АМ
«ГъашIэм шIыкIэ уегъашIэ» аIо адыгэхэм. Ащ елъытыгъэу угущыIэн хъумэ, тхэкIо гъэшIэгъон икъугъэм ипроизведение пэпчъ гупшысэ-чылапхъ.
ГъукIэлI Нурбый илъэс 25-рэ хъугъэу етIупщыгъэу гупшысэр елэжьы — матхэ. Ытхырэр зэкIэ пыIухьанчъэу гъэцэкIагъэ. Ащ къыхэкIэу тхакIом цыхьэ зыфыуегъэшIы, итхыгъэхэм уяджэзэ, адыгэ лъэпкъым ипсихологие, ицIыф гъэпсыкIэ-шIыкIэ, ихэбзэ-бзыпхъэ, иакъыл, инэфэгъэ-шъыпкъагъэ е икъаигъэ-дысыгъэ, ипэгагъэ е шъорышIыгъэ-нэшIошIыгъэу, хэти нэбгырэ пэпчъ иинэгъэ-лъэшыгъэ-дэгъугъэ, удэплъыми, умылъэгъоу, укъеплъыхыми, ычIэ унэмысэу, «зышIохьадэп» зэраIоу, къызэрагъэшъыпкъэжьырэм зеоубытылIэ.Адыгэхэр — кавказ лъэпкъыжъ лъачIэхэм ащыщ, ащ елъытыгъэу, ядэгъугъи къушъхьэ лъагэу зырищыгъ, ягущыIи пытэ, пкъые, зафэ — кIэгъэкъон.ТхакIоу ГъукIэлI Нурбый икъоджэ ублэпIэ еджапIэ щыригъажьи, лъыкIотагъ; псэолъэшI сэнэхьатыр зэригъэгъотыгъ, исэнэхьаткIэ игуапэу къогъанэ имыIэу лэжьагъэ, а зэкIэми япэсыгъэ щытхъури къылэжьыгъ.Илъэс 60-р къыгъэшIагъэу тхэнымкIэ зигъэзагъ: хэлъыр къыхэкIыжьын фэягъэти, бэ къыдэхъугъэри; усэхэр, рассказхэр, повестьхэр — ахэм зэкIэми япчэгу итыр ЦIыфыр — щыIакIэм игъэпсэкIо цIыфыр ары. ТхакIор куоу щыIэныгъэр зышIэрэ гупшысакIу, гъашIэ бгъэшIэныр къызэрыкIо Iофэу зэрэщымытыр иобраз зэфэшъхьафхэмкIэ кIигъэтхъызэ, щыIэныгъэм хэлъыр ытхыгъэхэм упкIэпкIыгъэу къащиIотэныр фызэшIокIы.Сапашъхьэ илъ Нурбый итхылъыкIэу 2025-рэ илъэсым къыдэкIыгъэу «Тополь моей матери» цIэу зыфишIыгъэр. Ар иапэрэ рассказэу «Сянэ икъумбыл чъыг» зышъхьэу гъэзетэу «Адыгэ макъэм» апэдэдэ къыщыхиутыгъагъэм ыцI. ИсэнэхьаткIэ Нурбый инженер-псэолъэшI, ау дахэу, дэгъоу иныдэлъфыбзэкIэ художественнэ тхыгъэхэр ыгъэпсынхэр къыдэхъу. Мы тхылъыкIэм къыдэхьагъэхэр анахьэу тхакIор адыгэ тхылъеджэхэм зэлъязыгъэшIэгъэ художественнэ произведениехэу, Н. ГъукIэлIым итворческэ IэпкIэ-лъэпкIагъэ икъоу къызщиIотыкIыгъэхэр ары. Сыд фэдэрэ темэ авторым ыштагъэми, ипроизведениехэр зэкIэ зэфэмыдэхэу жанрэмкIи къаIуатэрэмкIи гъэпсыгъэхэми, ахэр зэкIэ узфакъудыеу гъэшIэгъоных, образхэр, ахэм бзэу аIулъыр псыхьагъэ. Нурбый итхыгъэ сатырэ пэпчъ лъэпкъ губзыгъагъэр, адыгабзэм илъэкI-амал зэрэбаир ащызэхэошIэ.Тхылъыр зэрэщытэу щыIэныгъэр къыппэблагъэ ышIэу, шIэныгъи акъыли хэлъэу, умышIэрабэм ашыгу къыпфырихэу гъэпсыгъэ, ини, цIыкIуи зэфэдэу атегъэпсыхьагъ: уиныдэлъфыбзэ уегъашIэ, уишэн-хабзэхэр уегъэгъотыжьых, уцIыфэу мы дунаим утетыныр къызэрыкIо дэдэу щымытми, цIыфыгъэм, акъыл-губзыгъагъэм уафепIу.Авторым дэгъугъэу фэплъэгъун плъэкIыщтхэм ащыщ иобразхэр зэрэушъагъэхэр, псэ зыпыт цIыфым идунэегурыIуакIэ зыпкъырылъых.ГъашIэ бгъэшIэныр аукъодыеп, ащ хэтрэ цIыфи ыгуи, ышъуи, иакъыли, игукIэгъу мыухыжьи къыщэнафэ. ГъукIэлIым ирассказ пэпчъ, щэч хэлъэп, произведение икъугъ.Ным — адыгэ Ным иобраз хэлъ гупшысэр сурэтшIыгъэу тхакIом ыгъэпсыгъ. Ныр — цIыфышху! Гу ыкIи псэ. Ным илъфыгъэ пэпчъ ыпсэ ишъэгъэ нэфыпс ащэблэ. Убзэ-Iубзэ закъор арымырэу, цIыфыкIэр, сабыир, кIалэр, пшъашъэр, цIыф икъугъэу, Iэдэбэу, шIыкIашIоу, гукIэгъушIэу, хыеу мы чIым тетIупщыхьэгъэн пшъэрылъ иныр зэшIозыхырэр ныр ыкIи тыр арых. Ау зэошхом илъэхъан хьазаб хъулъфыгъэхэр зыхэкIуадэхэм, щыIэныгъэр лъызыгъэкIотагъэу, лэжьэни, сабый быныр пIужьыгъэнри зыпшъэ ифагъэр бзылъфыгъэ ялыехэу ныхэр ары. Нурбый ихудожественнэ рассказ пшIы пчъагъэу мы тхылъыкIэм дэтхэм гъашIэр зыфэдэр, ар гугъунчъэу зэрэщымытыр, уцIыфымэ, узэрэцIыфыр зыщымыгъэгъупшэу, ущэIэфэ пфэлъэкIырэмкIэ къогъанэ уимыIэу, хьалэл-зафэу ущыIэныр, улэжьэныр, упсэуныр зэрэарыр «Тополь моей матери» зыфиIорэм дэт рассказ пшIы пчъагъэм лъэныкъуабэкIэ ащыкIэгъэтхъыгъ. Рассказ пэпчъ пIуныгъэ-гъэсэныгъэ мэхьанэшхо иI ыкIи тхылъым узеджэкIэ, ухэтми бгъэшIагъо икъоу, узэрегъэплъыжьы, узфегъэсакъыжьы.Тхылъеджэхэм, адыгэ гупшысэр зилъапIэхэм ацIэкIэ тхэкIо-лэжьэкIо IэпэIасэу Нурбый «Опсэу!» етэIо, икъэлэмыпэ чан мыуцэкоу итхыгъэхэмкIэ бэрэ тигъэгушIонэу тыфэлъаIо.