МашIом зыкъызэриштагъэм къыщыкIагъ

2026-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу республикэм машIом гъогогъу 340-рэ зыкъыщиштагъэу агъэунэфыгъ (блэкIыгъэ илъэсым — 592-рэ, процент 43-кIэ нахь макIэ хъугъэ). Ащ щыщэу хъугъэ-шIэгъэ 212-м техногеннэ, 128-м чIыопс нэшанэ яI.

Урысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу АР-м щыIэм ипащэу Станислав Илющенкэм къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, республикэм имуниципальнэ образованиехэм машIом закъыщиштагъэу хъугъэ-шIагъэхэр нахь макIэу ащагъэунэфыгъ.ГущыIэм пае, къалэу Мыекъуапэ гъогогъу 57-рэ машIор къыщызэкIэнагъ, блэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр процент 52-кIэ нахь макI.— Адыгэкъалэ – гъогогъу 15-рэ, процент 17-кIэ нахь макI;— Мыекъопэ районым – гъогогъу 61-рэ, процент 34-кIэ къеIыхыгъ;— Джэджэ районым — гъогогъу 35-рэ, процент 13-кIэ нахь макI;— Кощхьэблэ районыр – гъогогъуи 10, процент 81-кIэ къеIыхыгъ;— Красногвардейскэ районыр – гъо­гогъу 33-рэ, процент 38-кIэ нахь макI;— Шэуджэн районыр – гъогогъу ­16-рэ, процент 52-кIэ нахь макI;— Теуцожь районыр – гъогогъу ­29-рэ, процент 51-кIэ нахь макI;— Тэхъутэмыкъое районыр – гъо­гогъу 84-рэ, процент 33-кIэ нахь макI.НахьыбэрэмкIэ цIыфым изекIуакIэ къыхэкIэу машIохэр къэхъух. ГухэкI нахь мышIэми, мы илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу нэбгыри 6 машIом хэкIодагъ, 5-мэ шъобжхэр атещагъэ хъугъэ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ машIом нэбгыри 8 хэкIодагъ, 3-мэ шъобжхэр атещагъэ хъугъэ.МашIом зэрарэу аригъэшIыгъэр сомэ миллион 35,5-рэ фэдиз, блэкIыгъэ илъэ­сым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр процент 54-кIэ нахь макI.

ГъэIорышIапIэм ипащэ къызэриIуагъэм­кIэ, машIор къызэкIэнэным лъапсэ фэхъурэр ащ зэрэфэмысакъхэрэр ыкIи игъо мыхъугъэу чIыгу Iахьхэр зэрагъэ­къабзэхэрэр, хьакухэмкIэ ыкIи фабэр къэзытырэ пкъыгъохэмкIэ унэр агъэплъы хъумэ, шапхъэу пылъхэр зэраукъохэрэр, электричествэм ирыкIуапIэхэр зэрэзэщыкъуагъэхэр, джащ фэдэу электричествэкIэ Iоф зышIэрэ пкъыгъохэр агъэфедэхэ хъумэ, сакъыныгъэ къызэрэзхамыгъафэрэр ары.— Республикэм ирайонхэр пштэмэ, 2025-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, мы илъэсым машIом процент 43-кIэ нахь макIэу зыкъиштагъэу дгъэунэфыгъэ. МашIоу къэхъурэм ипроцент 99-м цIыфхэм ялажьэ хэлъ. КIымафэм машIор псэупIэхэм нахьыбэу къащызэкIанэ, ащ лъапсэ фэхъурэр унэр зэрагъэплъырэ пкъыгъохэм зыпари алъымыплъэу къызэрагъанэхэрэр ыкIи сакъыныгъэ къызэрэзхамыгъафэрэр ары. Гъэмафэм уц гъугъэм, тхьапэхэм ыкIи хэкIым нахьыбэрэ машIор къакIэнэ. Гъэмэфэ ыкIи бжыхьэ мазэхэм, анахьэу бэдзэогъум, шышъхьэIум ыкIи Iоныгъом машIом зыкъызэриIэтырэм ипчъагъэ хэхъо. Мыщ фэдэ уахътэхэм чэщ-зымафэм мэшIогъэкIосэ-къэгъэнэжьэкIо къулыкъушIэхэм дэкIыгъо 20 — 30 фэдиз ашIы,— къы­Iуагъ С. Илющенкэм.Мэхьэнэ ин зэратыгъэ хъугъэ-шIагъэ­хэм ягугъу пащэм къытфишIыгъ.Мы илъэсым ащ фэдэ агъэунэфыгъэп. Ау, 2025-рэ илъэсым шышъхьэIум и 12-м Мыекъуапэ ащ фэдэ щагъэунэфыгъ. Урамэу Депутатскэм тет къатыбэ хъурэ унэм ышъхьэ машIор къыкIэнагъ. Ащ къыхэкIэу фэтэр 15-р стыгъэ, 9-мэ изэрар якIыгъ. ЗэкIэмкIи зэрарэу фэхъу­гъэр сомэ миллион 22-м ехъу. МашIор къызэкIэнэным лъапсэ фэхъугъэр агъэ­унэфыным фэшI хьыкум-эксперт учреждением иушэтыпIэ лабораториеу Краснодар краим щыIэм зыфагъэзагъ. ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, къатыбэу зэтет унэм ибысым машIом пылъ шапхъэхэр зэриукъуагъэм къыхэкIэу ащ зыкъы­штагъ, лажьэ зиIэм уголовнэ Iоф къыфызэIуахыгъ. УФ-м и Уголовнэ кодекс къызэригъэнафэрэмкIэ, лажьэ зиIэм тазырэу сомэ мини 120-рэ е илъэс хьапс тыралъхьан алъэкIыщт. Мы мафэм ехъулIэу уголовнэ Iофым изэхэфын лъагъэкIуатэ.ГумэкIыгъохэр нахьыбэ зыхъухэрэр гъэмафэр ары. Сыда пIомэ а уахътэм электричествэр цIыфхэм афикъурэп. Мэзхэм защызыгъэпсэфыхэрэм мэшIо цIыкIоу ашIыгъэхэр агъэкIосэжьхэрэп.МашIом зыкъымыштэным ыкIи ар игъом агъэкIосэжьыным муниципальнэ образованиехэм ямэшIогъэкIосэ къулыкъухэр чэщ-зымафэм къыкIоцI фэхьазырых. МашIор агъэкIосэжьынымкIэ ыкIи аварийнэ-къэгъэнэжьын IофшIэнхэр зэрахьанхэмкIэ къулыкъушIэхэм ящыкIэгъэ техникэр зэкIэ аIэкIэлъ.Ащ нэмыкIэу, машIор къэмыгъэхъугъэным фэIорышIэрэ пэшIорыгъэшъ Iоф­тхьабзэхэм ахахьэу ГъэIорышIапIэм иIофышIэхэм машIом пылъ шапхъэхэр уукъохэ зэрэмыхъущтыр зэрытхэгъэ тхьапэхэр агощых, псэупIэхэр къа­кIухьэхэзэ бысымхэм зэдэгущыIэгъухэр адашIых, къэбарлъыгъэIэс амалхэм зэпхыныгъэ адыряIэу мэкъэгъэIухэр къатых.МашIом пылъ шапхъэхэр аукъуагъэу блэкIыгъэ илъэсым нэбгыри 160-мэ сомэ миллион зытефэгъэ административнэ пшъэдэкIыжь атыралъхьагъ.— МашIор къэхъуным ищынагъоу щыIэхэр къыдэтлъытэхэзэ, уплъэкIун-­лъыплъэн Iофтхьабзэхэр ретэгъэкIокIых. Псэуалъэр зыфытегъэпсыхьагъэм ыкIи машIор щынэгъончъэу щытынымкIэ Iоф­шIэнэу зэрахьэхэрэм ялъытыгъэу щынагъор зыфэдизыр тэгъэунэфы. МашIор щынэгъончъэным фэшI псэуалъэр икъоу зэтемыгъэпсыхьагъэ къэс анахь щынагъо къэзытыхэрэм ар ахалъытэ. Ащ елъытыгъэуи планым хэтэу уплъэкIун-­лъыплъэн Iофтхьабзэхэр илъэс къэс зэхэтэщэх,— къыIуагъ пащэм.Хэукъоныгъэу къыхагъэщыхэрэр нахьыбэрэмкIэ машIор зэрагъэкIосэрэ пкъыгъохэр агъэфедэнхэ алъэкIыным зэрэфэмыхьазырхэм, машIор щынэгъон­чъэнымкIэ пшъэдэкIыжь зыхьыщтхэр зэрэмыгъэнэфагъэхэм, машIо къэхъумэ, узэрэзекIощт шIыкIэр зытетхэгъэ пкъэ­ухэр ыкIи тамыгъэр зэрэщымыIэхэм япхыгъ.— ПсэупIэхэм машIо къащымыхъуным фэшI ренэу ащ фэдэ пкъыгъохэм язытет уплъэкIугъэн фае. Ахэм афэдэ пкъы­гъор къэпщэфыным ыпэкIэ кIуачIэу ащ иIэм зыщыбгъэгъозэн, унэм ит нэмыкI пкъыгъохэу электричествэкIэ Iоф зышIэхэрэм ягъусэ хъумэ, ащи фикъущтмэ, фэукIочIыщтмэ зэбгъэшIэн фае. Мыщ дэжьым анахьэу зишIуагъэ къакIоу къыхэдгъэщы тшIоигъор машIор къэхъу­ным ищынагъо щыIэ хъумэ макъэ къэзыгъэIурэ пкъыгъор ары. Ар зэрэбгъэфедэщтым, ифэIо-фашIэхэр зэрэбгъэцэкIэщтхэм хэшIыкI фыуиIэн ищыкIагъэп. Ар къызфэбгъэфедэзэ ори, уиIахьылхэми ящыIэныгъэ ыкIи япсауныгъэ къэ­уухъумэн плъэкIыщт, — къыIуагъ тигущыIэгъу.ТапэкIи машIом епхыгъэ тхьамыкIагъоу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ мыхъуным фэшI ГъэIорышIапIэм икъулыкъушIэхэм мэкъумэщ предприятиехэм, организациехэм япащэхэм зафагъазэ игъом ячIыгу Iахьхэр агъэкъэбзэнхэу ыкIи уц гъугъэр агъэсты хъумэ, шапхъэ­хэр амыукъонхэу.С. Илющенкэм цIыфхэм закъыфигъэ­загъ сакъыныгъэ къызхагъэфэнэу, машIор щынэгъончъэнымкIэ шапхъэхэр амыукъонхэу, фабэр къэзытырэ Iэмэ-псымэ къутагъэхэр амыгъэфедэнхэу, унэр къабгынэ хъумэ, ар къэзыгъэ­фэбэрэ пкъыгъохэр ыкIи утыр пахынхэу.— ТхьамыкIагъо къэмыхъуным пае кIэлэцIыкIухэм сырнычыр къамыштэным шъунаIэ тежъугъэт. ЭлектричествэмкIэ Iоф зышIэрэ пкъыгъохэм яшъумыгъаIэх, хьакум машIо пэлъэу, телевизорым Iоф ышIэу, электричествэмкIэ лэжьэрэ нэмыкI пкъыгъохэр пыгъэнагъэхэу яза­къоу сабыйхэр унэм къишъумынэх,— еIо ащ.Зыщышъумыгъэгъупш: сакъыныгъэм мэхьанэшхо иI, арэущтэу шъуземыкIомэ, тхьамыкIэгъошхо къышъуфыкъокIын ылъэкIыщт.КIАРЭ Фатим.