Лъэпкъ искусствэм инеущых

Лъэпкъ IэшIагъэхэм яящэнэрэ кIэлэцIыкIу фес­тиваль-зэнэкъокъоу «lэпэIэсэ цIыкIу» зыфиIо­рэр Адыгеим щыкIуагъ.

Лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ Адыге­им и Ассоциацие АР-м культурэмкIэ и Министерствэрэ лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэрэ иIэпыIэгъухэу ар зэхищагъ.«Адыгэхэм яIэшIагъэ идунай» зыфиIорэ проектышхоу Ассоциа­цием рихьыжьагъэм зэнэкъо­къур къыдыхэлъытагъ. Шъолъыр гран­тэу къыдихыгъэмкIэ ар гъэцэкIагъэ хъугъэ. Iофтхьабзэр 2024-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ре­кIокIы. Ар зигукъэкIыр IэпэIэсэ цIэрыIоу, лъэпкъ искусствэм икъэухъумэнрэ изегъэужьынрэ зищыIэныгъэ фэзыгъэхьыгъэу, фестивалыр гъэ къэс зыщырекIокIырэ хапIэм ибысымэу Нэгъуцу Аслъан.Фестиваль-зэнэкъокъур къызэIуихыгъ АР-м иминистрэхэм я Кабинет и Тхьаматэ игуадзэу Виктор Орловым. АР-м и ЛIы­шъхьэ ыцIэкIэ къэзэрэугъоигъэ­хэм мэфэкIымкIэ ар къафэгу­шIуагъ. Урысыем илъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэс тефэу лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ кIэлэ­цIыкIу фестиваль-зэнэкъокъур зэрэрекIокIырэр тегъэфагъэу зэрилъытэрэр къыхигъэщыгъ.— Адыгэ чIыгум культурнэ кIэн бай иI. Тэ типшъэрылъыр — лIэужыкIэхэм ар ягъэшIэ­гъэныр, ахэм ар къаухъумэныр ыкIи лъагъэкIотэныр. ЛIышъхьэм иунашъокIэ илъэс къэс грантхэм япчъагъэ республикэм щыхэтэгъахъо, ахэлажьэрэр бэ. ШIуагъэу къыхьырэм непэрэ фес­тиваль-зэнэкъокъур ишыхьат. Рес­пуб­ликэ хабзэр, министрэхэм я Кабинет, партиеу «Единэ Россиер» ащкIэ сыдигъуи Iэпы­Iэгъух, — къыIуагъ ащ.Виктор Орловым къыдыри­гъэштагъ АР-м IофшIэнымрэ со­циальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч. Республикэ грантхэм яамалкIэ шъолъырым щызэхащэрэ Iоф­тхьабзэхэм япчъагъэ зэхапшIэу зэрэхэхъуагъэр ащ къыкIигъэтхъыгъ.— Тятэжъ пIашъэхэм къытфагъэнэгъэ лъэпкъ искусствэр тиныбжьыкIэхэм анэдгъэсыжьын фае. А лъэныкъомкIэ лажьэхэрэм IэпыIэгъоу яттырэм гъэ къэс хэтэгъахъо. ЦIыфхэмкIэ шIуагъэ зыхэлъ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэ­кIэрэ мысатыу организацие­хэм мыгъэ сомэ миллион 55-рэ афэт­тIупщыгъ. Ахэм яIофшIакIэ непэ тегъэгушIо, яшъыпкъэ ра­хьылIэ. Мы фестивалыр ахэм ащыщ, мыщ кIэлэцIыкIоу дэтхэм уагъэгушIо. Арышъ, зэхэщакIо­хэм «тхьашъуегъэпсэу» ясIо сшIоигъу. IэпэIасэу тиIэр нахьыбэ хъунымкIэ ахэм Iофышхо ашIэ, — къыхигъэщыгъ Мырзэ Джанбэч.— Лъэпсэ куу иI фестивалым. Тишэн-хабзэу тянэжъ-тятэжъхэм алэжьыгъэр непэрэ ныбжьыкIэхэм ятэгъэлъэгъу. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр нахьыбэу редгъэ­кIокIыхэ хъумэ зэрэадыгэхэр тисабыйхэм зыдашIэжьыщт, лъэпкъ лэжьыгъэр, культурэр агъэпсэущт, — къыщиIуагъ ишIуфэс гущыIэ Тэхъутэмы­къое районым и Адыгэ Хасэ итхьаматэу Ацумыжъ Юсыф.ПстэумкIи зэнэкъокъум мыгъэ IэпэIэсэ цIыкIу 59-рэ хэлэжьагъ. Ахэр Адыгеим ирайонхэм, Къэ­бэртэе-Бэлъкъар Республикэм, Пшызэ шъолъыр къарыкIыгъэх. КIэлэцIыкIухэр а 1 — 11-рэ классхэм якIэлэеджакIох. Къыз­дикIыгъэхэм елъытыгъэу, район, шъолъыр пэпчъ гъэлъэгъопIэ шъхьаф иIагъ. ЯлIыкIохэм яIэ­шIа­гъэхэр ахэм къащагъэлъэ­гъуагъэх. ОсэшI купым хэтхэм чIыпIэхэр къакIухьагъэх, IэпэI­а­сэхэм гущыIэгъу афэхъугъэх. ЯIэ­пэщысэхэр зэрашIыгъэ шIыкIэр, екIолIакIэу агъэфедагъэхэр къарагъэIотагъэх. Мыщ дэжьым осэшI купым хэтхэм, ахэр Сет Сафиет — АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI, УФ-м ­илъэпкъ IэпэIас, Къуекъо Мариет — искусствовед, Урысыем исурэтышIхэм я Союз хэт, Ацумыжъ Юсыф — Тэхъутэмыкъое районым и Адыгэ Хасэ итхьамат, анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр адыгэбзэ жабзэм ибаиныгъ, дышъэидэным къешIэкIыгъэ гущыIэхэр ныдэлъфыбзэкIэ зэра­шIэхэрэр, ныбжьыкIэхэм яIэпэ­Iэсэныгъ.Илъэс къэс фестивалым хэла­жьэх Къэбэртэе-Бэлъкъар Рес­публикэм ипшъэшъэжъые Iэпэ­Iа­сэхэр. Мызыгъэгуми ахэр зы куп дахэу къеблэгъагъэх. Ды­шъэидагъэмкIэ Iэпэщысэ зэфэшъхьафхэр ныбжьыкIэхэм къагъэхьазырыгъэх: бгъэидэхэр, чысэхэр, Iалъмэкъхэр, бзылъфыгъэ паIохэр, гъэдэхэлъэ зэ­фэшъхьафхэр… Къахэщыгъэхэм ащыщых IэпэIасэу Джарымэкъо Зурет иныбжьыкIэхэр. Дышъэ­идэным зыфагъэсэнэу рагъэжьэгъэ къодый нахь мышIэми, зэ­чыишхо зэрахэлъыр къахэщы. ЯIэпэщысэхэр IупкIэх, зэгъэ­кIугъэх. ХыIушъо шапсыгъэхэм ягъэлъэгъуапIэ гъэшIэгъоныгъ. IутIэным жьыфхэр, Iалъмэкъхэр хэшIыкIыгъэхэу къыщагъэлъэ­гъуагъэх. Урысыем илъэпкъхэм языкIыныгъэ и Илъэсэу хэд­гъэунэфыкIырэм къыдыхэлъытагъэу нэмыкI лъэпкъхэу респуб­ликэм щыпсэухэрэм яIэшIагъэ­хэри фестивалым къырахьылIагъэх. ГъэлъэгъопIэ ин къыгъэ­псыгъагъ Мыекъопэ районым. Урыс ыкIи адыгэ лъэпкъхэм язэныбджэгъуныгъэ зикупкI Iоф­шIагъэхэу тхылъыпIэм хэшIыкIыгъэхэр къагъэхьазырыгъэх.ОсэшI купым изэфэхьысыжьхэмкIэ, «IэпэIэсэ цIыкIум» хэлэжьагъэхэм зэкIэми ар къэзыу­шыхьатырэ тхылъхэр араты­гъэх. ТекIоныгъэ къыдэзыхыгъэ нэбгырипшIымэ лъэпкъ IэшIагъэ­хэмкIэ Адыгеим и Ассоциацие иIэ­пэIасэхэм яIэшIагъэхэр шIу­хьафтынэу афагъэшъошагъэх. Къэбэртэе-Бэлъкъар Респуб-ли­кэм лъэпкъ художественнэ IэшIа­гъэхэмкIэ и Гупчэ ипащэу Урыс Аслъан ишIухьафтын ­шъхьаф, хэзыдыкIырэ машинкэр, къош республикэм къикIыгъэ IэпэIэсэ цIыкIухэм осэшI купым афигъэшъошагъ.МэфэкIым къыдыхэлъытагъэу кIэлэцIыкIухэм апае джэгукIэ зэфэшъхьафхэр рагъэкIокIыгъэх, Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм апае Iанэхэр шыгъагъэх. МэфэкIыр къагъэдэхагъ АР-м изаслуженнэ артисткэу Даутэ Сусаннэ, ар зипэщэ ансамблэу «Сэридай», (творческэ зэхахьэу, «Гуфит»), ижъырэ адыгэ мэ­къэмэ дахэхэр шыкIэпщынэм къезыгъэIогъэ Мырзэ Данэ ыкIи Мыекъопэ районым итворческэ зэхахьэу «Народная игрушка» зыцIэм. Адыгэ шэн-хабзэм тетэу мэфэкI Iофтхьабзэм удж хъураир кIэух фэхъугъ.Анцокъо Ирин.