ЦIыфыгъэр, шъыпкъагъэр иIэубытыпIэх

2007-рэ илъэсым прокуратурэм зэхъокIыныгъэхэр зыфашIыхэм, Урысыем и Прокуратурэ епхыгъэу Следственнэ комитетыр агъэпсыгъ. Нэужым, 2010-рэ илъэсым, УФ-м и Президент иунашъокIэ прокуратурэм къыIахыжьи, зыми емыпхыгъэу следственнэ къулыкъур ашIыгъ ыкIи 2011-рэ илъэсым, щылэ мазэм и 15-м къыщегъэжьагъэу Комитетым Iоф ешIэ.

Къулыкъур ныбжьыкI нахь мышIэми, урысые следствием тарихъ гъогоу къыкIугъэм тетэу, IофшIэнэу ыгъэцакIэрэм уасэ къыфашIызэ мэлажьэ. Мы аужырэ илъэсхэм шIуагъэ къытэу бзэджэшIагъэ­хэм апэуцужьыгъэнымкIэ, къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ, зыныбжь имыкъугъэхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъу системэм Следственнэ комитетым дэгъоу зыкъыщигъэлъэгъуагъ.Следственнэ комитетым иIофышIэхэр мафэ къэс бзэджэшIагъэхэм якъыхэгъэ­щын ыкIи ахэр зезыхьагъэхэм уголовнэ пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэным япхыгъэ Iофхэм ауж итых. НыбжьыкI нахь мы­шIэми, зиIофшIэн хэшIыкI фызиIэу, зищытхъу языгъаIохэрэм ащыщ Урысыем хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ имежмуниципальнэ отделэу «Адыгейский» зыфиIорэм иследственнэ отдел истаршэ следователэу Мамый Ислъам. ЯмэфэкI ипэгъокIэу ащ зыIудгъэкIагъ, следовательхэм яIофшIэн зыфэдэр, мы сэнэхьатым ищыIэныгъэ гъогу рипхынэу зэрэхъугъэр, игухэлъхэр къедгъэIота­гъэх.Ислъам илIакъокIэ Очэпщые щыщ, гурыт еджапIэр, джащ фэдэу правосудиемкIэ Урысые академиеу Краснодар дэтыр, бакалавриатыр ыкIи магистратурэр диплом плъыжькIэ къыухыгъэх. Урысыем имэшIокугъогу часть хахьэу Шъачэ, Адлер ыкIи Тимашевскэм дзэ къулыкъур ащихьыгъ. 2018-рэ илъэсым иIоф­шIэн гъогу-патруль къулыкъум стажерэу щыригъэжьагъ. Илъэсих хъугъэу следователэу Iоф ешIэ, юстицием илейтенант. Мэзэ заулэкIэ капитан званиер къыратынэу ежэ.— Следователым ипшъэрылъ хэхьэ лъэныкъо пстэумкIи уголовнэ Iофхэм язэхэфын, якъычIэгъэщын. Тикъулыкъу мэхьанэшхо зэриIэр, хэбзэухъумэкIо системэм чIыпIэ гъэнэфагъэ зэрэщиубытырэр щыIэныгъэм къыщэлъагъо. БзэджашIэхэм апэшIуекIогъэныр, къэралыгъом пшъэрылъэу къыгъэуцухэрэр шIуагъэ къытэу гъэцэкIэгъэнхэр — джары тиIофшIэнкIэ анахь шъхьаIэр. Отделым ипшъэрылъхэм ащыщ обществэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ уголовнэ Iоф анахь инхэм язэхэфын, бзэджэшIэ купхэм ыкIи бзэджэшIэ сообществэм хэтхэу правовой статус зиIэхэм бзэджэшIагъэу зэрахьагъэхэм, экстремизмэ ыкIи терроризмэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэхэм якъыхэгъэщын. Следователэу Iоф пшIэныр къины ыкIи пшъэ­дэкIыжьышхо пылъ, ащкIэ тикъулыкъу­шIэхэм зэрифэшъуа­шэу япшъэрылъхэр агъэцакIэх, — еIо Ислъам.Ислъам джыри гурыт еджапIэм иап­шъэ­рэ класс щеджэзэ юриспруденциер, хэбзэгъэуцугъэ актхэр, хэбзэукъоныгъэ зезыхьагъэхэм яIофхэм язэхэфын шIогъэшIэгъонэу зэригъэшIагъ, мы сэнэхьатыр къыхихыным ары лъапсэ фэхъугъэр. Ащ щысэтехыпIэу ыкIи упчIэжьэгъоу иIэр ятэу Нэхэе Руслъан ары. Илъэсыбэрэ ащ Тэхъутэмыкъое район хьыкумым, нэужым Мыекъопэ къэлэ хьыкумым хьыкумышIэу Iоф ащишIагъ. Ышыпхъу нахьыжъи юриспруденциемкIэ Краснодар дэт къэралыгъо университетыр къыухыгъ, мы уахътэм очылэу Iоф ешIэ. Ари IэпыIэгъушIу къыфэхъугъэхэм ащыщ.Ащ къызэриIуагъэмкIэ, шъхьэкIафэ зыфэпшIын цIыфхэр мымакIэу щыIэх. 2022-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Нэхэе Алый Нурбый ыкъор отделым ипащ. Фэразэх, дэгъоу зэхещэх, мэхьанэшхо зэратырэ уголовнэ Iофхэм язэшIохын Iоф дашIэ. Къэгъэлъэгъон ыкIи зэфэхьысыжь дэгъухэм нафэ къашIы бзэджэшIагъэ зезыхьагъэр тыдэ щыIэми, пшъэдэкIыжь зэрэрагъэхьыщтыр. Шъо­лъырым зыпкъитыныгъэ илъыным, цIыфхэм рэхьатныгъэ яIэу псэунхэм ыкIи Iоф ашIэным а пстэури афэIорышIэ.Следовательхэм шIэныгъэ куу, сэнэхьат къулайныгъэ яIэн, шъыпкъэр агъэунэфын, цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм анаIэ тырагъэтын фае. А пстэуми адакIоу яшIэныгъэхэм ахагъэхъон, технологиякIэхэр аIэ къырагъэхьан, цIыфыгъэ, зэфагъэ ахэлъын, хэбзэгъэуцугъэу щыIэр укъуагъэ зэрэмыхъущтым ренэу лъыплъэнхэ фае. А лъагъом тет Ислъам.Следователь ныбжьыкIэм къызэриIуа­гъэмкIэ, мы сэнэхьатым угу фэщагъэу, теубытэгъэ пытэ фыуиIэу урылажьэмэ, пшIокъиныщтэп. Апэдэдэ иIофшIэн зэрэригъэжьагъэр ыгу къыгъэкIыжьыгъ. ЦIыфым ипсауныгъэкIэ щынагъо къэзытырэ шъобжхэр тещагъэ зэрэхъугъэм Iофыр фэгъэхьыгъагъ. НэбгыритIум азыфагу зэмызэгъыныгъэ къитаджи, Iашэр къызфагъэфедэзэ зэзэуагъэх. Ащ ыпкъ къикIэу зы нэбгырэм уIэгъэ хьылъэ­хэр тещагъэ хъугъэ. МэзитIум Iофым изэхэфын дэлэжьагъ. Лажьэ зиIэм пшъэдэкIыжь рагъэхьыгъ. АщкIэ иIофшIэгъухэри къыдеIагъэх.Ежь зыхэлэжьэгъэ уголовнэ Iоф анахь инэу къычIагъэщыгъэхэм ягугъу къы­шIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, АдыгеимкIэ общественнэ мэхьанэшхо зиIэ хъугъэу терроризмэм фэгъэхьыгъэ бзэджэшIагъэр гъэрекIо къычIагъэщыгъ. Амы­шIэрэ цIыфыр гъэсэныгъэ зыщызэрагъэ­гъотырэ учреждением афытеуи, еджапIэм къэорэ пкъыгъор чIалъхьагъэу ариIуагъ. Мыщ дэжьым тикъулыкъушIэхэм оперативнэ-лъыхъун Iофтхьабзэу зэрахьагъэ­хэм яшIогъэшхо къэкIуагъ. Чэщ-мэфитIум къыкIоцI бзэджашIэр зыфэдэр ыкIи къыздыришIыкIыгъэ чIыпIэр агъэунэ­фыгъ. Арэу щытми, илажьэ еуцолIэжьынэу фэягъэп. ГъэшIэгъоныр — телефон гъэп­цIакIор Японием пэгъунэгъоу Южнэ-Курильскэ щыщэу къычIэкIыгъ. Зэрагъэу­нэфыгъэмкIэ, Адыгеим щыпсэурэ хъулъфыгъэм ащ зэпхыныгъэ дыриIагъ. Мы хъугъэ-шIагъэр зэхафыгъ ыкIи бзэджа­шIэм уголовнэ пшъэдэкIыжь рагъэхьыгъ.— IофшIэныр къинми, уигъэразэу кIэух дэгъу къыкIакIо зыхъурэм, кIуачIэ къыуеты, тапэкIи гъэхъагъэхэр пшIызэ улъыкIотэным уфещэ. Шъыпкъэ, къулыкъушIэ пэпчъ иIофшIэн къины. Ау цIыфым илажьэ шъыпкъагъэ хэлъэу бгъэу­нэфыныр, зэрар зэрахыгъэм ихэбзэ фитыныгъэхэр къэухъумэгъэныр, бзэджа­шIэм пшъэдэкIыжь егъэхьыгъэнхэр Iоф псынкIэп, ащ мэхьанэшхо иI. ЦIыфым ищыIэныгъэ епхыгъэ пшъэдэкIыжь зыпылъ унашъо пшIыным икъоу уфэхьазырын фае, — еIо следователым.Ислъам зэрилъытэрэмкIэ, апэрапшIэу шъыпкъагъэ ыкIи цIыфыгъэ пхэлъынхэ фае. ЯIофшIэн къин, арышъ, кIуачIэу пхэлъым имызакъоу, психологическэу уузынчъэн ыкIи уфэхьазырын фае. Юридическэ шIэныгъэ куу уиIэным, уипшъэрылъхэр икъоу бгъэцэкIэнхэмкIэ культурэ пхэлъыным мэхьанэшхо яI. Пхъэшагъэр, щэIагъэр, цIыфыгъэр, шъып­къагъэр иIэубытыпIэхэу Iоф ешIэ.— Следственнэ уплъэкIунэу тшIыхэрэм анэмыкIэу гурытымкIэ уголовнэ Iофи 6 — 7 зэхэсфын сэлъэкIы. Спшъэ илъыр зэрэбэр къызгурыIозэ, шIуагъэ къытэу уголовнэ Iофхэр зэрэзэхэсфыщтым сыпылъ, сиIофшIэн кIэух дэгъу зыфэхъукIэ, кIуачIэ къысеты. Следователым охътабэ IофшIапIэм щигъэкIон фаеу мэхъу. Ау IофшIэным уфэщагъэу, шIу плъэгъу хъу­мэ, ащи уесэжьы. ТапэкIи сисэнэхьат сыфэшъыпкъэу, шIэныгъэу ыкIи IэпэIэсэныгъэу сIэкIэлъхэм зэрахэзгъэхъощтым, следственнэ комитетым ихэбзэ-зэхэтыкIэхэр зэрэлъызгъэкIотэщтым сыпылъыщт, — еIо Ислъам.IофшIэным нэмыкIэу Ислъам кIэлэ IэпэIас, механикэм хэшIыкI фыриIэу двигателыр еугъои, ащ нэмыкIэу изыгъэпсэфыгъо уахътэ уезыгъэгупшысэрэ конструкторхэм язэхэгъэуцон пылъ.Следователым иIофшIэн щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэрэм фэшI щытхъу тхылъхэмкIэ бэрэ къыхагъэщыгъ. Ис­лъам исэнэхьат епхыгъэ мэфэкIымкIэ тыфэгушIо, псауныгъэ иIэу, республикэм шIуагъэ къыфихьэу, тапэкIи гъэхъагъэхэр ышIыхэзэ иIофшIэн лъигъэкIотэнэу тыфэ­лъаIо.КIАРЭ Фатим.