Къэлэ гупсэр зекIом ынэхэмкIэ

Нахьыжъхэм яуахътэ чанэу агъэкIоным пае республикэм икъэлэ шъхьаIэ Iофтхьабзэхэр щызэхащэх. Тыгъуасэ щыкIуагъэм тикъэралыгъо ишъолъыр зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ нэбгырэ 60-м ехъу къырищэлIагъ. Илъэс 55-м нахьыбэ зыныбжьхэм апае зэхащэгъэ проектыкIэм ар къыдыхэлъытагъ.

МэфэкIыр — мэфэпчъым ихэхыгъэ мафэхэр е зыгъэпсэфыгъохэр ары къо­дыеу щытэп, мэфэ къызэрыкIохэри чэфэу бгъэкIонхэ плъэкIыщт гъэшIэгъо­нэу зэхэщагъэхэ зыхъукIэ. Джы ар ашIэ мыгъатхэ нахьыжъхэм апае къызэIуахыгъэ чIыпIэу «ЗэдэгущыIапI» зыфиIорэр кIуапIэ зыфэхъугъэхэм.Зыдэщытыр — къалэм игупч — ура­мэу Краснооктябрьскэм ия 4-рэ ун. Къэлэ паркыр, Адыгеим итарихъ чIыпIэхэр ыкIи гупчэхэу концертхэмрэ къэгъэлъэгъонхэмрэ зыщызэхащэхэрэм апэгъунэгъу.«ЗэдэгущыIапIэр» къызэIухыгъэным имэхьанэ зэрэиным игугъу къышIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэу, партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Сек­ретарэу КъумпIыл Мурат:— Джы ныбжь хэкIотагъэ зиIэхэр жьы къабзэми, псэолъэ Iэрыфэгъуми ащызэIукIэшъущтых. Мыщ зыгъэпсэфынми, гущыIэгъу щызэфэхъунхэми апае чIыпIэ хэхыгъэхэр къыщыдыхэ­лъытагъэх, угу щизэу уахътэр щыбгъэкIоным пстэури телъытагъ. ЗэкIэми апэ мыр зыныбжь хэкIотагъэхэм зызщагъэпсэфын ыкIи гущыIэгъу зыщызэфэхъунхэ чIыпIэу щытын фае ашIогъэшIэгъон хъущтхэр къыдыхэлъыта­гъэхэу. Лъэпкъ проектэу «Уна­гъом» хэт программэу «Жъы­шъхьэ чаныр» зыфиIорэм, джащ фэдэу «Единэ Россием» ипартийнэ гукъэкIхэм къахиубытэу ныбжь зиIэхэм Iэрыфэгъу щыIакIэ яIэным тызэрэдэла­жьэрэр лъыдгъэкIотэщт. Ти­Iоф­шIэн изы Iахь ин ар — нэбгырэ пэпчъ зэхишIэныр анаIэ къызэрэтырагъэтырэр, игупшысэгъухэм ахэтын амал иIэу шIы­гъэныр.

Ныбжь хэкIотагъэ зиIэхэм мастер- классхэр, творческэ зэIукIэхэр, лекциехэр афызэхащэх. ЫкIи ар — егъэжьэпIэ къодый. Адыгеим икъэралыгъо бюджет учреждениеу «ЦIыфхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ зэхэт гупч» зыфиIорэм мафэрэ щыIэ­хэрэм якъэлэ къутамэ ипащэу Наталья Ивановам къызэриIуагъэмкIэ, афызэ­хащэ­щтхэм язэмлIэужыгъуагъэ хэхъо зэпыт.— Ялэгъухэр гущыIэгъу ашIынхэм пае ныбжь зиIэхэр зыдэкIонхэ амышIэу бэрэ къыхэкIы. Мыщ тэ амал щятэгъэгъоты зэIукIэнхэу, щэябжъэ ешъохэзэ зэдэгущыIэнхэу, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм ахэлэжьэнхэу. Ахэр зыщыкIощтхэ уахътэр ащызэбгъэшIэн плъэкIыщт тиучреждениерэ «Адыгея — горы удовольствий» зыфиIорэмрэ ясайтхэм, джащ фэдэу ежь «ЗэдэгущыIапIэми», — къытфиIотагъ Наталья Ивановам.

КIэу къыхэхьагъ проектэу илъэс 55-м нахьыбэ зыныбжьхэм апае зэхащэрэр. «Культурэ егъэджэным пае зэдэгущы­IапI» ащ цIэу фашIыгъэр, 2027-рэ илъэ­сым имэкъуогъу нэс ар кIощт. Мысатыу автоном организациеу «Культпросвет» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ ар пхыращы — 2026-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм граждан обществэм хэхъоныгъэ щегъэшIыгъэным тегъэпсыхьэгъэ грант зэнэ­къо­къум организацием текIоныгъэ къыщыдихыгъ, президент грантхэмкIэ Фон­дыми имылъку хэлъ. IофшIэгъу шъхьаIэу иIэхэр Мыекъуапэ культурэмкIэ и Гъэ­Iо­рышIапIэрэ цIыфхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ зэхэт гупчэмрэ.

Проектым къыхиубытэу «ЗэдэгущщыIапIэм» ихьакIэхэм апае лекциехэр, литературнэ зэIукIэгъухэр, тарихъ щэеешъонхэр, къошыншIын IэпэIэсэныгъэмкIэ ыкIи мулинемкIэ егъэджэнхэр зэхащэщтых, кинофильмхэм арагъэплъыщтых, Мыекъуапэ экскурсиехэр щашIыщтых. Культурнэ Iофтхьабзэхэр бэрэскэжъые къэс зэхащэщтых.Къэлэ экскурсиер рагъэжьагъ, нэбгырэ 60-м ехъоу Адыгеим икъэлэ гупчэ, Казань, Воронеж ыкIи Красноярскэ къарыкIыгъэхэр ащ хэлэжьагъэх. ХьакIэ пэпчъ Мыекъуапэ итамыгъэ ратыгъ — пхъэм хэбзыкIыгъэ мыIэрысэ цIыкIу. Къэлэ тарихъым ыкIи таурыхъхэм ядунай хэзыщагъэхэр Мыекъуапэ культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Роз.

«МыIэрысэхэм якIэй» итарихъ кIэкI ащ къафиIотагъ — апэрэ псэуалъэхэм къащыублагъэу ичъыгхатэ, театрэм ыкIи зэлъашIэрэ цIыфхэр зиIэ хъугъэ къэлэ хьалэмэтым анэсыжьэу. Къэлэ паркым къыщырагъажьи, экскурсиер зыфызэхащагъэхэр Мыекъуапэ иIахьэу я 20-рэ лIэшIэгъум ашIыгъэгъэ унэхэр къызщызэтенагъэхэм кIуагъэх. ХьакIэхэм зэрагъэлъэгъугъ Евгений Шварц ыкIи ащ къыпэчIынатIэу псэущтыгъэхэ врачхэу Соловьев зэшхэу Василийрэ Алексейрэ зыщыпсэущтыгъэхэр.Нэужым лъэпкъ псэуалъэхэм афагъэ­нэIосагъэх — ЗыкIыныгъэмрэ Зэзэгъыныгъэмрэ ягупчэ ит монументым еплъы­гъэх, ар зэрашIыгъэм итарихъ зэрагъэ­шIагъ ыкIи Мыекъуапэ илъэс реным пIоми хъунэу ИлъэсыкIэм зыкIыщыпэгъокIыхэрэми едэIугъэх. Гупчэ мэщытым Iутхэу сурэт зытырахыныр — шIокI зимыIэ Iофтхьабзэ хъугъэ. Архитектурнэ псэуалъэм фэгъэхьыгъэ къэбар гъэ­шIэгъонхэри хьакIэхэм зэхахыгъ. Нэужым — Лениным игупч. Цэй Розэ къыIотагъ Мыекъуапэ джырэ игупчэ унэу итыгъэхэр зыфэдагъэхэр ыкIи ахэм ащыщэу джыри щытхэр, зэхъокIыныгъэ­хэр афэхъугъэхэми, аригъэлъэгъугъэх.Мыекъуапэ зекIоу щашIыгъэр гум къинэжьын къодыеу щытэп. Я 20-рэ лIэшIэгъум къалэр зыфэдагъэр зытешIыхьэгъэ открыткэхэр Цэй Розэ нэбгырэ пэпчъ ритыгъэх.— Мыекъуапэ сызыдэсыр илъэс фэдиз хъугъэ, — къеIуатэ пенсием щыIэ Светлана Еримян. — СикIалэхэр мыщ дэт университетым щеджэщтыгъэх ыкIи Шытхьалэ сыкъикIэу сыкъызыкIорэм, къалэр сыгу рихьыщтыгъэ, джы мыщ сыщэпсэу. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм нахьыбэрэ сигуапэу сахэлэжьэщт — Мыекъуапэ икультурнэ щыIакIэ лъэшэу сшIогъэшIэгъон! Экскурсиехэмрэ зэIукIэгъухэмрэ афэгъэхьыгъэ къэбархэм тыдэкIи сащылъэхъу — сайтхэм, социальнэ нэкIубгъохэм, «ЗэдэгущыIапIэм» чанэу кIохэрэм джы сахэтыщт.Мыекъуапэ къыщыхъугъэ Ольга Кравцо­вами джащ фэдэу къалэм икультурнэ щыIакIэ нахь куоу хэхьанэу унашъо ышIыгъ:— НэмыкI къалэхэм уазыдахьэ­кIэ, ятарихъ пшIогъэшIэгъонэу, ау о уикъэлэ гупсэ фэгъэхьыгъэу щыIэр умышIэу бэрэ къыхэкIы. Экскурсиер лъэшэу сыгу ри­хьыгъ! Уикъалэ зекIом ынэкIэ уеп­лъыныр гъэшIэгъон дэд.Александра Балабась.