А. Гусев
Хэбзэнчъэу наркотикхэр зэрэзэрагъакIорэм пэуцужьыгъэнымкIэ Адыгеим икомиссие изэхэсыгъоу АР-м и Правительствэ зычIэт унэм щыкIуагъэр АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ.
Комиссием хэтхэр наркотикхэр хэбзэнчъэу зезыгъакIохэрэм якъыхэгъэщынкIэ ыкIи ахэм ягъогупэ пыбзыкIыгъэнымкIэ Iофэу ашIэрэм, кIэлэцIыкIухэр, ныбжьыкIэхэр физическэ культурэмрэ спортымрэ нахь чанэу апылъынхэм япхыгъэ Iофыгъо заулэмэ ахэплъагъэх.АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу наркотикхэр зэрагъэзекIорэм гъунэ лъызыфырэм ипащэу Елена Аврашко хэбзэнчъэу наркотикхэр зыгъэзекIохэрэм зэрапэуцужьхэрэр къыIотагъ. Полицием къызэритыгъэмкIэ, илъэсыр къызихьагъэм щегъэжьагъэу наркотикхэм ягъэфедэн епхыгъэ бзэджэшIэгъи 131-рэ республикэм щызэрахьагъэу агъэунэфыгъ, 35-мэ язехьанкIэ къэбар-телекоммуникационнэ технологиехэр къызфагъэфедагъэх. Гъогогъу 79-рэ наркотикхэр IуагъэкIыгъэу къыхагъэщыгъ, мы лъэныкъомкIэ уголовнэ Iоф 31-рэ зэхафыгъ ыкIи хьыкумым IэкIагъэхьагъ, нэбгырэ 65-мэ уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. Наркотик килограмми 7 фэдиз республикэм къащыIахыгъ.ИнтернеткIэ наркотикхэр IузыгъэкIыхэрэр къыхэгъэщыгъэнхэм тегъэпсыхьагъэу республикэм уплъэкIунхэр ренэу щызэхащэх. Илъэсыр къызихьагъэм щегъэжьагъэу ащ фэдэ интернет къэкIуапIэхэр зэфэшIыжьыгъэнхэм зыщыкIэлъэIурэ тхылъ 227-рэ полициемРоскомнадзорым IэкIигъэхьагъ. Хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм мы лъэныкъомкIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэрехьэх. Наркотикхэр къызфамыгъэфедэнхэм атегъэпсыхьагъэу Iофтхьэбзэ 800 фэдиз гъэсэныгъэ языгъэгъотырэ организациехэм мыгъэ ащызэхащагъ.Урысыем пщыныжь ягъэхьыгъэнымкIэ и Федеральнэ къулыкъу АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Мерген Тубитовым зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, хэбзэнчъэу наркотикхэр зэрагъэзекIощтыгъэм епхыгъэу нэбгырэ 352-мэ Адыгеим пщыныжь щарагъэхьы. Ащ фэдэ бзэджэшIагъэ зезыхьэгъэ нэбгырэ 34-рэ мыгъэ хьапсхэм къадэкIыжьыгъ. Ахэм ащыщхэу административнэ пщыныжь зытелъхэм афэгъэхьыгъэу АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ичIыпIэ отделхэм ищыкIэгъэ материалхэр аIэкIагъэхьагъэх. Хэбзэнчъэу наркотикхэр зыгъэзекIощтыгъэ нэбгырэ 282-р агъэтIысыгъэп, цIыфхэр гъогу тэрэз зыщытыращэжьырэ гупчэхэм нэбгыри 175-рэ ачIэс.АР-м физическэ культурэмрэ спортымрэкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат Адыгэ Республикэм испорт еджапIэхэм ныбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ физическэ культурэм, спортым апыщэгъэнхэмкIэ, ГТО-мкIэ шапхъэхэр тыгъэнхэмкIэ Iофэу ашIагъэм къытегущыIагъ.Республикэм спорт псэолъэ 1089-рэ ит. Адыгеим щыпсэухэрэм япроцент 62,4-мэ ахэр къызфагъэфедэх. Мыгъэ Мыекъуапэ, Мыекъопэ, Джэджэ, Тэхъутэмыкъое районхэм спорт джэгупIи 4, ГТО-мкIэ шапхъэхэр зыщатыщт чIыпIи 2, къуаджэу Афыпсыпэ бэнэнымкIэ модульнэ зал ащагъэпсыщт, спорт еджапIэу N 3-м гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр рашIылIэщтых.Спорт псэолъакIэхэр зэрагъэпсырэм епхыгъэу спорт еджапIэхэм якIуалIэхэрэм япчъагъэ хэхъо. Непэ спорт лъэпкъ 38-мкIэ къутэми 132-мэ спортсмен 16807-мэ яIэпэIэсэныгъэ щыхагъахъо. 2019-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар нэбгырэ мини 3,7-кIэ нахьыб.АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгеим физическэ культурэмрэ спортымрэкIэ и Комитетрэ Мыекъуапэ имэриерэ пшъэрылъ афишIыгъ Мэздахэ дэжь щыгъэпсыгъэ джэгупIэхэм шахмат, теннис ыкIи нэмыкI спорт лъэпкъхэм ащешIэнхэм пае ищыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр къафагъотынхэу.«2030-рэ илъэсым ехъулIэу лъэпкъ проектэу «Демографием» диштэу физическэ культурэмрэ спортымрэ апылъхэр нахьыбэ шIыгъэн фае. НепэкIэ ар зэрэхъурэр процент 61-мэ, а уахътэм ехъулIэу процент 70-м нэгъэсыгъэн фае. Инфраструктурэ дэгъу, псэолъабэ, чIыпIабэ зэтедгъэпсыхьагъ. Спорт псэуалъэхэр цIыфхэм нахь къызфагъэфедэу тшIыныр типшъэрылъ. Нэбгырэ пэпчъ зыщыфэе уахътэм ахэр къызфигъэфедэн ылъэкIын фае», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ зэлъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Долэ Долэт наркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэзекIорэм пэуцужьыгъэнымкIэ Адыгеим къэбар жъугъэмкIэ иамалхэм Iофэу зэшIуахырэм къытегущыIагъ.Республикэм итедзэгъухэм ыкIи икъэбарлъыгъэIэс электрон амалхэм наркотикхэр къызфамыгъэфедэнхэм епхыгъэ материал 200 фэдиз къарыхьагъ. Видеороликхэу «Тызэгъусэу наркотикхэм ягъэзекIон тыпэуцужьы» зыфиIохэрэм яреспубликэ зэнэкъокъу мыгъэ я 5-у зэхащагъ. КIэлэеджакIохэр, студентхэр, гъэсэныгъэм, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх.Наркотикхэр хэбзэнчъэу амыгъэзекIонхэм тегъэпсыхьэгъэ баннери 8 къалэу Мыекъуапэрэ ащ къыпэIулъ чIыпIэхэмрэ ащагъэпсыгъ. Телерадиокомпаниеу «Адыгеим», киносеансхэр муниципальнэ кинотеатрэхэм ащырагъэжьэнхэм ыпэкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Джой Ленд» зыфиIорэм ащ фэдэ тематическэ роликхэр къащагъэлъагъох.АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытырэ къэбархэмкIэ ЛIышэ Саныет.