм зэ тэгъашхэх. ЩыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцуагъэхэу, зи­гъот макIэхэр ары къытэуалIэ­хэрэр. Илъэсрэ ныкъорэ пIалъэр пштэмэ, нэбгырэ 600 фэдиз дгъэшхагъэ. «ГукIэгъум иунэ» сыкъытегущы­Iэмэ, зэпымыоу нэбгырэ 15 — 17 щэпсэу, джащ фэдиз къычIэхьэ ыкIи чIэкIыжьы. НахьыбэрэмкIэ аныбжьыр илъэс 55-м къехъу. Зыщыщыр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр ямыIэжьхэу къэтэштэх, процент 99-м ахэр афызэтедгъэуцо­жьынхэ тэлъэкIы. Мы уахътэм нэбгыритIу тиI тхылъхэри афэд­гъэпсынхэ тымылъэкIыгъэу, зым ишIэжь зэрэшIокIодыгъэм ар къегъэхьылъэ, адрэм иIоф хьыкумымкIэ зэхэтэфы. Нэужым ахэр ате­гъэпсыхьэгъэ чIыпIэхэм тэгъэкIо­жьых, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къафэтэгъотых. Мы унэм щыIэкIэ-псэукIэ амалхэр щызэтегъэпсыхьагъэх, хэбзэ къулыкъушIэхэр лъэшэу къыддеIэх. Къыхэгъэщыгъэн фае «ГукIэгъум иунэ» социальнэ фэIо-фашIэ­хэр зыгъэцакIэхэрэм яреестр зэрэхагъэхьагъэр, ащкIэ тилъэкIхэм зэрахэхъуагъэр, — къеIуатэ шIушIэ фондым ипащэ.«Къыппэблагъэм IэпыIэгъу фэхъу» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу, инклюзивнэ гупчэу «ЗэкIэми тызэгъусэу» зыфиIорэм, Хьакурынэхьаблэ дэт еджэпIэ-интернатым, республикэ кIэлэцIыкIу Унэм, Адэмые психоневрологическэ Унэм социальнэ ыкIи мэфэкI Iофтхьабзэхэр ащызэхащэх. Ащ дакIоу, шIухьафтынэу канцелярскэ пкъыгъохэр зыдэлъ Iэлъ­мэкъхэр, IэшIу-IушIухэр, джэгуалъэхэр афащэх. ИкIыгъэ илъэсым шIушIэ Iоф­тхьэбзэ 50 фондым ригъэкIокIыгъ. Мы мазэм Iэлъмэкъ 40 агъэхьазырыгъах еджэпIэ-интернатым ащэнэу.ЗэдэлэжьэныгъэрАнахь благъэу фондым Iоф зыдишIэрэр АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерств ары. Ащ лъэшэу ынаIэ къазэрэтетыр тигущыIэгъу хигъэ­унэфыкIыгъ. Джащ фэдэу организацие, дин гъэIорышIэпIэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэм, унэе предпринимательхэм, рес­публикэ наркологоческэ диспансерым, бзэджашIэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГэIорышIапIэу АР-м щыIэм зэпхыныгъэ адыриI.— ТиIофшIэн зэрифэшъуашэу зэрэзэхатщэрэм, ахъщэу къытIэкIа­хьэрэр зыдакIорэр шъыпкъагъэ хэлъэу къызэрэдгъэлъагъорэм яшIуагъэкIэ нэбгырабэмэ ежь-ежьырэу зыкъытфагъазэ IэпыIэгъу къытфэхъухэмэ ашIоигъоу. Тэ бэрэ тылъаIоу къыхэкIырэп. ШIушIэ фондыр ежь-ежьырэу зызыIы­гъыжьхэм ащыщ, икIыгъэ илъэсым унэе предпринимательхэм ягупыкIыкIэ сомэ мин 500-м кIахьэу мылъку къытIэкIэхьагъ. Зэпымыоу зимылъку IэпыIэгъу къытIукIэхэрэм ащыщ чылыс гупчэу «ЩыIэныгъэм игущыI» зыфиIорэр. Чыристан чылысым ащыщ къекIолIэрэ кIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэ чIыпIэ ящыкIагъэу зыкъызытфагъазэм, а лъэIур быслъымэн диныр зылэжьырэ кIалэм етхьылIагъ ыкIи сомэ мини 100-м ехъу зыосэ джэгупIэ афигъэпсыгъ. Мыщ къеушыхьаты рес­публикэм ис шIушIакIохэм лъэпкъ ыкIи дин зэхэдз зэрямыIэр. Бэрэ зиIэпыIэгъу къытIукIэхэрэм ащыщ кIэлэцIыкIу лъэкъопылъхьэхэр зыщащэрэ тучанэу «Гномик» зыфиIорэр. Ащ цокъэ зэштэгъу 600 фэдизэу къытфищагъэр Iоныгъом и 11-м станицэу Къурджыпсым щызэхэтщэщт шIушIэ Iофтхьабзэм щыдгощыщт, — къыхигъэ­щыгъ Щэлбэе Арсен.Аужырэ илъэсищым зы президент грантрэ ыкIи республикэ грантитIурэ зигугъу къэтшIырэ фондым къыхьын ылъэкIыгъ. УФ-м и Общественнэ палатэ Адыгеир къыщигъэлъэгъуагъ. Джащ фэдэу УрысыемкIэ шIушIэным фэгъэзагъэхэм зиIофшIакIэ анахь дэгъоу алъытагъэхэм ахэфагъ. Непэ шIушIэ фондэу «ЗыIэ къыпфэзыщэирэр» зыфиIорэм зэпымыоу Iоф щызышIэрэ гуфэкIо 12 фэдиз Iут. ИгъэкIотыгъэ Iофтхьабзэхэр зэхащэхэ хъумэ нахьыбэ къырагъэблагъэ.— Сызипэщэ фондым ипшъэры­лъыр цIыфэу чIыпIэ зэжъу иуцуа­гъэр ащ ищыгъэныр ыкIи тиIэпыIэгъу зищыкIагъэм тIэ фэтщэиныр ары. Сыд фэдэрэ лъэхъани узэдеIэжьыныр, къыппэблагъэм игукIае зэхэпшIэныр, шIушIэныр, гукIэгъур щыIэныгъэмкIэ анахь шъхьаIэх. Ащ тетэу тIэ зэкIэдза­гъэу тэлажьэ, — хигъэунэфыкIыгъ Щэлбэе Арсен.IЭШЪЫНЭ Сусан.