Iэшъынэ А.
Лъэпкъ проектэу «Унагъом» къыдыхэлъытагъэу кIэлэцIыкIухэр зэрыс унагъохэм социальнэ IэпыIэгъу зэфэшъхьафхэр республикэм щарагъэгъоты.
Ахэр цIыфышъхьэ пчъагъэм хэгъэхъогъэным, зигъот макIэхэм адеIэгъэным фэIорышIэх, ащ дакIоу илъэс 18 мыхъугъэ кIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ къызэтегъэнэгъэным фытегъэпсыхьэгъэ IэпыIэгъухэри Адыгеим щыгъэнэфагъэх. Непэ зигугъу къэтшIыщтыр ортопедическэ лъэкъопылъхьэ ятыгъэныр ары.Ащ фэдэ IэпыIэгъум къыхырагъэубытэхэрэр гъот макIэ зиIэхэр, зыныбжь илъэс 18-м нэмысыгъэхэу ортопедическэ лъэкъопылъхьэ ищыкIагъэу врачым ылъытагъэхэр ары. Ар къаратыным пае врач-ортопедым къафитхыгъэ тхьапэр Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «IофшIэнымкIэ ыкIи цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэмкIэ Гупчэм» рахьылIэн, нэужым ащ тхылъ гъэнэфагъэ къыIахын фае. Мы IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ къызэтенэ ыкIи сэкъатныгъэ яIэ хъуным щеухъумэх.

— Лъэпкъ проектэу «Унагъом» къыдыхэлъытэгъэ IэпыIэгъу тедзэхэу шъолъырым щыдгъэнэфагъэхэм кIэлэцIыкIухэр зэрыс унагъохэм тишIуагъэ ядгъэкIыным, джащ фэдэу къэхъухэрэм япчъагъэ хэгъэхъогъэным фытегъэпсыхьагъэх. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтыхэрэм ащыщ очнэу еджэрэ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэхэу сабый ежэхэрэр, сабыибэ зэрыс унагъохэу ипотекэ зыштагъэхэр, нэмыкIхэри. КъыкIэзгъэтхъымэ сшIоигъу, цIыфышъхьэ пчъагъэм хэгъэхъогъэным, унагъом, ныгъом, тыгъом, кIэлэцIыкIугъом IэпыIэгъу афэхъугъэным яIофыгъохэр апэ итэгъэшъых, — хигъэунэфыкIыгъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, 2026-рэ илъэсым зытефэхэрэм ортопедическэ лъэкъопылъхьэ ятыгъэнымкIэ пэIуагъэхьанэу республикэм ибюджет сомэ миллион 12 фэдиз къыхагъэкIыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIу 900 фэдизмэ ар афащэфын ямурад. ИкIыгъэ илъэсым мы программэм игъэцэкIэн сомэ миллион 17-м ехъу пэIуагъэхьагъ, кIэлэцIыкIу 1300-мэ ортопедическэ лъэкъопылъхьэ аратыгъ. Мыгъэ а пчъагъэр нахь макI, ау хэбзэкъулыкъушIэхэм къызэраIуагъэмкIэ, агъэнэфэгъэ нэбгырэ пчъагъэм нахьыбэмэ закъыфагъазэмэ, мылъкум джыри хагъэхъощт.

Тызыхэт илъэсым мы фэIо-фашIэм епхыгъэ къэралыгъо зэзэгъыныгъэр зыгъэцэкIэщтыр Iахьзэхэлъ обществэу «Московскэ протезнэ-ортопедическэ предприятием» и Мыекъопэ къутам. Ащ ипащэу Цэй Камал «Адыгэ макъэр» гущыIэгъу фэхъугъ, социальнэ фэIо-фашIэр зэрагъэцакIэрэр нэрылъэгъу тфэхъугъ.— Илъэс зэкIэлъыкIохэм мы фэIо-фашIэмкIэ къэралыгъо зэзэгъыныгъэр зэрифэшъуашэу тэгъэцакIэ. Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу ортопедическэ лъэкъопылъхьэр зэкIэ шъолъырхэм зэрэщарамытырэр. Ау Адыгеим кIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ изытет типащэхэм лъэшэу анаIэ тырагъэты, ащ ишыхьат программэм игъэцэкIэн пэIухьащт мылъкур республикэ бюджетым къызэритIупщырэр. ИкIыгъэ илъэсыр пштэмэ, сомэ миллион 11-рэ мини 100-м ехъурэ къытIэкIэхьагъ, лъэкъопылъхьэ зэштэгъу 1692-рэ афэтшIыгъ, 2026-м сомэ миллион 12-м кIахьэу къытфатIупщыгъ, мы уахътэм ехъулIэу зэштэгъу 254-рэ яттыгъ. Лъэкъопылъхьэу предприятием щытшIыхэрэр шэпхъэшIухэм адештэх, шъом хэшIыкIыгъэх. Амалэу щыIэм елъытыгъэу тиIофшIакIэ тэгъэпсы, дэо тхылъым къыдатхэхэрэм защысэгъэгъуазэ, гумэкIыгъохэр зэрэдэдгъэзыжьыщтхэм тынаIэ тет, ау гущыIэ дахэу къытпагъохырэр нахьыбэшъ, ар тигуапэ, — къыIуагъ Цэй Камал.Ортопедическэ лъэкъопылъхьэу ашIырэр тIоу зэтефыгъ: ишIынкIэ нахь хьылъэу пкъыгъуабэу зэхэтыр ыкIи ишIынкIэ нахь Iэрыфэгъоу зы пкъыгъо зыхэтыр. Ащ фэдэ лъэкъопылъхьэ зищыкIагъэу алъытэгъэ нэбгырэ пэпчъ цокъэ къэштэгъуитIу зырыз фашIы: кIымэфэ ыкIи гъэмэфэ лэхъанхэм ателъытагъэу.Предприятием ишъолъыр къутамэ къыщашIырэ лъэкъопылъхьэм изытет ауплъэкIу, лъэплъэх. Нэбгырэ пэпчъ ылъэгу иуз елъытыгъэу цуакъэр фашIы. Тхьамэфэ заулэм къыкIоцI ащ игъэхьазырын пылъых.— Республикэм щыпсэурэ кIэлэцIыкIухэм ортопедическэ лъэкъопылъхьэ ягъэгъотыгъэным мэхьанэшхо иI. Сабыир джыри цIыкIузэ иуз къыхэбгъэщымэ, ар нахь гъэхъужьыгъошIу ыкIи сэкъатныгъэ иIэ хъуным ищынагъо щыгъэзыягъэ мэхъу. КъыткIэхъухьэхэрэм псауныгъэ пытэ яIэныр къэралыгъом ыкIуачIэ ылъапс, ар типащэхэм къыдалъытэзэ, программэр пхыращы, — хигъэунэфыкIыгъ Цэй Камал.Мыщ фэдэ IэпыIэгъу зэратыгъэ цIыфхэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.Килабериа Тенгизрэ ишъхьэгъусэрэ кIэлэцIыкIуищ зэдапIу, ахэм зэкIэми ащ фэдэ лъэкъопылъхьэ къараты.— Пшъэшъэ анахьыжъым илъэси 5, ащ къыкIэлъыкIорэ тIолъфэныкъохэм илъэситIурэ ныкъорэ аныбжь. Ортопедым зэрилъытагъэмкIэ, ахэм хэушъхьафыкIыгъэ лъэкъопылъхьэ ящыкIагъ. Ащ епхыгъэу илъэс заулэ хъугъэу ыпкIэ хэмылъэу а фэIо-фашIэр къытфагъэцакIэ. МазэкIэ узэкIэIэбэжьымэ, нахьыкIэхэм цуакъэхэр къафашIыгъ. Хабзэми, ортопедическэ гупчэм Iоф щызышIэхэрэми лъэшэу тафэраз, унагъомкIэ ар зэхапшIэу IэпыIэгъушIу, — еIо Тенгиз.Алэкъэе Нэфсэт икIэлитIу алъэгу «плосковальгуснэ» зэхъокIыныгъэ яIэу врачым къыхигъэщыгъ. Ар зыпкъ игъэуцожьыгъэным пае ортопедическэ лъэкъопылъхьэ илъэс заулэ хъугъэу къараты.— СикIэлэ нахьыжъ илъэси 8, адрэм – 4 аныбжь. Яуз инэшанэ елъытыгъэу алъэгу тырашIыкIызэ, ящыкIэгъэ лъэкъопылъхьэ къэштэгъуитIу зырыз ыпкIэ хэмылъэу къараты. Лъэшэу сигуапэ ащ фэдэу къэралыгъом ынаIэ кIэлэцIыкIухэм зэратыригъэтырэр, унагъомкIи ащ фэдэ IэпыIэгъум мэхьанэ иI, — хигъэунэфыкIыгъ Нэфсэт.IЭШЪЫНЭ Сусан.