ШIокI имыIэу урысыбзэр ашIэн фае

Зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ ипэгъокIэу АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ зэлъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет Iэнэ хъурае зэхищагъ. Кощын IофхэмкIэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм зыщатегущыIэгъэхэ зэхэсыгъор Адыгэ Хасэм щыкIуагъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м хэ­гъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ кощын IофхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Максим Олейниковыр, Урысыем илъэпкъхэм я Ассамблее и Адыгэ шъо­лъыр къутамэ итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, АР-м щыпсэурэ цIыф лъэпкъхэм я Унэ ипащэу Шъхьэлэхъо Аскэр, тилъэпкъэгъухэм ащыщхэр. Джащ фэдэу зэIукIэм къырагъэблэгъагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иотдел ипащэ игуадзэу Римма Евсинар.Зэхэсыгъор зэдэгущыIэгъу шIыкIэм тетэу рекIокIыгъ, кощын Iофым епхыгъэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэу фэхъу­гъэхэм яхьылIагъэу тилъэпкъэгъухэм яупчIэхэм джэуапхэр къаратыжьыгъэх.АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ зэлъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Долэ Долэтбый зэхэсыгъор къызэIуихыгъ ыкIи зэрищагъ.Ащ къызэриIуагъэмкIэ, къэралыгъо программэу «Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэр ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ Адыгэ Республикэм къэкощыжьынхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр» зыфиIоу 2019-рэ илъэсым аштагъэр тиреспубликэ чанэу щыпхыращы. Ащ фэгъэзэгъэ къулыкъу пстэуми зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэхэу зэдэлажьэх. Ар зыфэIорышIэрэр IэпэIэсэныгъэ ин зыхэлъ тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэм тишъо­лъыр къагъэзэжьыныр, республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ яIахьышIу хашIыхьаныр ары.Программэм Iоф зишIэрэ илъэси 6-м нэбгырэ 426-м ехъумэ Адыгеим къагъэзэжьыгъ. Ахэм ащыщэу нэбгыри 120-м ехъур тилъэпкъэгъух. Нахьыбэу къэзыгъэзэжьыгъэхэр урысхэр, адыгэхэр, джащ фэдэу нэмыкI лъэпкъхэри ахэтых. Тилъэпкъэгъухэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур арагъэгъотыныр пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэтеу­цуагъ, Iоф ашIэ, еджэх, унагъохэр ашIэх. Тилъэп­къэгъухэр рагъэблагъэх ыкIи гумэкIыгъоу яIэхэм защагъэгъуазэ, ахэр зэрэдагъэзыжьыщт шIыкIэхэм зэдягупшысэх.Комитетым итхьаматэ къызэриIуагъэм­кIэ, гумэкIыгъоу щыIэхэм ащыщ тилъэп­къэгъухэм якъэкIожьын. Непэ тихэгъэгу чIыпIэ къинэу зэрытым елъытыгъэу ахэм якъэкощыжьын, УФ-м игражданствэ икъыдэхын нахь хьылъэ хъугъэ, ащкIэ кощын IофымкIэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъо­кIыныгъэхэр фэхъугъэх.— Хэбзэгъэуцугъэм къыдилъытэрэ Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщ тилъэпкъэгъу­хэм шIокI имыIэу урысыбзэр ашIэн зэрэфаер. Мы гумэкIыгъом тынаIэ нахь тедгъэтын фае, урысыбзэр зыщызэрагъэшIэн алъэкIыщт курсхэм мэхьанэшхо яI, гумэкIыгъом идэгъэзыжьын ыкIи хэкIыпIэу щыIэхэм тызэдягупшысын фае, — къыIуагъ Долэ Долэтбый.IэкIыб къэралхэм къарыкIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм урысыбзэр зэрэзэрагъашIэрэм иIофыгъохэм афэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ министерствэм иIофышIэу Римма Евсинар. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, IэкIыб къэралхэм къарыкIыжьыгъэ тилъэп­къэгъухэм якIэлэцIыкIухэу еджапIэм чIэхьащтхэм алъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэу 2025-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 1-м аштагъэм кIуачIэ иIэ хъугъэ. Ащ лъэныкъуитIу къыдыхэлъытагъ: хабзэр амыукъоу УФ-м щыпсэунхэр ыкIи урысыбзэр зэрашIэрэр къэзыушыхьатырэ ушэтыныр атыныр. ГущыIэм пае, хэбзэгъэуцугъэм ишапхъэхэр агъэца­кIэхэзэ, IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэ­хэм якIэлэцIыкIухэр Урысыем иеджапIэхэм ащеджэнхэм фэшI ятхылъхэр мэфитфым шIомыкIэу гъэсэныгъэ учреждениехэм аIэкIагъэхьанхэ фае. Мэфэ 25-м блэмыкIэу ахэм ятхылъхэр гъэсэныгъэмкIэ Министерствэм еуплъэкIух, нэужым АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ хэплъэнэу фагъэхьы. Ахэм хэукъоныгъэхэр къазыхамыгъэщыкIэ мэфи 7 пIалъэ иIэу тест шIыкIэм тетэу урысыбзэмкIэ кIэлэцIыкIухэм ушэтынхэр атынхэу Адыгэ республикэ гимназием агъакIох. Мыщ дэжьым къы­хэгъэщыгъэн фае, Къэралыгъо программэмкIэ къэкIожьыгъэ тилъэпкъэгъухэм якIэлэцIыкIухэу апэрэ классым кIощтхэм урысыбзэмкIэ ушэтыныр жэрыIо шIыкIэм тетэу арагъэты.— Мы мафэм ехъулIэу Сирием къи­кIыжьыгъэ тилъэпкъэгъу кIэлэцIыкIуи 6-мэ, Красногвардейскэ районым щэпсэух, гъэсэныгъэ учреждениехэм ачIэхьанхэмкIэ ушэтынхэр афэтыгъэп. Ахэм ащыщэу нэбгыритIум плIэгъогогъо заушэтыгъ, арэу щытми, атышъугъэп. КъэIогъэн фае, зихэку къэзыгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм апае урысыбзэмкIэ ыпкIэ зыхэмылъ егъэджэнхэр АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ зэхищагъэх. Программэм къыдыхэлъытагъэу сэнэхьат IэпэIэсэныгъэм хэгъэхъогъэнымкIэ институтым, джащ фэдэу Тэхъутэмыкъое районым ит гурыт еджапIэу N 22-м хахьэу курсхэр ащэкIох. Унашъом къызэригъэнафэу, кIэлэцIыкIум ушэтыныр фэмытэу еджапIэм зычIэмыхьашъукIэ, унагъор Урысыем щыпсэун фимытэу рагъэкIын алъэкIыщт. Арышъ, шIокI имыIэу урысыбзэр зэрагъэшIэн фае, — къыIуагъ Римма Евсинам.Джащ фэдэу министерствэм иIофышIэ къызэриIуагъэмкIэ, еджапIэм чIэс ти­лъэп­къэгъу кIэлэцIыкIу 40-мэ ятхылъхэм япIалъэ икIыгъ, гумэкIыгъо хэфагъэх. Унашъоу щыIэмкIэ, ахэр еджапIэм чIэбгъэкIынхэ уфитэп, арэу щытми, хэукъо­ныгъэр дагъэзыжьын фае, ау ны-тыхэм ар Iэпэдэлэл ашIы. Сыда пIомэ, ежьхэм ятхылъхэр тэрэзых, рагъэкIын фитхэп. Тилъэпкъэгъухэм яупчIэхэр фагъэзэнхэ алъэкIынэу АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ «илиние плъыр» ителефон Iоф ешIэ, ар сайтым ибгъотэщт.Шъхьэлэхъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, IэкIыбым щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адэлэжьэгъэнымкIэ ыкIи кощынымкIэ хэбзэгъэуцугъэхэм афэхъурэ зэхъокIыныгъэхэм игъом ащыгъэгъозэгъэнхэмкIэ общественнэ зэхахьэхэм яIофшIэн мэхьанэшхо иI. ХэушъхьафыкIыгъэу урысыбзэм изэгъэшIэн анаIэ тырагъэтын зэрэфаер джащ фэдэу къыхигъэщыгъ. АщкIэ Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм щагъэфедэрэ шIыкIэхэм анаIэ тыра­дзэнэу къариIуагъ. Ащ нэмыкIэу, кIэлэцIыкIухэм урысыбзэр зэрагъэшIэнымкIэ кружокхэр афызэхащэнхэ, зыгъэпсэфыпIэ лагерьхэм агъэкIонхэ зэрэфаер къэгущыIагъэхэм къаIуагъ.Зэхэсыгъом къыпкъырыкIыхэзэ мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным ыкIи ащкIэ IэпыIэгъу къафэхъунхэм фэшI хэбзэгъэуцугъэм диштэу АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм, джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зафагъэзэнэу комитетым итхьаматэу Долэ Долэтбый къариIуагъ.Нэужым Максим Олейниковым кощын IофхэмкIэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм ягугъу къышIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, кощын IофхэмкIэ политикэр зы чIыпIэ итэп, мазэ къэс пIоми ухэмыукъонэу зэхъокIыныгъэхэр фашIых. Мы мафэм ехъулIэу ячIыгужъ къагъэзэжьы ашIоигъоу тилъэпкъэгъу нэбгырэ 36-рэ учетым щытых. БлэкIыгъэ илъэсхэм ягъэпшагъэмэ, а пчъагъэр бэп.2026-рэ илъэсым, мэкъуогъум и 10-м УФ-м и Президент зыкIэтхэгъэ унашъоу «Административнэ хэбзэукъоныгъэхэм алъэныкъокIэ УФ-м и Кодекс зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэр» зыфиIорэр зыфэгъэхьыгъэр IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэхэу уз щынагъо зиIэхэу ыкIи тхылъ нэпцIхэр зыгъэфедэу къыхагъэщыгъэхэр Урысыем игъэкIыгъэнхэр ары. 2026-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м ащ кIуачIэ иIэ хъущт. Арышъ, IэкIыбым къикIыгъэхэу Урысыем къихьэхэрэм мэфэ 30-м блэмыкIэу медицинэ уплъэ­кIунхэр ашIынхэ фае. ШIокI зимыIэ медицинэ уплъэкIунхэм защызыдзыехэрэм тазырэу сомэ мин 25-м къыщегъэжьагъэу мин 50-м нэс арагъэтыщт ыкIи административнэ пшъэдэкIыжь пылъэу Урысыем рагъэкIыщтых.Мы илъэсым мэкъуогъум и 1-м къыщыублагъэу IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэхэу УФ-м игражданствэ къыдэзыхы зышIоигъохэм хьапс зэратемылъыр къэзыушыхьатырэ справкэр кощын Iоф­хэмкIэ ГъэIорышIапIэм рахьылIэнэу щыт.Джащ фэдэу IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэу е гражданствэ зимыIэу УФ-м и УIэшыгъэ КIуачIэхэм е дзэ формированиехэм зэзэгъыныгъэ шIыкIэм тетэу къулыкъу ащызыхьыхэрэм, зэо зэпэуцужьхэм ахэлажьэхэрэм фэгъэкIотэныгъэхэр яIэ мэхъу. Хэбзэгъэуцугъэу аштагъэм къызэригъэнафэрэмкIэ, дзэ къулыкъушIэхэр ыкIи зэо зэпэуцужьхэм ахэлажьэхэрэр УФ-м къихьанхэмкIэ, джащ фэдэу щыпсэунхэмкIэ пэрыохъу афэхъунхэ, рагъэкIынхэ, УФ-м щыпсэунхэ зэралъэкIыщт пIалъэр афэгъэкIэкIыгъэн, гъэсэныгъэ зэрагъэгъотынымкIэ ыкIи «Вид на жительство» зыфиIорэр агъэпсынымкIэ пэрыохъу яIэнэу щытэп, патент къыдахыным ыкIи афагъэпсыжьыным ифитыныгъэ яI, джащ фэдэу ыпэкIэ яIэгъэ патентыр аIахыжьын е Iоф ашIэнымкIэ Iизын къязытырэ тхьапэм кIуачIэ имыIэжьэу афызэкIагъэкIожьын алъэкIыщтэп.Кощын Iофхэм япхыгъэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэнкIэ къэралыгъо пошлинэм ыуасэ зэрэхэхъуагъэм фэгъэхьыгъэ унашъом Урысые Федерацием и Президент кIэтхагъ. 2026-рэ илъэсым бэ­дзэогъум и 27-м къыщегъэжьагъэу джы къэралыгъо пошлинэм ыуасэ хэгъэхъуа­гъэу атыщт.— гъунапкъэхэр бэрэ зэпыпчынхэ плъэкIынэу визэ бгъэпсыным пае — сомэ 6000;— къэралыгъом къихьанхэмкIэ егъэблэгъэ тхылъ къаратыным фэшI – сомэ 8000;— «Вид на жительство» зыфаIорэр къыдахыным пае — сомэ мин 30;— охътэ гъэнэфагъэкIэ щыпсэунхэмкIэ тхылъ агъэпсыным фэшI — сомэ мин 15;— гъэсэныгъэ зэрагъэгъотынымкIэ охътэ гъэнэфагъэкIэ къэралыгъом щыпсэунхэм пае — сомэ 8000;— IэкIыб къэралхэм къарыкIы­гъэхэм Iоф арагъэшIэн алъэкIынэу Iизын къа­ратыным фэшI — сомэ 15000;— IофшIапIэкIэ къакIохэрэм Iизын къаратыныр — сомэ 5000;— УФ-м игражданствэ зыштэнэу ыкIи ар къэзыбгынэнэу фаехэм — сомэ 50000.Джащ фэдэу гъэIорышIапIэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, гражданствэр ыкIи «Вид на жительство» зыфиIорэр зимыIэхэу Урысыем къихьэгъэ тилъэпкъэ­гъухэм пIалъэу зэрэщыIэн фитхэм епхыгъэ правовой статусым пылъ шапхъэхэр шIокI имыIэу агъэцэкIэнхэ фае.Тилъэпкъэгъухэм яупчIэхэр хэбзэ къулыкъухэм ялIыкIохэм афагъэзагъэх, игъэкIотыгъэ джэуапхэри агъотыжьы­гъэх.КIАРЭ Фатим.