ТхылъеджапIэм ихъарзынэщ
Адыгэ республикэ ныбжьыкIэ тхылъеджапIэр загъэпсыгъэр мыгъэ илъэс 40 хъугъэ. Тхылъым иухъумэн щегъэжьагъэу цIыфхэр зыщызэрэугъоирэ гупчэм нэсырэ гъогу ащ къыкIугъ.
НыбжьыкIэхэм апае тхылъеджапIэхэр тикъэралыгъо щагъэпсынхэу зырагъэжьагъэр блэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 70-рэ илъэсхэр ары. Къэралыгъом шъыпкъагъэ фыряIэу пIугъэнхэм, ныбжьыкIэхэм шIэныгъэу зэрагъэгъотырэм хэгъэхъогъэным Iэшъхьэтетхэм анаIэ тырагъэтыщтыгъ, зыщызэрэугъоищтхэ гупчэхэри ящыкIагъэхэу алъытэщтыгъ. Мыщ фэдэ тхылъеджапIэу къызэIуахыщтыгъэхэр зытегъэпсыхьэгъагъэхэр зыныбжь илъэс 14-м нэсыгъэхэр ары. Мы ныбжьыр сыдми агъэнэфэгъагъэп, ащ дэжьыр ары ныбжьыкIэхэр комсомолым зыхахьэщтыгъэхэр.Адыгэ республикэ ныбжьыкIэ тхылъеджапIэр мэкъуогъум и 1-м 1986-рэ илъэсым къызэIуахыгъагъ. Мыгу Мелэч апэрэ пащэу фэхъугъагъэр. НыбжьыкIэхэм япIуныгъэ-гъэсэныгъэкIэ ащ Iофышхо ышIагъ.
1998-рэ илъэсым Къыкъ Бэллэ тхылъеджапIэм пэщэныгъэр дызэрихьанэу ригъэжьэгъагъ. А лъэхъаным Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ясубъектхэм зэдэлэжьэныгъэ нахь адыряIэ хъугъэ. ТхылъеджапIэм къакIощтыгъэ ныбжьыкIэхэми япчъагъэ нэбгырэ 7000-м шIокIыгъагъ.Непэрэ мафэм диштэу тхылъеджапIэр зэтырагъэпсыхьагъ. Ар зычIэт унэм ыкIоцI агъэкIэжьыгъ, хэхъоныгъэхэр фашIыгъэх, проект зэфэшъхьафхэр щагъэцакIэх.
— Непэ Адыгэ республикэ ныбжьыкIэ тхылъеджапIэр культурнэ-гъэсэныгъэ гупчэ хъугъэ. ПчъагъэкIэ тедзэгъу мин 92-м ехъу чIэлъ. Мыщ къакIохэрэм ыкIи дунэе хъытыумкIэ къызфэзгъэфедэхэрэм япчъагъэ илъэсым къыкIоцI нэбгырэ мини 100-м ехъу. «Пушкинская карта» зыфиIорэ проектым игъэцэкIэн игупчэу тхылъеджапIэр щыт. Урысые Iофтхьабзэхэу «Искусствэм ичэщ», «ТхылъеджапIэм ичэщ», нэмыкIхэми, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэми тахэлажьэ, — еIо 2011-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу тхылъеджапIэм ипащэу ХьакIэмыз Мадинэ.ТхылъеджапIэмрэ гуфакIохэмрэ зэгъусэхэу лIыхъужъ десэхэр ныбжьыкIэхэм афызэхащэх, шIушIэ Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIых: нэжъ-Iужъхэр зыщаIыгъхэ унэм ихьакIэ зэпытых, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм яунагъохэм IэпыIэгъу афэхъух. Культурнэ кIэным икъэухъумэни дэлажьэх. Республикэ ныбжьыкIэ тхылъеджапIэм Беларусь, Узбекистан, Абхъазым ыкIи тикъэралыгъо ишъолъыр зэфэшъхьафхэм ятхылъеджапIэхэм зэдэлэжьэныгъэ адыряI. Урысые мэхьанэ зиIэ шIэныгъэ Iофтхьабзэхэри щызэхащэх.Цэй Замир.