Адыгеир гукъэкIыжь дахэ афэхъущт

Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо лъэхъаныр гъэшIэгъонэу, шIуагъэ къытэу зэхэщэгъэным сыдигъуи Адыгеим мэхьанэшхо щыраты. Республикэм ис кIэлэцIыкIухэм анэмыкIэу аужырэ илъэсхэм Херсон хэкум и Геническэ район къикIыхэрэри мыщ къэкIох. Мы илъэсым гурыт еджапIэхэм мафэрэ Iоф ащызышIэгъэ лагерьхэм анэмыкIэу, Мыекъопэ районым ит зыгъэпсэфыпIэ чIыпIитIумэ ыкIи хы ШIуцIэм щыIэ «Морская волна», «Электрон» зыфиIохэрэм защагъэпсэфы ыкIи япсауныгъэ ащагъэпытэ.

ПсэупIэу Каменномостскэм дэт кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэу «Лань» зыфиIорэм иящэнэрэ чэзыу ыкIэм фэ­кIуагъ. Лагерым ипащэ игуадзэу Виолетта Стаценкэм къызэрэтиIуагъэмкIэ, мыгъэ апэрэ чэзыуитIур Херсон хэкум и Геническэ район къикIыгъэхэм къафызэ­Iуахыгъагъ, аужыритIум республикэм икIэлэцIыкIухэм апае Iоф ашIэщт.Виолеттэ апэрэ илъэситIум студентэу мыщ щылэжьагъ, джы IофшIэныр ригъэ­жьагъэми, гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо лъэхъаным ыгукIэ пэблэгъэ лагерым къэкIуагъ. Мыщ щигъотырэ IэпэIэсэныгъэм кIэлэегъэджэ IофшIэнымкIэ ишIогъэшхо къэкIощтэу елъытэ.

ТигущыIэгъу къызэрэтиIуагъэмкIэ, ящэнэрэ чэзыур бэдзэогъум и 13-м аублагъ ыкIи шышъхьэIум и 2-м зэфашIыжьыгъ. Нэбгырэ 240-м кIахьэу загъэпсэфыгъ ыкIи япсауныгъэ апсы­хьагъ, ахэр республикэм икъалэхэм ыкIи ирайонхэм къарыкIыгъэх. КIэлэцIыкIу­хэм аныбжь илъэси 7-м къыщегъэжьагъэу 17-м нэс, дружини 7-у ахэр зэтеуты­гъэх, вожатэ тIурытIу ахэт.

КIэлэцIыкIухэм яуахътэ гъэшIэгъонэу ыкIи шIуагъэ къытэу зэрэкIорэр нэры­лъэгъу тфэхъугъ. Лагерым чэф мэкъэ­шхо дэIукIыщтыгъ, пчэдыжьышхэр ашIыгъахэу, зекIо кIонхэу зыхэм загъэхьазырыщтыгъ, нэмыкIхэм сурэт ашIыщтыгъ, спорт джэгукIэ зэфэшъхьафхэм апылъхэри къэтлъэгъугъэх. Вожатэу ахэтхэм янахьыбэм кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр зэрагъэгъоты. ПэшIорыгъэ­шъэу зэкIэми егъэджэн курс­хэр акIугъэх, къулайныгъэ зэряIэр мыгъуащэу агъэдаIох.

— КIэлэцIыкIухэм яуахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоныр, лагерым зэрэщыIагъэхэр агу къинэжьыныр ары типшъэрылъ шъхьаIэр. ТиIофшIэн зэрифэшъуашэу зэхэтщэнымкIэ амалышIоу тиIэхэр тэгъэфедэх. Мыгъэ зыкIыны­гъэм и Илъэсэу зэрэщытыр къыдэтлъытэзэ, Iофтхьабзэхэм янахьыбэр ащ етэпхы. Адыгэхэм ыкIи урысхэм анэмыкIэу, къэралыгъом щыпсэурэ цIыф лъэп­къхэм яшэн-хабзэхэр ятэ­гъашIэх. Анахьэу агу рихьырэ Iофтхьа­бзэмэ ащыщ лъэпкъ къа­шъохэм япхыгъэу зэхатщэрэр, дружинэ пэпчъ лъэпкъ къэшъо зэфэшъхьафхэр етэтых, ащ итарихъ зэрагъашIэ, къаIуатэ, шъуашэхэр агъэхьазырых ыкIи къэшъох, джащ фэдэу лъэпкъ зыкIыныгъэм епхыгъэ квестхэр бэу зэхэтщагъэх,— еIо Вио­леттэ.

Мэфэ 21-м телъытэгъэ культурнэ программэу зэхагъэуцуагъэм тетэу мафэ къэс гъэшIэгъонэу кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо афызэхащагъ. Апэрэ мэфитIум нэIуасэ зэфэхъунхэм фытегъэ­псыхьагъэу зэрэугъоигъэх, шъхьадж сэнаущыгъэу хэлъыр къыгъэлъэгъуагъ. Пчыхьэ къэс Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэр зэхащагъэх, дискотекэкIэ мафэр аухыщтыгъ. Хабзэ зэрэхъугъэу, анахь Iоф­тхьэбзэ инэу мыщ щыкIуагъэхэм ащыщых «Мистер Лань» ыкIи «Мисс Лань» зыфиIохэрэр. НыбжьыкIэхэр ахэм чанэу ахэлажьэх.Лъэпкъ музеим, тхылъеджапIэхэм, республикэм итворческэ купхэм ялIыкIохэр лагерым къэкIох, ахэм концертхэр, мастер-классхэр къатых, къэгъэлъэ­гъонхэр афызэхащэх, гущыIэгъу афэ­хъух. Джащ фэдэу Адыгеим ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ, АР-м хэ­гъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ыкIи нэмыкI къулыкъухэм ялIыкIохэр ныбжьыкIэхэм гущыIэгъу афэхъух.Псауныгъэр псыхьэгъэным мэхьанэшхо мыщ щыраты. Мафэ къэс пIоми хъунэу лъэсэу зекIо макIох. Мыекъопэ районым ичIыпIэ дахэхэр арагъэлъэ­гъух, зэкIуалIэхэрэ пэпчъ тарихъэу пылъыр къафаIуатэ. Джащ фэдэу пкъышъолыр зыгъэпытэщт спорт джэгукIэхэр, зэнэ­къокъухэр афызэхащэх.— Зэщыхэу, зыми фэмыгъэзагъэхэу зы такъикъи къыхэкIырэп, — еIо вожатэу Екатерина Гатиловам. — Мафэ пэпчъ гъэшIэгъоныным тынаIэ тет. Пчэдыжьым быракъхэм ядэгъэкIоенкIэ тимафэ етэгъажьэ, зарядкэ тэшIы, пчэдыжьышхэм тэкIо. Итхъухьэгъэ IофшIэнхэм адиштэу зекIо тэщэх е гъэсэныгъэ тедзэм епхыгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэхэтэщэх. Щэджэгъуашхэ ашIы, загъэпсэфы ыкIи пчыхьэм щыIэщт Iоф­тхьабзэхэм зафэтэгъэхьазыры. Мафэ къэс пIоми хъунэу чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ хьакIэхэр тиIэх, ахэм мас­тер-классхэр зэхащэх, ныбжьыкIэхэм гущыIэгъу афэхъух. Пчыхьэр дискотекэкIэ тэухыми, ащ ыужи тызэхэтIысхьажьы, мафэр зэрэкIуагъэр зэфэтэхьысыжьы, гущыIэгъу тызэфэхъу.Екатеринэ Ставропольскэ краим къикIыгъ, кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр зэрегъэгъоты. Мы лагерым апэрэу къэ­кIуагъ нахь мышIэми, шIэхэу есагъ, ыгу рихьыгъ. КIэлэцIыкIоу зыхэтхэм аныбжь илъэс 11-м къыщегъэжьагъэу 14-м нэсы. Ахэр зэкIэ зэрэзэфэшъхьафхэр ыкIи шъхьадж екIолIэкIэ гъэнэфагъэ зэрищыкIагъэр къеIо. Ахэм дэгъоу зэрагурыIуа­гъэр, цыхьэ къызэрэфашIырэр игуапэу къыхегъэщы. Анахь шъхьаIэу ылъытэрэр кIэлэцIыкIур зыми фэмыгъэзагъэу зы такъикъи щимыгъэсыныр ары. АшIэрэр зэкIэ зэдеIэжьхэзэ зэшIуахы, ащ нахь зэпэблагъэ зэфишIыхэу елъытэ. ЗэфэхьысыжьхэмкIэ мы чэзыум ивожатэ анахь дэгъу Екатеринэ хъугъэ.Лагерьхэм ащыIэ кIэлэцIыкIухэм нэужым гущыIэгъу тафэхъугъ. IэшIоу непэ 5 зэрагъашхэхэрэр, зекIо гъэшIэгъонхэм зэращэхэрэр, спортым, творчествэм атегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрафызэхащэхэрэр ягуапэу къаIотагъ.Владэ Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 10-м ия 8-рэ класс ихьагъ, мы лагерым апэрэу къэкIуагъ. НэмыкIэу зыдэщыIагъэхэм аригъапшэзэ, лъэшэу ыгу зэрэрихьыгъэр, вожатэхэр япшъэшъэгъу­хэм афэдэхэу мэфэ реным акIыгъухэу, IэпыIэгъу, ушъыегъу къафэхъухэзэ зэрахэтхэр къеIуатэ. Анахьэу ыгу рихьыгъэу къыхигъэщыгъэр «Мисс Лань» ыкIи «Мистер Лань» зыфиIоу зэхащагъэхэр ары. Зэгъусэхэу ахэм зафагъэхьазы­рыгъ, джащ фэдэу вожатэхэм язэнэкъокъуи ыгу къинэжьыгъ. Адыгеим щыщыми, ыпэкIэ ымылъэгъугъэ чIыпIэ дэхабэмэ зэращагъэхэр къеIо, чIыпIэ пэпчъ тарихъэу пылъыр джы ешIэ. Джащ фэдэу жьы къабзэм хэтхэу джэгукIэ зэфэ­шъхьаф­хэр зэрафызэхащагъэхэр ыгу рихьыгъэу къыхигъэщыгъ. Пшъэшъэгъу­хэр кIэу ышIыгъэх, ядэжь кIожьыгъэми, ахэр щыгъупшэщтхэп.Камилэ Инэм къикIыгъ, я 7-рэ классым ихьагъ. Мыгъэ ятIонэрэу мыщ къэкIо.— Къашъохэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр нахь сыгу рихьыгъэх, я 90-рэ илъэсхэм ястиль фэгъэ­хьыгъэ къэгъэлъэгъонэу дгъэхьазырыгъэр лъэшэу сшIогъэшIэ­гъоныгъ. Тызэгъусэу ащ зыфэдгъэхьазырыгъ, тызэхэтэу ты­къэшъуагъ. Ащ нэмыкIэу вожатэхэр зэрэзэнэкъокъугъэхэр сыгу къинэжьыщт. Мафэ къэс къулыкъу зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэри мыщ къэкIуагъэх. ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлэжьэрэ хъулъфыгъэм къыт­фиIотагъэр сшIогъэшIэ­гъоныгъ, ахэм лIыхъужъныгъэу зэрахьэрэр гъунэнчъ, — еIо пшъэ­шъэжъыем.Виталинэ я 8-рэ классым ихьагъ, поселкэу Тимирязевэм къикIыгъ. Пшъэ­шъэжъыер ящэнэрэу къэкIо нахь мышIэми, илъэс къэс зэрэзэфэшъхьафыр къеIо. ШIэныгъакIэхэр, ныбджэгъубэ иIэу ядэжь зэрэкIожьырэр ыкIи къэкIорэ илъэсым джыри зэтефэнхэм зэрэщыгугъырэр къехегъэщы.Ящэнэрэ чэзыум зыщызыгъэпсэфыгъэ кIэлэцIыкIухэр шышъхьэIум и 2-м кIожьыгъэх. ЯплIэнэрэ чэзыур шышъхьэIум и 5-м къыщегъэжьагъэу и 25-м нэс кIощт.ДЕЛЭКЪО Анет.