Губгъо IофшIэнхэр зэпыухэрэп

Бжыхьасэхэм яIухыжьын ыкIэм фэ­кIуа­гъэми, республикэм ичIыгулэжьхэм яIофшIэн зэпыурэп. ДжырэкIэ лэ­жьы­гъэр зытырахыжьыгъэ хьасэхэр пхъэным фагъэхьазырых.

Iоныгъор апэ зыухыгъэхэм ащыщ Шэуджэн районыр, бэмышIэу ащ тыщы­Iагъ, лэжьыгъэм иIухыжьын зэфэхьысы­жьэу фэхъугъэр, пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэр къытфиIотагъ район администрацием мэкъу­мэщ хъызмэтымкIэ иотдел ипащэу ГутIэ Мурат.ТигущыIэгъу къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым Iуахыжьынэу бжыхьэсэ гектар 15900-рэ яIагъ. Ащ щыщэу 1422-м ­ехъур рапсым рагъэубытыгъагъ, хьэр гектар 1400-рэ хъущтыгъ, коцыр гектар 14500-м тырапхъэгъагъ. Бжыхьэсэ гектарым гурытымкIэ центнер 47,5-рэ къырахыгъ, зэкIэмкIи тонн 75187-рэ аугъоижьыгъ.— ГъэрекIорэм егъэпшагъэмэ, ар центнер 13-м ехъукIэ нахь макI. КIымафэм осышхо зэрэтелъыгъэм ишIуагъэ къэкIуагъэу, дэгъоу зэпачыгъэу щытыгъэми, гъатхэр зэрэчъыIагъэр, зэрэоелагъэр къягоожьыгъ. Джащ фэдэу гъэмафэми фэбэ тэрэз тлъэгъугъэп, Iоныгъор зыщырагъэжьэщтым ое зэпымыу­хэр щыIагъэх, ащ къыхэкIэу лэжьыгъэм идэгъугъи гъэрекIорэм егъэпшагъэмэ, нахь дэй, къахьыжьыгъэри нахь макI, — еIо Мурат.Лэжьыгъэм иIухыжьын сыдигъокIи къины, пшъэрылъышхо пылъ. Мы илъэсым гумэкIыгъо шъхьаIэу щытыгъэр гъэстыныпхъэ зэрэщымыIагъэр е зэрэлъэпIагъэр ары.Сыд фэдэ къиныгъо хэфагъэхэми, мэфэ ошIухэр къызфагъэфедэхэзэ япшъэ­рылъ зэрифэшъуашэу агъэцэкIагъ. Хьэ гектарым центнер 37,75-рэ къырахыгъ, рапсым гектарым телъытагъэу центнер 29,37-рэ, коц гектарым центнер 48,4-рэ къащаугъоижьыгъ.Шэуджэн районым бжыхьэсэ гектар 1358-рэ иIагъ. Гектарым телъытагъэу центнер 48,7-рэ къырахыгъ, зэкIэмкIи тонн 6618-рэ къахьыжьыгъ.Фермер хъызмэтшIапIэхэм бжыхьэсэ гектар 12392-рэ яIагъ. Ащ щыщэу рапсым гектар 763-рэ, хьэм — 1080-рэ, коцым гектар 11312-рэ арагъэубытыгъ. ПстэумкIи бжыхьасэхэм тонн 58018-рэ къа­тыгъ, гектарым центнер 47-рэ къырахыгъ.Бжыхьасэхэр Iуахыжьыным пае техникэу ящыкIагъэр икъоу яIагъ, зэкIэмкIи районым комбайни 100-м ехъу ит, мафэ къэс 70-м нахь мымакIэу Iоф ашIагъ.— ТичIыгулэжьхэм чылэпхъэ анахь дэгъухэр агъэфедэх. ХъызмэтшIэпIэ анахь инхэм илъэс пчъагъэ хъугъэу мэкъу-мэщымкIэ шIэныгъэ-ушэтыпIэ институтэу Краснодар дэтым Iоф дашIэ. Чылэпхъэ­шIу­хэр илъэс къэс мыщ къыращых, ти­чIыгухэм нахь къякIущтхэр къыхахых, ахэр агъэбагъох. Хабзэ зэрэхъугъэу, бжыхьасэу Iуахыжьыгъэм инахьыбэр агъэтIылъыгъ, — еIо тигущыIэгъу.Непэрэ мафэм чIыгулэжьхэм къэуцу ямыIэу бжыхьэсэ чылапхъэхэр зэрагъэ­кIущт хьасэхэр агъэхьазырых. Рапсыр зытырапхъэщт гектар мини 3 фэдиз хьа­зыр, ащ лъыпытэу хьэр зытелъыщтым­рэ коцыр зытырапхъэщтымрэ ажъох.— Мыгъэ ощххэр зэрэбагъэм гъэтхасэхэми яягъэ ригъэкIыгъ. Лэжьыгъэм ипхъын нахь кIасэ хъугъэ, игъом лэжьыгъэр чIыгум езымыгъэкIушъугъэ хъыз­мэт­шIапIэхэр щыIагъэх. ЧылапхъэхэмкIи, техникэмкIи фэхьазырыгъэх шъхьаем, ощх зэпымыужьым ыпкъ къикIыкIэ хэхьашъущтыгъэхэп, — еIо Мурат.Гъэтхасэхэм яIухыжьыни къэблагъэ. ЗэкIэмкIи районым тыгъэгъэзэ гектар мин 11-м ехъу щыIуахыжьынэу щыт. ГъэрекIорэм елъытыгъэмэ, гектар 300-кIэ ар нахьыб, ащ нэмыкIэу натрыфэу гектар 2400-рэ, ари гектар 200-кIэ нахьыб. Джащ фэдэу нэшэ-хъырбыдз гектар500-м ехъу яIагъ, джырэкIэ ащ иIухыжьын районым ичIыгулэжьхэр пылъых.аужырэ илъэсхэм къэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ бжыхьэсэ ыкIи гъэтхэсэ лэжьыгъэхэм анэмыкIэу Шэу­джэн районым цумпэ лъэпкъ зэфэ­шъхьафхэр къыщагъэкIых. Непэрэ мафэм грант IэпыIэгъур къызфагъэфедэзэ цумпэр, маткIор (ежевикэр), голубикэр ашIэ, чъыгхатэхэр зиIэхэри ахэтых.ГутIэ Мурат къызэриIуагъэмкIэ, къэра­лыгъо IэпыIэгъур мы лъэныкъомкIэ на­хьыбэу агъэфедэ хъугъэ. Ыпэрэ илъэсхэм цумпэр нахь къыхахыщтыгъэмэ, джы нэмыкIхэри къагъэкIынхэу аублагъ. Гущы­Iэм пае, гъэрекIо грантыр къизыхыгъэ нэбгыритIумэ голубикэ агъэтIысхьагъ, джащ фэдэу маткIор нэбгырищымэ къа­гъэкIы. Джыри лэжьыгъэ бэгъуагъэ къы­рахынэу игъо ифагъэхэп, къэкIорэ илъэ­сым нахь зыкъагъэлъэгъонэу щэгугъых.ДЕЛЭКЪО Анет.